1. اطلاعات ما نشان میدهد که شما عضو انجمن نیستید، لطفا برای استفاده کامل از انجمن ثبت نام کنید یا وارد انجمن شوید.
  2. 1- لطفا اول ایمیل تان .www نگذارید !
    2-بعد از ثبت نام,ایمیلی برای شما ارسال خواهد شد, که باید بر روی لینک داده شده کلیک نمایید تا اکانت شما فعال شود.

+++ آمار و روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی +++

شروع موضوع توسط F@RSHID ‏Jul 1, 2012 در انجمن روان

  1. F@RSHID
    آفلاین

    F@RSHID داره خودمونی میشه!

    تاریخ عضویت:
    ‏Aug 2, 2011
    ارسال ها:
    11,003
    تشکر شده:
    26
    امتیاز:
    48
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    روانشناسي
    محل سکونت:
    کردستـان - جوانرود
    معرفی روش‌های پژوهشی روان‌شناسی



    الف- سه نوع روش پژوهش

    1 پژوهش علّی (سببی)
    اغلب مردم هنگامی که به آزمایش‌های علمی فکر می‌کنند، چیزی که بیشتر به ذهنشان می‌آید پژوهش بر روی علّت‌ها و اثرات است. آزمایش بر روی روابط علّی، تاثیر یک یا چند متغیر را بر روی یک یا چند متغیر نتیجه، مورد بررسی قرار می‌دهد. این نوع پژوهش همچنین به تعیین این نکته می پردازد که آیا یک متغیر باعث بروز یا تغییر متغیر دیگری می‌شود یا نه. به عنوان مثالی از این نوع پژوهش می‌توان به تغییر دادن مقداردارو و بررسی اثرات آن بر روی بیماران مورد مطالعه اشاره کرد.
    2. پژوهش توصیفی
    این نوع پژوهش در صدد توصیف و تشریح ویژگی‌های موجود در یک گروه یا جمعیت است. به عنوان مثالی از پژوهش توصیفی می‌توان به نظرخواهی از مردم درباره این که در انتخابات رئیس جمهوری به چه کسی رای می‌دهند، اشاره کرد. مطالعات توصیفی در صدد ارزیابی تاثیر یک متغیر بر نمی‌آیند، بلکه فقط به دنبال توصیف و تشریح هستند.
    3. پژوهش رابطه‌ای
    مطالعه‌ای که به بررسی ارتباط بین دو یا چند متغیر می‌پردازد، پژوهش رابطه‌ای نام دارد. متغیرهای مورد مقایسه عموماً در گروه یا جمعیت وجود دارند. برای مثال، مطالعه‌ای که نسبت آلبوم‌های موسیقی جاز یا کلاسیک خریداری شده توسط زنان و مردان را مورد بررسی قرار می‌دهد، در صدد مطالعه رابطه بین جنسیت و انتخاب نوع موسیقی است.

    ب- نظریه و فرضیه
    نظریه عبارت است از یک اصل به خوبی تعریف شده و سازمان یافته که برای توضیح برخی از جنبه‌های جهان طبیعی به وجود آمده است. نظریه از مشاهده و آزمون مکرّر به وجود می‌آید و در بردارنده واقعیت‌ها، قوانین، پیش‌بینی‌ها و فرضیات آزمایش شده‌ای است که در سطح گسترده‌ای مورد پذیرش قرار دارد.
    فرضیه عبارت است از یک پیش‌بینی آزمودنی (قابل آزمایش) خاص درباره آنچه انتظار دارید در مطالعه شما رخ دهد. برای مثال، مطالعه‌ای که برای بررسی رابطه بین عادت‌های مطالعه و اضطراب امتحان طراحی شده باشد ممکن است دارای این فرضیه باشد که «این مطالعه برای ارزیابی این فرضیه که دانشجویانی که عادت‌های مطالعه بهتری دارند، کمتر دچار اضطراب امتحان می‌شوند، طراحی شده است». بجز درمواردی که طبیعت مطالعه شما اکتشافی باشد، فرضیه شما باید همیشه توضیح دهد که شما انتظار دارید چه رویدادی در خلال آزمایش پا پژوهش شما به وقوع بپیوندد.
    با وجودی که این دو عبارت گاهی جابه‌جا مورد استفاده قرار می‌گیرند، امّا تشخیص تفاوت بین نظریه و فرضیه اهمیت دارد. برخی از تفاوت‌های مهم آن‌ها به قرار زیر است:

    • نظریه، رویدادها را با عبارت‌های عمومی و کلّی پیش‌بینی می‌کند در حالی که فرضیه درباره مجموعه خاصی از شرایط، به پیش‌بینی خاصی می‌پردازد.
    • نظریه، مورد آزمایش وسیعی قرار گرفته و مورد پذیرش عمومی است در حالی که فرضیه، حدسی غیرقطعی است که هنوز باید مورد آزمایش قرار گیرد.
    پ- تاثیر زمان در پژوهش‌های روان‌شناسی
    دو نوع بُعد زمانی وجود دارد که می‌تواند در طراحی یک مطالعه پژوهشی مورد استفاده قرار گیرد:
    1. پژوهش مقطعی در یک برهه زمانی خاص صورت می‌گیرد.

    • تمام آزمایش‌ها، معیارها یا متغیرها در یک موقیعت زمانی بر روی شرکت کنندگان اجرا می‌شود.
    • این نوع پژوهش در صدد جمع‌آوری داده‌ها در شرایط فعلی و حاضر است و به بررسی تاثیرات یک متغیر در طول یک دوره زمانی نمی‌پردازد.
    2. پژوهش طولی مطالعه‌ای است که در طول یک دوره زمانی صورت می‌گیرد.

    • داده‌ها ابتدا در شروع مطالعه جمع‌آوری می‌شوند و سپس ممکن است به طور مکرّر در طول دوره مطالعه نیز جمع‌آوری گردند.
    • برخی مطالعات طولی ممکن است در طول یک دوره کوتاه زمانی، مثل چند روز، صورت گیرند در حالی که برخی دیگر ممکن است در طول ده‌ها سال انجام شوند.
    • در پژوهش طولی غالباً اثرات پیرشدن (گذشت زمان) مورد بررسی قرار می‌گیرد.
    ت- رابطه علّی (سببی) بین متغیرها
    هنگامی که از «رابطه» بین متغیرها صحبت می‌کنیم منظورمان چیست؟ در پژوهش‌های روان‌شناسی منظور ما ارتباط بین دو یا چند عامل است که بتوانیم اندازه‌گیری کنیم یا به طور هدفمندی تغییرشان دهیم. یکی از مهم‌ترین نکته‌هایی که به هنگام بحث در مورد رابطه بین متغیرها باید مورد توجه قرار داد، معنی علیت است.

    • یک رابطه علّی، هنگامی است که یک متغیر باعث تغییر در متغیر دیگری شود. این نوع رابطه در پژوهش‌های تجربی مورد بررسی قرار می‌گیرد تا به طور دقیق مشخص شود که آیا تغییر یک متغیر واقعاً باعث تغییر در یک متغیر دیگر می‌شود یا نه.
    ث- رابطه همبستگی بین متغیرها
    همبستگی، مقیاسی برای اندازه‌گیری رابطه بین دو متغیر است. این متغیرها در گروه یا جمعیت وجود دارند و تحت کنترل آزمونگر نیستند.

    • همبستگی مثبت، رابطه مستقیمی است که در آن، افزایش مقدار یک متغیر باعث افزایش مقدار متغیر دوم می‌گردد.
    • در همبستگی منفی، هنگامی که مقدار یک متغیر بالا می‌رود، سطح متغیر دیگر پائین می‌آید.
    • در هر دو نوع همبستگی، اثبات یا شاهدی وجود ندارد که تغییر در یک متغیر باعث تغییر در متغیر دیگر می‌گردد. همبستگی فقط نشانگر این است که رابطه‌ای بین دو متغیر وجود دارد.
    مهم‌ترین مفهومی که باید تشخیص داده شود این است که همبستگی معادل علیت نیست. در بسیاری از رسانه‌های عمومی این اشتباه صورت می‌گیرد که فرض می‌کنند چون دو متغیر به هم ارتباط دارند پس لابد یک رابطه علّی بین آن‌ها وجود دارد.



    منبع و ترجمه:
    کلینیک الکترونیکی روان‌یار
  2. F@RSHID
    آفلاین

    F@RSHID داره خودمونی میشه!

    تاریخ عضویت:
    ‏Aug 2, 2011
    ارسال ها:
    11,003
    تشکر شده:
    26
    امتیاز:
    48
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    روانشناسي
    محل سکونت:
    کردستـان - جوانرود
    اصطلاحات پژوهش‌های روان‌شناسی


    روش‌های پژوهشی روان‌شناسی، ممکن است خیلی ساده یا خیلی پیچیده باشند امّا چند عبارت، اصطلاح و مفهوم وجود دارد که تمام دانشجویان روان‌شناسی و کسانی که نتایج این پژوهش‌ها را مطالعه می‌کنند باید بدانند. در زیر، فهرستی از این اصطلاحات مهم، همراه با تعریف خلاصه‌ای از آن‌ها آورده شده است:
    1- پژوهش کاربردی (Applied Research)
    پژوهش کاربردی، نوعی پژوهش است که بر روی حل مسائل عملی تمرکز دارد. پژوهش کاربردی، به جای تمرکز بر توسعه یا بررسی پرسش‌های نظری، به یافتن راه‌حل‌هایی برای مسایلی که بر زندگی روزمره ما تاثیر می‌گذارند، می‌پردازد.

    2- پژوهش بنیادی (Basic Research)
    پژوهش بنیادی، نوعی پژوهش است که مستلزم بررسی موضوعات نظری و افزودن آن‌ها به پایگاه دانش علمی می‌باشد. با وجودی که این نوع پژوهش به درک ما از ذهن و رفتار انسان کمک می‌کند امّا لزوماً کمکی به حل فوری مسائل و مشکلات عملی نمی‌کند.

    3- مطالعه موردی (Case Study)
    مطالعه موردی عبارت است از مطالعه عمیق درباره یک فرد یا یک گروه. در یک مطالعه موردی، تقریباً تمام جنبه‌های زندگی و سابقه فرد (یا گروه) مورد نظر تحلیل می‌گردد تا الگوها و علل رفتار او کشف گردد.

    4- پژوهش همبستگی (Correlation Research)
    مطالعات همبستگی به منظور جستجو برای یافتن رابطه بین متغیرها صورت می‌گیرد. پژوهش‌های همبستگی به یکی از سه نتیجه زیر می‌رسد: همبستگی مثبت، همبستگی منفی و نبود همبستگی. ضریب همبستگی، معیاری است برای شدّت همبستگی و محدوده آن از 1- تا 1+ است.

    5- پژوهش مقطعی (Cross-Sectional Research)
    پژوهش مقطعی، نوعی روش پژوهش است که غالباً در روان‌شناسی رشد مورد استفاده قرار می‌گیرد امّا در حوزه‌های دیگری از جمله علوم اجتماعی، آموزش و سایر شاخه‌های علوم نیز به کار گرفته می‌شود.

    6- ویژگی‌های خواسته (Demand Characteristic)
    این اصطلاح در پژوهش‌های روان‌شناسی برای توصیف نشانه یا سرنخی به کار می‌رود که شرکت کننده را از آنچه که آزمونگر انتظار یافتنش را دارد آگاه می‌سازد.

    7- متغیر وابسته (Dependent Variable)
    متغیری است که در یک آزمایش مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

    8- آمار توصیفی (Descriptive Statistics)
    آمار توصیفی برای توصیف جنبه‌های مختلف داده‌های جمع‌آوری شده در یک آزمایش روان‌شناختی به کار می‌رود.

    9- مطالعه دوسرکور (Double-Blind Study)
    مطالعه‌ای است که در آن نه شرکت کنندگان و نه آزمونگران نمی‌دانند چه درمانی در مورد کدام بیمار به عمل می‌آید.

    10- روش تجربی (Experimental Method)
    روش تجربی مستلزم دستکاری یک متغیر برای تشخیص این نکته است که تغییر در یک متغیر باعث تغییر در متغیر دیگر می‌شود یا نه.

    11- پدیده هاوتورن (Hawthorne effect)
    این اصطلاح به تمایل برخی افراد برای سخت‌تر و بهتر کار کردن به هنگامی که در یک آزمایش شرکت می‌کنند، اشاره دارد. افراد ممکن است به خاطر توجهی که از سوی پژوهشگر دریافت می‌کنند رفتارشان را تغییر دهند.

    12- پژوهش طولی (Longitudinal Research)
    پژوهش طولی، نوعی روش پژوهش است که برای کشف رابطه بین متغیرهایی که به متغیرهای مختلف زمینه‌ای مربوط نیستند، به کار می‌رود.

    13- مشاهده طبیعی (Naturalistic Observation)
    نوعی روش پژوهش است که غالباً توسط روان‌شناسان و سایر دانشمندان علوم اجتماعی به کار گرفته می‌شود. این روش مستلزم مشاهده موضوعات در محیط طبیعی‌شان است. این نوع پژوهش غالباً در شرایطی که انجام پژوهش‌های آزمایشگاهی امکان‌پذیر نباشد صورت می‌گیرد.

    14- تخصیص تصادفی (Random Assignment)
    استفاده از رویه‌های احتمالی در آزمایش‌های روان‌شناسی جهت اطمینان از این که هر شرکت کننده فرصت یکسان و مشابهی برای تخصیص داده شدن به هر گروه دارد.

    15- روایی (Reliability)
    روایی یا قابلیت اطمینان به سازگاری یک معیار اشاره می‌کند. یک آزمون هنگامی روا در نظر گرفته می‌شود که در صورت تکرار نتایج تقریباً یکسان و مشابهی به دست دهد. متاسفانه محاسبه دقیق روایی امکان‌پذیر نیست امّا راه‌های مختلفی برای تخمین آن وجود دارد.

    16- تکرار (Replication)
    این اصطلاح به تکرار یک مطالعه پژوهشی، عموماً در شرایط متفاوت و با موضوعات مختلف، برای تعیین این که یافته‌های مطالعه اولیه قابل تعمیم به شرکت کنندگان و شرایط دیگر می‌باشد یا نه، اشاره دارد.

    17- فرسایش گزینشی (Selective Attrition)
    در آزمایش‌های روان‌شناسی، احتمال کناره‌گیری برخی افراد از آن آزمایش را توصیف می‌کند. این تمایل می‌تواند اعتبار یک آزمایش روان‌شناختی را مورد تهدید قرار دهد.

    18- پایایی (Validity)
    ویژگی هر وسیله سنجش یا آزمون در اندازه‌گیری آنچه قرار است اندازه‌گیری شود. یک آزمون باید معتبر(پایا) باشد تا بتوان نتایج آن را به طور دقیق به کار بست و تفسیر کرد.


    ترجمه: کلینیک الکترونیکی روان‌یار
  3. F@RSHID
    آفلاین

    F@RSHID داره خودمونی میشه!

    تاریخ عضویت:
    ‏Aug 2, 2011
    ارسال ها:
    11,003
    تشکر شده:
    26
    امتیاز:
    48
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    روانشناسي
    محل سکونت:
    کردستـان - جوانرود
    روایی اکولوژیک


    Ecological Validity


    تاریخچه :
    روایی اکولوژیکی یا ایده روایی بیرونی تاریخچه ای طولانی در روانشناسی دارد ( کمپل و استانلی ، 1967 ). با این حال همیشه و به طور مداوم درباره آن بحث و جدل صورت گرفته است . روایی اکولوژیکی واقعه به چه اشاره دارد ؟ . شگفت انگیز است که در باره معنای این عبارت توافق روشنی وجود ندارد . بخشی از این عدم توافق در خود واژه روایی" It Self " نهفته است و بخشی به ساختار کلی واژه مربوط می شود که دارای چندین معنی است ( اسکیت ، 1981 ). بنا بر این موضوع این بحث و جدلها هم معنی روایی اکولوژیک هست و هم کاربرد ان در ذهن روانشناسان . یکی از نخستین مجادله ها در باره روایی اکولوژیک بحث بین برانزویک و لوین ( 1943 ) در باره جنبه های معرف طرح و ارتباط آن با روانشناسی است .
    تعریف :
    مهمترین و جالبترین تعاملات آموزشی آنهایی نیست که در آزمایشگاه صورت می گیرد ، بلکه پژوهشگران آموزشی بیشتر علاقه مند به چیزی هستند که در مدرسه و خانه اتفاق می افتد . در واقع پژوهشگران بیشتر علاقه مند به بررسی آن نوع آموزش هستند که در غیاب مشاهده گر علمی یا سایر مداخلات مبتنی بر پژوهش صورت می گیرد . با این حال با توجه به امکان کنترل کم ، پیچیدگی بیش از حد و هزینه زیاد مشاهدات میدانی پژوهشگران به بررسی های آزمایشگاهی روی می آورند . در پژوهش های آموزشی نیازمند آن هستیم که بدانیم آیا نتایج بدست آمده پژوهشی از موقعیت خاص که به احتمال زیاد با موقعیت طبیعی متفاوت است ، می تواند در موقعیت های طبیعی نیز بکار رود .
    رویکرد اکولوژیک پژوهشگران را تشویق می کند تا رویدادهای محرک تغییر پذیر که معرف محیط طبیعی ارگانیزم است را مطالعه کنند . به عنوان نقطه شروع روایی اکولوژیک به ارتباط بین بررسی پدیده ها در دنیای واقعی و بررسی آنها در بافتهای آزمایشگاهی اشاره دارد . یک ادعا ( گزارش ) به لحاظ اکولوژیکی زمانی معتبر است که در موقعیت هایی که هیچ پژوهشی در آن صورت نگرفته ، معتبر باشد .
    - روایی اکولوزیک جنبه ای از روایی سازه است که با تعمیم پذیری یافته های پژوهش به گروه ها ، افراد یا موقعیت های دیگر مربوط می شود ( هاینز و برین ، 2000 )
    - روایی اکولوژیکی درجه ای است که در آن رفتارها و گزارشهای ثبت شده و مشاهده شده در یک مطالعه منعکس کننده رفتارهایی است که در محیط های طبیعی واقعا اتفاق می افتد ( واژه نامه روانشناسی ) .
    - حدی که در آن نتایج یک آزمایش می تواند از مجموعه ای از شرایط محیطی ایجاد شده توسط پژوهشگر به شرایط محیطی دیگر تعمیم داده شود .
    شبیه مفهوم روایی بیرونی استانلی و کمپل (1967 ) روایی اکولوژیک یک روایی صوری است ، زیرا آن براین باور تاکید دارد که هدف کاربردی جمع آوری داده ها در آزمایشگاه ، تعمیم به رویدادهای دنیای واقعی است . اگر ما بتوانیم آزمایشاتی را طراحی کنیم که روابط متقابل ارگانیزم – محیط را در بر بگیرد و ماهیت محیط ادراکی را پویا و واقعی سازیم قادر خواهیم بود تا نتایج را به دنیای واقعی تعمیم بدهیم .
    روایی اکولوژیکی با تعمیم پذیری همراه است . اساسا این حدی است که در آن یافته های یک مطالعه می تواند به دنیای واقعی تعمیم یا گسترش داده شود . در همه مطالعات واقعی بین کنترل آزمایشی و روایی اکولوژیکی یک توازن "Trade – Off " وجود دارد . هرچه محققان کنترل بیشتری را در مطالعه بکار بگیرند ، نوعا روایی اکولوژیکی کمتر می شود و بنابراین آنها کمتر قادر به تعمیم نتایج می شوند . برای مثال ، زمانی که ما نمونه را از محیط طبیعی به داخل آزمایشگاه برده و آنها را آنجا مطالعه می کنیم ، ما کنترل بیشتری بر آنها اعمال می کنیم ، نتیجتا امکان اینکه بتوانیم یافته ها را به افراد در محیط های طبیعی تعمیم دهیم کمتر می شود
    تعمیم پذیری :
    هدف اصلی علم کشف قانون های علمی[1] است . قانون های علمی بیاناتی کلی درباره روابط هستند . پژوهشگران دوست دارند تا گزارشاتشان محدود به موقعیتهایی که مطالعه در آن صورت می گیرد نباشد . در حقیقت اگر حوزه روایی کوچک باشد- به یک موقعیت خاص محدود باشد – پژوهشگر نمی تواند به بسیاری از اهدافش برسد . این مشکل، مشکل تعمیم پذیری[2] نامیده می شود .
    با این وجود دانشمندان مطابق با مفهوم ابطال پذیری پوپر ( 1969 ) "is valid for all situations unless proven otherwise " اظهاراتشان را به موقعیتهایی که هرگز آنها را بررسی نکرده اند ، بدون اشاره به تئوری زیر بنایی آن تعمیم می دهند .سایر مردم نیز از تجاربشان در موقعیت های خاص اصلی کلی استخراج می کنند( کویین ، 1969 ). .
    تعمیم پذیری با سوال زیر مرتبط می شود :
    چه رابطه ای بین دو متغیر ؛ متغیر مستقل (A) و متغیر وابسته( B ) و بافت (C ) وجود دارد . به عبارت دیگر رابطه ای که بین دو متغیر A وB در بافت (1 C ) وجود دارد ، آیا در بافت (2 C ) نیز وجود دارد .
    مثال :
    - اداره یک کلوپ ورزشی توسط یک رهبر مستبدانه ( A )
    - خصومت در جلسات باشگاه (B )
    - بچه های 10 ساله (C )
    در تعمیم پذیری یافته های این مطالعه پرسیده می شود که آیا فضای رهبری خاص (A) ، خصومت مشابهی ( B ) در کلاس درس (C2 ) به بار می آورد یا آیا شخص می تواند رفتارهای دانش آموز را زیر نظر یک معلم استبدادی در کلاس درس (C2 ) پیش بینی کند ( مطابق با نتایج مشاهده شده در موقعیت C ).
    بافت C1 وC2 مجموعه ای از وقایع را در تئوری تعمیم پذیری ارایه می دهد ( کرونباخ و همکاران 1972 ) که یک جنبه اش تغییر پذیری شرایط آزمایش یعنی محرکهای دریافت شده، آزمودنی ها ، موقعیت آزمایش ، آموزش آزمونگران ، جلسات و ... است .
    در حقیقت در سوال مربوط به تعمیم پذیری که تاثیر A بر B در بافت C1 به بافتهای دیگر C2 تعمیم داده می شود ، معادل با این است که بین موقعیت C1 و C2 با در نظر گرفتن متغیر وابسته (B ) ثبات بین موقعیتی" consistency cross – situational" وجود دارد .
    این سوال می تواند به صورت زیر مطرح ود . آیا یک ثبات بین موقعیتی بین AC1 ( فضای رهبری و جلسات باشگاه ) و AC2 ( بافت کلاسی و معلم استبدادی ) وجود دارد . در واقع رفتار مشابه در و به معنی ثبات بین موقعیتی است . البته پژوهشگر می تواند تغییرات بیشتری را اعمال کند :
    A را با A' ( اعمال متفاوتی از رهبر استبدادی ) یا B را با B' ( انواع متفاوت خصومت )جابجا کند .
    بحث تعمیم پذیر می تواند در سه سطح مطرح شود :
    - سطح فرا نظریه ای ( meta-theoretical level ) : فرا تئوری یک نظریه در باره تئوری ها ، شکل هایشان ، روایی ، آزمون پذیر و شبیه اینها است . در این سطح بررسی می شود که ایا تعمیم پذیری از دیدگاه منطقی امکان پذیر است یا نه .
    - سطح روشها ( level of the methods ) : این سطح با فنون استفاده شده برای بررسی فرضیه ها مرتبط است که به دو سطح طراحی ( تکرا مطالات ) و سطح آماری ( ابزار ها ) تقسیم می شود .
    - سطح تئوری هدف( object theory ) : این سطح بین سطح فرا نظریه و سطح روشها قرار می گیرد.
    ابعاد روایی اکولوژیک :
    مطابق با رویکرد اکولوژیک گیپ سون ( 1966 ، 1979 ، 1984 ) تمرکز اصلی روانشناسان نباید بر فیزیک محرکات ، بلکه باید بر محتوای اطلاعاتی رویدادها باشد . فرض زیر بنایی رویکرد اکولوژیکی آن است که ارگانیزم ها در محیط های ساخت یافته تکامل یافته اند و این دو باهم ارتباط متقابل دارند .
    فرض دیگر این است که محیط ترکیبی از اشیاء و رویدادها است که از طریق ویژگی هایی چون بافت ، ثبات و تغییر پذیری و ... مشخص می شوند .
    آنگونه که در بالا اشاره شد ، نقطه آغاز بحث روایی اکولوژیک به برانزویک و لوین ( 1943 ) بر می گردد . نکته کلیدی این اختلاف بافت محیطی پژوهش و تاثیر ان بر جریان مطالعه است . مطابق گزارشات و پژوهش های انجام شده (شماخلر ، 2001 ) روایی اکولوژیک دارای سه بعد است :
    - ماهیت بافت یا موقعیت پژوهشی ( Nature of the Research Setting or Context )
    - ماهیت محرکها Nature of the Stimuli
    - ماهیت تکلیف ، پاسخ یا رفتار Nature of the Task, Behavior, or Response
    برانزویک معتقد است که روانشناسی به سویی حرکت می کند که بر مسائل ساختگی (artificially) با دامنه محدود متمرکز است و این ها معرف الگوهای بزرگ محیط زندگی نیستند. برانزویک معتقد است که روانشناسان باید واحد تحلیل[3] را از انسان (people ) به موقعیت ها (situations ) تغییر دهند و نمونه گیری از موقعیت ها یا تکالیف( sampling of situations or tasks) را با نمونه گیری از افراد(participants sampling of )جایگزین کنند . این موضوع اولین بعد روایی اکولوژیک را برجسته می کند که بر موقعیت و محیطی که در آن پژوهش اتفاق می افتد تاکید دارد.
    مثال :
    ثبات اندازه : اندازه شئ صرف نظر از اندازه فاصله آن از بیننده ثابت است ، اگر فاصله ما بیشتر شود فکر نمی کنیم که شئ کوچکتر شده ، هر چند که تصویر اندازه شئ بر روی شبکیه تغییر می کند ( ادراک اندازه شء نسبتا ثابت است )
    ثبات اندازه = فاصله ادراکی شئ * اندازه سبکه ای شئ
    جنبه دیگر آزمایش به لحاظ اکولوژیکی معتبر برانزویک محرکهای تحت بررسی هستند. نایسر (1976) معتقد است که پژوهش های حاضر محرکهایی را بررسی می کنند که انتزاعی ، ناپیوسته و اندکی واقعی هستند ( موقعیت ها و محرکهای مصنوعی با فهم پدیده ها ارتباط ندارد ) .
    مثال :
    مواد و متغیر های دستکاری شده در آزمایشگاه در کار کردن با بچه های عقب مانده ، آیا اینها سازه های معنی دار هستند .
    سومین جنبه آزمایش برانزویک ماهیت تکلیف ، کار یا پاسخ است .
    - آیا رفتار انجام شده در موقعیت بخش مهمی از خزانه رفتاری ( behavioral repertoire ) آزمودنی هست یا نه ؟ رفتاری که در موقعیت های محدودی از آزمودنی سر بزند ، از اهمیتش در کارکرد روانشناختی فرد کاسته می شود
    - آیا رفتار مشاهده شده واقعا با پردازشهای روانشناختی( psychological process) مرتبط است.
    - آیا رفتار انجام شده نماینده و بهترین معرف ( representative ) برای موضوع مورد بررسی است .
    رویکردهای ایجاد کننده روایی اکولوژیک :
    در ایجاد روایی اکولوژیکی دو رویکرد غالب وجود دارد(اسپونر و پاچنا ، 2006 ) :
    1- verisimilitude اشاره به شباهت بین مطالبات آزمون ( demands ) و مطالبات تحمیلی در زندگی روزمره دارد . ایجادverisimilitude نیازمند گسترش آزمونهایی است که مهارتهای شناختی روزمره را مقایسه می کنند ، چنین چیزی به سادگی می تواند از نتایج آزمون و توانایی فرد برای انجام دادن تکالیف در زندگی روزمره ترسیم شود .
    veridicality اشاره به حدی دارد که در آن نتایج یک ابزار سنجش با نمرات ابزارهای دیگر که عملکرد در دنیای واقعی را پیش بینی می کنند مرتبط است . برای تعیینveridicality رابطه بین عملکرد در ابزارهای سنجش سنتی و اندازه گیری کارکردهای روزمره ( شغل ، مشاهدات رفتاری و ....) با استفاده از روشهای آماری ارزیابی می شود .
    مثال:
    بررسی رابطه بین نتایج بدست آمده از مقیاسهای حافظه آزمون و کلاس ( یک آزمون سنتی ) و اندازه گیری کارکرد خاص ( نظیر درجه بندی مشخص از ناکامی در انجام یک تکلیف خاص در زندگی روزمره ) .
    چایتر و اشمیت (2003) کارایی این دو رویکرد را در پیش بینی توانایی های شناخت روزمره در مطالعات مختلف انجام شده بررسی کردند و نتیجه گرفتند که رویکرد verisimilitude بهتر است و نتایج حاصل از این آزمونها به طور باثبات تری با عملکردهای شناختی روزمره مرتبط است .
    عوامل تهدید کننده روایی اکولوژیک :
    1- توصیف آشکار عمل آزمایشی : پژوهشگر باید مشخص کند که چگونه مطالعه را اجرا کرده است .
    2- اثر کاتالیزورگر[4] ( ترکیب چندین عمل آزمایشی ) : مشکل است مشخص کنیم که هر عمل آزمایش به طور جداگانه چه تاثیری دارد .
    3- اثر هاوتورن[5] : آگاهی آزمودنی از قرار گرفتن شرایط آزمایشی ( انتظار ذهن باعث تفاوت ها می شود .
    4-[6]
    5- اثر آزمایشگر – اگر عمل آزمایشی توسط شخص دیگری اجرا شود ، ممکن است چنین نتایجی حاصل شود .
    6- حساس سازی پیش آزمون
    7- حساس سازی پس آزمون ( عمل آزمایش منجر به Fall into place می شود )
    8- اثر تعاملی تاریخچه و عمل آزمایشی
    9- اندازه گیری متغییر وابسته : مثلا دو آزمونگر است اصلاح
    10 - تعامل زمان اندازه گیری و اثر عمل آزمایش : عمل آزمایش ممکن است در طول آزمایش موثر واقع نشود ، اما مدتی پس از پایان آزمایش می تواند موثر باشد .
    محدودیتهای روایی اکولوژیک :
    1- یک معیار عینی وجود دارد که امکان انتخاب را به ما بدهد ، یعنی مشکل است تصمیم بگیریم که یک مطالعه ، موارد محرک یا رویدادهای محرک نسبت به رویدادها ، مواد یا مطالعات دیگر معتبر تر یا کمتر معتبر می باشد (لیوکوویچ ، 2001 ). .
    2- مشکل در عملیاتی کردن و عینی کردن مفهوم روایی اکولوژیکی به ما کمتر امکان می دهد تا بتوانیم رویدادها یا محرکها را کمی سازیم ( همان منبع ) .
  4. F@RSHID
    آفلاین

    F@RSHID داره خودمونی میشه!

    تاریخ عضویت:
    ‏Aug 2, 2011
    ارسال ها:
    11,003
    تشکر شده:
    26
    امتیاز:
    48
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    روانشناسي
    محل سکونت:
    کردستـان - جوانرود
    واکنش تصادفی در نمونه گیری طبقه بندی شده

    این مقاله، مدل واکنش تصادفی را که در کریستوفیدز که در نمونه گیری طبقه بندی شده ارائه شده است، توسعه می دهد. مقایسه ی بین بکارگیری در نمونه گیری تصادفی ساده و طبقه بندی شده ارائه می شود. بعلاوه، این مدل با تکنیک تصادفی در نمونه گیری طبقه بندی شده ی کیم و وارد مقایسه می شود.
    مقدمه
    منبع اصلی این گرایش و انحراف در تحقیقات جوامع انسانی برخاسته از امتناع شرکت کنندگان برای مشارکت و فراهم نمودن واکنشهای مورد اعتماد است بویژه درمواردی که در انها یک سوال حساس وجود دارد. برای حذف این منلع گرایش در ارزیابی نسبت جمعیتی که به ارزیابی یک ویژگی حساس می پردازند، وارنر تکنیکی را معرفی می کند که نام آن واکنش تصادفی است. سایر تکنیکهای واکنش تصادفی توسط نویسندگان گوناگونی معرفی شدند. این تکنیکها بر مبنای شیوه ی وارنر پیشرفت کرده، و شیوه های پیشنهادی را فراهم می کنند، و هم موقعیتهای پیچیده ی بیشتری را مورد توجه قرار می دهند، برای مثال، احتمالات نابرابر انتخاب را ایجاد می کنند. در این زمینه می توان به کارهای هارویتز و همکارانش، گرینبرگ و همکارانش، منگات و سین، کوک، چوا و تی سویی، پادماوار و ویجایان، چنگ و هوانگ، چوادهوری و سین اشاره کرد. در کریستوفیدز، تکنیک تعمیم داده شده ی واکنش تصادفی که در یک زمان شیوه ی وارنر را به عنوان یک موضوع خاص توسه داد و دربر گرفت. این تکنیک به این شرح می باشد: فرض کنید که ما می خواهیم نسبت π را از نسبتی ارزیابی کنیم که به انجام فرایند ویژگی لکه دار کردن بر مبنای نمونه ی تصادفی ساده ی اندازه ی n که با جایگزینی طراحی شده است می پردازد. به هر فرد در این نمونه وسیله ای داده می شود که عدد صحیح1; : : : ; L را با فرکانسهای p1; : : : ; pL تولید می کند. این وسیله می تواند نواری از کارتهای M به همراه Mpi کارتهایی باشد که عدد اعشاری i، i = 1; : : : ; L را نشان می دهند و یا می تواند طاسی با L رو باشد که هر کدام از آنها اعداد اعشاری 1…L را با احتمال p1; : : : ; Pl نشان می دهند. با استفاده از این وسیله و در غیاب مصاحبه کننده، هر فرد یکی از این اعضا را تشکیل می دهد و گزارش می دهد که ار دارای این ویژگی است، چقدر این عدد از L+1 دور است، و یا اگر دارای این ویژگی نیست، چقدر از صفر دور است. این شیوه ساده بوده و فردی که از ان مصاحبه می شود، تنها نیاز به گزارش تفاوت دو عدد اعشاری غیر منفی دارد. اطلاعات فراهم شده برای مصاحبه کننده برای تعیین این موضوع کافی نیستند که آیا هر فرد از ویژگی نشانه دار شدن برخوردار است یا نه.
    در نظر بگیرید که اگر فرد i از این ویژگی برخوردار باشد، xi مقدار L + 1 دارد و اگر از آن برخوردار نباشد از مقدار 0 برخوردار است. در نظر بگیرید که yi عدد ایجاد شده توسط فرد i با استفاده از این وسیله است. بنابراین عدد گزارش شده برابر است با di = |xi yi|. ما این ارزیاب را به صورت زیر ایجاد می کنیم:
    (1)​
    که در ان، A = L + 1 2E(y) با ، ، میانگین حسابی d1; : : : ; dn و y متغیر تصادفی است که بطور یکسانی با مشاهدات و بررسی های y1; : : : ; yn توزیع می شود. ممکن است فردی به بررسی این موضوع بپردازد که با واریانس ارائه شده از طریق رابطه ی زیر، غیر متمایل است:
    (2)​
    محاسبه ی ساده نشان می دهد که واریانس می تواند از طریق ارزیاب غیر منحرف، ارزیابی شود.​
    (3)​
    عبارت اول در سمت راست رابطه ی (2) واریانس نمونه گیری تصادفی است و عبارت دوم واریانس ابزرا انتخاب تصادفی است. همانگونه که در کریستوفیدز به ان اشاره شد، با انتخاب مناسب پارامترهای L، p1; : : : ; Pl، ارزیاب رابطه ی 1، از واریانس کمتری نسبت به ارزیاب وارنر برخوردار است.
    تکنیک موجود در نمونه گیری طبقه بندی شده
    فرض کنید که این جمعیت متشکل از K لایه است. در نظر بگیرید که Wi وزن لایه ی i و ni اندازه ی نمونه ی طراحی شده در جایگزینی از لایه ی i است. در نظر بگیرید که نسبت جمعیت افراد در لایه ی i است که از ویژگی نشانه دار بودن برخوردار است. ما در نمونه گیری طبقه بندی شده می توانیم از ابزار انتخاب تصادفی یکسانی برای تمام لایه ها استفاده نماییم و یا می توانیم از ابزار گوناگونی برای لایه هیا گوناگون استفاده نماییم.
    وسیله ی رایج و عمومی برای تمام لایه ها
    در نظر بگیرید که ارزیاب نسبت جمعیت از لایه ی i باشد که توسط ابزار تصادفی شرح داده شده در بخش 1، ایجاد شده است. رابطه ی زیر را در نظر بگیرید:
    (4)​
    بنابراین، بطور عوامانه ای برای π با واریانس ارائه شده ی زیر غیر منحرف است.​
    (5)​
    عبارت اول سمت راست رابطه ی 5 واریانس نمونه گیری تصادفی و عبارت دوم نیز واریانس این وسیله است. همانند مورد موجود در یک لایه، ما می توانیم ارزیابی های غیر متمایلی را از این واریانس ایجاد کنیم. بنابراین، این مورد می تواند با استفاده از نتیجه ی متناظر نمونه گیری تصادفی ساده ارزیابی شود که از طریق رابطه ی 3 صورت می گیرد و به صورت زیر است:
    و برای واریانس غیر متمایل است.
    در کیم و وارد یک ارزیاب متمایز که بطور مستقیم بر مبنای شیوه ی وارنر قرار دارد در مورد نمونه گیری طبقه بندی شده ارائه می شود. یک فرد پاسخگو در این نمونه از لایه ی i از ابزار انتخاب تصادفی استفاده می کند که متشکل از کارت سوال حساس S با احتمال Pi (Pi _= 0:5) است و کارت سوال منفی با احتمال 1 Pi نیز در ان وجود دارد. پاسخگویان با پاسخهای بله و خیر جواب دادند، بدون اینکه آشکار کنند که دارای کدام کارت سوال هستند. در نظر بگیرید که نسبت پاسخهای بله در لایه ی i باشد. این ارزیاب با رابطه ی زیر تعریف می شود:
    (6)​
    که با واریانس زیر غیر متعادل است:​
    (7)​
    مقایسه ی روابط 5 و 7 نشان می دهد که ارزیاب رابطه ی 4 از واریانس کوکتری نسبت به رابطه ی 6 برخوردار است و این در صورتیست که:
    و بطور واضح اگر ​
    (8)​
    نتایج حفظ می شوند. فرض کنید که میزان حداقل در سمت راست رابطه ی 8 برای طیف i0 بدست می اید. سپس برای L = 2 و p1 = Pi0، مقدار دقیقا مانند قسمت سمت راست رابطه ی 8 است. این بدین مناست که ما می توانیم بطور مناسب مقادیر L;p1; : : : ; Pl را با L¿3 انتخاب کنیم که در نتیجه رابطه ی 8 حفظ می شود.
    بهبود و پیشرفت در ارزیابی میانگین جمیت در نمونه گیری ساده ی تصادفی​
    چکیده
    این مقاله برخی از ارزیابها را برای میانگین جمیعیت با استفاده از ارزیاب نرخ و نسبت ارائه شده در آن را ارائه داده و نشان می دهد که تمام ارزیابهای ارائه شده همیشه پربازده تر از ارزیابهای نرخ و نسبت هستند. این نتیجه با نمونه ومثال عددی پشتیبانی می شود.
    مقدمه
    کادیلار و کینگی ارزیابهای نسبت زیر را برای میانین جمعیت با سود متغیر y در نمونه گیری ساده ی تصادفی پیشنهاد کردند.
    (1)​
    (2)​
    (3)​
    (4)​
    (5)​
    که در این روابط و β2(x)ضریب جمعیت متغیر و ضریب جمعیت کشیدگی هستند، که در متغیر کمکی قرار دارند، میانگین نمونه ی متغیر سود، میانگین نمونه ی متغیر کمکی می باشند و فرض می شود که میانگین جمعیت در متغیر کمکی x شناخته شده باشد و ضریب بازگشتی است. در اینجاف واریانس نمونه در متغیر کمکی، و کواریانس نمونه بین متغیر کمکی و متغیر سود است.​
    در مورد (1) معادلات خطای مربع میانگین این ارزیابهای نرخ و نسبت با مواد زیر ارائه شدند:​
    (6)​
    (7)​
    (8)​
    (9)​
    (10)​
    که به ترتیب در آنها، ، ،n اندازه ی نمونه و N اندازه ی جمعیت است، نسبت جمعیت، ، ، و واریانسهای جمعیت متغیر کمکی و متغیر سود هستند و ρ ضریب جمعیت در رابطه ی بین متغیر کمکی و متغیر سود می باشد.
    کادیلار و کینگی ه این نتیجه رسیدند که ارزیابهای نرخ و نسبتی که در بالا ارائه شده اند تحت شرایط خاص موثر تر از ارزیابهای سنتی بودند که در موارد 2، 3 و 4 ارائه شدند. بعلاوه این نتیجه با کمک نمونه ی عددی نیز بدست آمد که داده های ان نیز در این مقاله مورد استفاده قرار خواهند گرفت. بخاطر داشته باشید که کادیلار و کینگی این ارزیابهای سنتی را در نمونه گیری ساده ی تصادفی برای طبقه بندی نمونه گیری تصادفی اتخاذ نموده و ارزیاب نرخ و نسبت جدید را پیشنهاد کردند که همیشه موثر تر از این ارزیابهای اتخاذ شده در نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده بود.
    در قسمت بعد، ارزیابهای جدیدی را ایجاد می کنیم که در ترکیب با ارزیابهای نرخ و نسبت در مورد 1 قرار دارند و معادله ی MSE این ارزیابهای جدید را بدست می اوریم. در قسمت آخر، اشاره و تذکری را برای کسب ارزیابهای گوناگون از طریق شیوه ی مشابه نمایش داده شده در این بررسی ارائه می دهیم.
    ارزیابهای پیشنهادی
    ما ارزیابهایی را در ترکیب با ارزیابهای نرخ و نسبت 1 و 2 به صورت زیر پیشنهاد می کنیم:​
    (11)​
    که در ان و سنجشها و وزنهایی هستند که وضعیت روبرو را ایجاد می کنند: .​
    MSE این ارزیاب را می توان با استفاده از تخمین اولیه ی درجه در شیوه ی سری های تیلر یافت:​
    (12)​
    که در آن​
    در اینجا h(a, b)= h ( . با توجه به این تعریف، ما d را برای ارزیاب پیشنهادی به صورت زیر بدست می اوریم:​
    که در آن، B= . بخاطر داشته باشید که در اینجا تفاوت بین b-B را حذف کرده ایم.​
    ما MSE ارزیاب پیشنهادی را با استفاده از رابطه ی (12) بدست می آوریم:​
    (13) ​
    که در ان​
    (14)​
    همچنین این ارزیاب را در ترکیب با ارزیابهای نرخ و نسبت 1 و 3 بصورت زیر بدست می اوریم:​
    (15)​
    MSE این ارزیاب مانند 13 است اما در 14 با جایگزین می شود. بعلاوه، ما ارزیاب زیر ار در ترکیب با ارزیابهای نرخ و نسبت 1 و 4 پیشنهاد می کنیم:​
    (16)​
    MSE این ارزیاب نیز مانند 13 است، اما در 14 با جایگزین می شود.​
    مقادیر مطلوب و بهینه ی ωω2 برای به حداقل رساندن 13، به راحتی بصورت زیر یافته می شوند:​
    (18) هنگامی که ما از و به جای ωω2در 14 استفاده می کنیم، نشان می دهیم که η = B.. همانگونه که ηیک مورد مستقل از RKC2 استف تمام ارزیابهای پیشنهادی از حداقل MSE زیر برخوردارند:​
    همچنین می توانیم این رابطه را به صورت زیر بنویسیم:​
    (19)​
    مقایسات تثیر و بازدهی
    ما در این بخش MSE ارزیابهای یشنهادی در رابطه ی 19 را با MSE ارزیابهای نرخ ونسبت در روابط 6 و 10 مقایسه می کنیم. ما با این مقایسات رابطه ی زیر را بدست می اوریم.
    (20)​
    همچنین می توانیم به این نتیجه برسیم که تمام ارزیابهای پیشنهادی نسبت به ارزیابهای نرخ و نسبت در قسمت 1، در تمام شرایط ، موثرترند، زیرا وضعیت ارائه شده در رابطه ی 20 همیشه رضایت بخش است.
    نمایش عددی
    ما از داده های یکسانی استفاده رکده ایم که درارتباط با سطح تولید سیب و تعداد درختان سیب می باشد، همانگونه که در قسمت 1 به مقایسه ی ضرایب ارزیابهای پیشنهادی و ارزیابهای نرخ و نسبت به طور ددی پرداخته ایم.
    در جدول 1، آمارهایی را در مورد جمعیت مشاهده می کنیم. توجه نمایید که اندازه ی نمونه را N=20 درنظر می گیریم. همچنین به خاطر داریم که اندازه ی نمونه تاثیری بر روی مقایسات بازدهی ارزیابها ندارد که در بخش 3 نشان داده شده است.
    در جدول 2، مقادیر MSE که با استفاده از معادلات نشان داده شده در بخشهای 1 و 2 محاسبه می شوند، ارائه شده اند. هنگامی که به بررسی جدول 2 می پردازیم مشاهده می کنیم که ارزیابهای پیشنهادی درمیان ارزیابهای نرخ و نسبت ارائه شده در بخش 1 از کوچکترین مقادیر MSE برخوردارند. این همان نتیجه ی مورد نظر است که در بخش 3، ذکر شد.
    از نتیجه ی این نمایش عددی به این استنتاج می رسیم که ارزیابهای پیشنهادی موثرتر از ارزیابهای نرخ و نسبتی هستند که موثر تر از ارزیابهای سنتی برای داده های بخش 1 بودند.
    نتیجه گیری
    ما ارزیابهای جدیدی را در ترکیب با ارزیابهای نرخ و نسبت ارائه شده در 1، ایجاد کردیم و به معادله ی حداقل MSE دست پیدا کردیم. بطور تئوریک، نشان دادیم که تمام ارزیابهای پیشنهادی همیشه موثر تر از ارزیابهای نرخ و نسبت هستند، بعلاوه، بطور عددی از این نتیجه ی تئوریک با استفاده از داده های قسمت 1 حمایت کردیم.
    سایر ارزیابها نیز می توانند در ترکیب با ارزیابهای نرخ ونسبت ارائه شده در 2 و 5 به شکل رابطه ی 11 بدست آیند، اما تمام این ارزیابها از معادله ی حداقل MSE که در رابطه ی 19 ارائه شده است برخوردارند. ما بخاطر خواهیم داشت که R و RKC2 در رابطه ی 18 باید با توجه به ارزیابهای نرخ و نسبتی که ترکیب شده اند، تغییر کنند.


    منبع وبلاگ محسن عزیزی
  5. F@RSHID
    آفلاین

    F@RSHID داره خودمونی میشه!

    تاریخ عضویت:
    ‏Aug 2, 2011
    ارسال ها:
    11,003
    تشکر شده:
    26
    امتیاز:
    48
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    روانشناسي
    محل سکونت:
    کردستـان - جوانرود
    پژوهش در روانشناسی پرورشی(روانشناسی تربیتی)



    روانشناسی پرورشی مانند سایر علوم دارای روشهای پژوهشی متنوعی است که می توان آنها را در چهار دسته پژوهش توصیفی ,پژوهش همبستگی ,پژوهش آزمایشی واقدام پژوهی مورد بررسی قرار داد .
    پژوهش توصیفی(descriptive research )
    پژوهش توصیفی به منظور مشاهده و ثبت رفتار استفاده می شود در پژوهش توصیفی موقعیت های آموزشی بصورتی که بطور طبیعی رخ می دهند توصیف می شوند برای مثال یک روانشناس تربیتی ممکن است وضعیت پرخاشگری کودکان در کلاس درس را مورد مشاهده قرار دهد و انچه که اتفاق می افتد ثبت نماید با پژوهش توصیفی می توان ویژگی های دانش اموزان , دانشجویان ,معلمان و آموزشگاهها را مورد مطالعه قرار داد .تحقیق توصیفی به تنهایی نمی تواند ثابت کند که چه عامل یا علتی موجب یک پدیده می شوداما می تواند اطلاعات ارزشمندی در مورد رفتار و نگرش های مردم آشکار سازد با توچه به اینکه نتایج پژوهش توصیفی معمولأ بصورت غیرکمی گزارش می شوند به آنها روشهای پژوهش کیفی (quantitative research ) نیز می گویند .
    سوال از نوع پژوهش توصیفی:نوجوانان هدف مدرسه را چه چیزی می دانند ؟​
    معلمان وقتی درکلاس درس خود یادگیری مشارکتی را بکار می بندند با چه مانعهایی روبه رو می شوند ؟​
    پژوهشگر برای پاسخ دادن به چنین سوالاتی انچه را که در کلاس درس اتفاق می افتد ثبت می کند بعد داده های حاصل را تحلیل می کند پژوهشگر ممکن است برای اینکار از مصاحبه یا پرسشنامه استفاده کند .همچنین ممکن است به تناوب یک رفتار را ثبت دیداری یا شنیداری نمایدو بعد نتایج بدست امده را تحلیل کند.
    مهمترین روشهای پژوهش توصیفی یا کیفی عبارتند از :مورد پژوهی یا مطالعه موردی(case study ) ,بررسی میدانی یا پژوهش در میدان (field study ),قوم نگاری (ethnography ),زمینه یابی (survey ),مصاحبه (interview ) و پرسشنامه (questionnaire )​
    مورد پژوهی یا مطالعه موردی
    در مورد پژوهی یک شخص یا یک موقعیت عمیقا مورد بررسی قرار می گیرد .از مطالعه موردی اغلب زمانی استفاده می شود که نتوان شرایط خاص زندگی یک فرد را به دلایل عملی یا اخلاقی تکرار نمود در تفسیر و تعمیم نتایج مطالعات موردی باید جانب احتیاط را رعایت نمود .​
    مثال :ماجرای زیر را در نظر بگیرید :معلم 26 ساله ای با زنی آشنا شده و سخت عاشق ان زن می شود اما چند ماه پس ازشروع روابط عاشقانه شان افسرده و الکلی می شود و بحث خودکشی را پیش می کشد افکار خودکشی گرایانه او رفته رفته به تجسم صحنه های قتل کشیده می شود اعمالش عجیب و غریب می شود در یک مورد لاستیک ماشین همسرش را پنچر می کند در موردی دیگر در جاده ای که معشوقه اش معمولأ از آنجا می گذ شت می ایستد و دستش را طوری داخل جیبش می برد که او فکر می کند در جیبش اسحله دارد تنها هشت ماه پس ازآشنایی با ان زن در حالیکه بعنوان مسافر سوار ماشینی می شود که معشوقه اش راننده ان بود وی را به ضرب گلوله به قتل می رساند .این مورد نشان می دهد که خلق افسرده و تفکر عجیب و غیر عادی می تواند پیش درامد اعمال خشنی چون قتل باشد (به نقل از کتاب زمینه روانشناسی سانتراک) بررسی میدانی
    آن نوع پژوهش است که در موقعیت های طبیعی مثلأ در شرایط واقعی کلاس درس صورت می پذیرد .در این روش بطور عمده از فنون مشاهده طبیعی استفاده می شود برای مثال پژوهشگر می تواند بعنوان یک شاگرد در کلاس درس حاضر شود تا از دیدگاه معلم و شاگردان درک بهتری از امور کسب کند .​
    قوم نگاری
    روشی است در مردم شناسی که به منظور بررسی عمیق ویژگی های یک گروه از مردم ,مانند یک فرهنگ ,یک جامعه یا یک قبیله بکار می رودهدف قوم نگاری این است که اطلاعات جامعی درباره مسئله یا موضوع مورد مطالعه جمع اوری شود تا توصیف کامل و درک عمیقی از آن فراهم آید.
    مثل پژوهش های مارگارت مید​
    مید مدتها با مردم ساموا زندگی کرد تا با الگوهای زیربنایی فرهنگ انان اشنا شود و انرا عمیقأ درک نماید .​
    مثالی دیگر:پژوهش متز​
    متزسه دبیرستان را که به تازگی در انها دانش اموزان سیاه و سفید در هم ادغام شده بودند مورد مطالعه قرار داد او به مشاهده دانش اموزان در داخل و خارج کلاس پرداخت با دانش اموزان ,معلمان ,مدیران و سایر کارکنان مصاحبه کرد در جلسات انها شرکت کرد و کتابهای درسی ,سالنامه ها و سایر مطالب نوشته شده مربوط به مدارس را تحلیل کرد به این طریق توانست معنی و پیامدهای در هم امیزی نژادها یا جدایی زدایی را بطور مفصل توصیف کند .
    در روش قوم نگاری از فنون مختلف پژوهش از جمله مشاهده طبیعی و مصاحبه استفاده می شود ویژگی دیگر پژوهش قوم نگاری این است که غالب انها پروژه های دراز مدت هستند .​
    زمینه یابی
    مسائلی که تحقیق در انها از راه مشاهده مستقیم دشوار است می توان از طریق مشاهده غیرمستقیم یعنی با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه بررسی کرد . روش زمینه یابی بطور عمده برای سنجش عقاید یا نگرشهای مردم درباره موضوعهای مختلف یا جمع اوری اطلاعات درباره ویژگیهای پدیده ها بکار میرود ودران معمولا از پرسشنامه و مصاحبه استفاده میشود.
    برخلاف سایرروشهای پژوهش توصیفی نتایج اینگونه پژوهش میتواند بصورت کمی گزارش شود. اما این روش بیش از روش مشاهده با سوگیری توام است​
    نظرسنجی های گالوپ و سرشماری ایالات متحده از مشهورترین زمینه یابیها هستند​
    زمینه یابی رضایت بخش مستلزم ان است که پرسشنامه هایی دقیق واز پیش ازمون شده در گروه نمونه یی از افراد اجرا شود طوریکه نمونه معرف جامعه باشد​
    مثال: پژوهش لورتی: لورتی از روش مصاحبه درباره اینکه معلمان چرا شغل معلمی را برگزیده اند استفاده کرده است. غالب معلمان که بوسیله لورتی مصاحبه شدند اظهار داشتند در کودکی یا تحت تاثیر والدین و نزدیکانی که معلم بودند قرار گرفتند یا در کودکی از معلمان مورد علاقه خود تاثیر پذیرفتند. مثال دیگر: پژوهشهای الفرد کینزی و همکارانش درباره پاسخهای جنسی که حاصل ان چاپ دو کتاب یکی رفتار جنسی مردان و دیگری رفتار جنسی زنان شد که در ان از روش مصاحبه استفاده شده بود
    پژوهش همبستگی
    در این پژوهش رابطه میان دو یا چند متغیر تعیین میشود. با استفاده از روش همبستگی هم میتوان رابطه زمانی میان متغیرها و هم رابطه پیش بینی میان انها را تعیین کرد میزان رابطه بین دو متغیر بصورت یک ارزش عددی با عنوان ضریب همبستگی بیان میشود که حرف r علامت اختصاری ان است و ارزش عددی ان همیشه بین 00/1 + تا 00/1 – است
    در ضریب همبستگی هم میزان و هم جهت رابطه دیده میشود​
    *ضریب همبستگی را نمی توان بصورت درصد تعبیر کرد اما مجذور ضریب همبستگی نشان دهنده درصد وجه مشترک بین دو متغیر مورد نظر است​
    *با استفاده از ضریب همبستگی می توان رابطه زمانی بین متغیرها را یافت و پیش بینی کرد​
    *با استفاده از ضریب همبستگی نمی توان بین متغیرها رابطه علیت برقرار کرد​
    پژوهش ازمایشی
    آزمایش یک رویه با دقت تنظیم شده ای است که در آن محقق با ثابت نگهداشتن سایر عوامل ,یک یا چند عامل را که معتقد است بر رفتار مورد مطالعه تأثیر می گذارد دستکاری می کند .به کمک پژوهش آزمایشی می توان علاوه بر توصیف و پیش بینی ,به رابطه علت و معلولی (case and effect )بین امور نیز پی برد .آزمایش (experiment )دقیق ترین و معتبرترین نوع پژوهش در آموزش و یادگیری است . در انجام پژوهش آزمایشی کوشش به عمل می آید تا نشان داده شود که دستکاری یا ایجاد تغییر در یک متغیر در متغیر دیگر نیز تغییر ایجاد می کند و بدینوسیله رابطه علیت برقرار می شود.
    • امکان کنترل دقیق متغیرها مشخصه یی است که روش آزمایشی را از سایر روشهای مشاهده علمی متمایز می کند .
    • اصل مهم دیگر تحقیق آزمایشی ,انتخاب تصادفی است .
    در پژوهش ازمایشی دو نوع عامل تغییر پذیر یا دو متغیر وجود دارد:متغیر مستقل ,متغیر وابسته​
    پژوهش آزمایشی به دو صورت گروهی و انفرادی انجام می گیرد .​
    پژوهش ازمایش گروهی :در این نوع پژوهش از دو گروه ازمودنی که بصورت تصادفی انتخاب شده اند استفاده می شود که یکی از اندو را گروه ازمایشی و گروه دیگر را گروه گواه یا کنترل می نامند .بعد از تعیین گروههای ازمایشی و گواه ,متغیر مستقل با گروه ازمایشی اجرا می شود ولی با گروه گواه اجرا نمی شود پس از پایان ازمایش تغییرات حاصل در متغیر وابسته در هر دو گروه با هم مقایسه می شود تا معلوم گردد که متغیر مستقل توانسته است تغییرات پیش بینی را در گروه ازمایشی ایجاد کند یا نه .
    پژوهش آزمایشی تک ازمودنی :
    در این نوع پژوهش ,ازمایش غالبأبا یک فرد به اجرا در می اید و خود ان فرد هم نقش ازمودنی ازمایشی و هم ازمودنی گواه را ایفا میکند پژوهش های تک ازمودنی معمولأ در شرایطی که مشکل اموزشی یک مشکل منحصر بفرد است و پیدا کردن تعداد زیادی افراد مشابه برای تقسیم انها به گروههای ازمایشی و گواه امکانپذیر نیست بکار می روند .اعتبار یافته های حاصل از اجرای ازمایش با یک فرد ازمودنی و قابلیت تعمیم انها از طریق اجرای ازمایش با افراد دیگر و در موقعیت های دیگر تعیین می شود .
    معروفترین طرح ازمایشی تک ازمودنی ,طرح بازگشتی reversal design است(ABAB )​
    درطرح بازگشتی که به طرح ABAB نیز معروف است چهار مرحله زیر وجود دارند:
    ١ - مرحله اول (A) : شامل یکدوره مشاهده خط پایه baseline است که در ان متغیر وابسته در شرایط طبیعی و بدون دخالت متغیر مستقل برای مدتی معین مورد مشاهده قرار می گیرد. ٢- مرحله دوم (B) : مرحله ازمایشی است که در ان متغیر مستقل بکار گرفته می شود و تاثیر ان بر متغیر وابسته مشاهده و تعیین می شود. ٣- مرحله بازگشتی (A) : متغیر مستقل کنار گذاشته می شود یعنی وضعیت به شرایط خط پایه بازگشت داده می شود. ٤- مرحله چهارم (B) : مجددا متغیر مستقل بکار می افتد.
    *درطرحهای تک ازمودنی علاوه بر مراحل اصلی گاه مرحله دیگری نیز به طرح می افزایند که مرحله پیگیری follow up نام دارد. هدف بررسی وضع رفتار تغییر یافته در شرایط طبیعی غیرازمایشی است. *وقتی هدف معلم یا پژوهشگر انجام پژوهش باشد هر چهار مرحله فوق ضروری اند اما اگر معلم صرفا بخواهد یک تغییر مطلوب رفتاری در یادگیرنده ایجاد کند مرحله اول و دوم کافی هستند و مرحله بازگشتی و مرحله بعد ازان ضرورت ندارد. * چند نکته احتیاطی درباره پژوهش ازمایشی :
    ١- سوگیری ازمایشگر : وقتی مطرح می شود که انتظارات ازمایشگر بر نتیجه تحقیق تاثیر گذاشته باشد . رابرت روزنتال در مطالعه ای دانشجویان را در مسند ازمایشگر قرار داد انها باید موشهایی را که از داخل یک محفظه بیرون می اوردند بصورت تصادفی در گروهها جای می دادند روزنتال به نیمی از انها گفت این موشها در (( پیدا کردن مسیر مازها خیلی باهوش هستند )) و به نیمی دیگر گفت موشها خنگ هستند پس برای ازمودن توانایی موشها در پیدا کردن مسیرهای ماز ازمایشاتی انجام دادند نتایج حاصل حیرت انگیز بود. موشهای به اصطلاح خیلی باهوش بیش از موشهای خنگ در طی کردن مازها موفق بودند پس می توان نتیجه گرفت انتظارات دانشجویان روی عملکرد موشها تاثیر گذاشته بود. ٢- سوگیری شرکت کننده تحقیق و اثر دارونما : وقتی مطرح می شود که رفتار شرکت کنندگان در ازمایش تحت تاثیر این که فکر می کنند از انان انتظار می رود چطور رفتار کنند قرار بگیرد. *یکی از راههای مطمئن شدن از عدم تاثیر انتظارات ازمایشگرو شرکت کنندگان به نتیجه ازمایش طراحی یک ازمایش دوسرکور است و ازمایشگر و شرکت کنندگان تحقیق تا قبل از محاسبه نتایج نمی دانند کدامیک از شرکت کنندگان در گروه ازمایشی قرار داشته و کدامیک در گروه گواه . اقدام پژوهی یا پژوهش عمل نگریا تحقیق عملی

    • پژوهشی که به وسیله معلم انجام می گیرد.
    • پژوهشی که برای پاسخ دادن به سوالهایی یا حل مسئله هایی درباره اموزش و یادگیری انجام می شود.
    • پژوهشی که بوسیله معلمان در مدارس وکلاسهای درسشان اجرا می شود.
    هدفهای استفاده از پژوهش عمل نگر در اموزش و پرورش :
    1 – بهبود فعالیتهای اموزش و یادگیری کلاس درس(عمده ترین هدف). 2 – رفع مشکلاتی که در موقعیتهای خاص تشخیص داده شده اند یا بهبود بخشیدن به انها. 3 – اموزش ضمن خدمت و مجهزساختن معلمان به مهارتها و روشهای جدید. 4 – افزودن رویکردهای اضافی یا تازه اموزش و یادگیری به نظام جاری. 5 – بهبود ارتباط بین معلم عمل گرا و پژوهشگر دانشگاهی و رفع نواقص پژوهش سنتی در دادن دستورالعمل صریح به معلمان. 6 – فراهم اوردن یک روش حل مسئله در کلاس درس که از روش غیرعینی کنونی برتر باشد. چه کسانی می توانند به پژوهش عمل نگر بپردازند : 1 – معلمی که به تنهایی به کار تدریس مشغول است و احساس می کند اموزش او نیاز به تغییر و بهبود دارد. 2 – گروهی از معلمان در یک مدرسه بطور مشارکتی. 3 – یک یا چند معلم با یک یا چند پژوهشگر. مراحل انجام پژوهش عمل نگر یا اقدام پژوهی :
    1 – تشخیص مسئله
    2 – جمع اوری اطلاعات مورد نیاز
    3 – تصمیم گیری
    4 – اقدام یا عمل
    مقایسه پژوهش کمی با پژوهش کیفی
    پژوهش کمی :
    1 – نتایج پژوهشهای کمی با اعداد و ارقام معرفی می شوند.
    2 – روشهای کمی برای اثبات واقعیت ها بصورت عددی و برای پیش بینی و برای نشان دادن و روابط علت و معلولی بکارمی روند.
    3 – در پژوهش کمی هم داده ها کمی اند و هم روشهای جمع اوری داده ها.
    4 – پژوهش کمی بر اعداد و اندازه گیری و استدلال استقرایی مبتنی است.
    5 – روشهای پژوهش کمی به فلسفه اثبات گرایی وابسته اند.
    پژوهش کیفی :
    1 – نتایج پژوهشهای کیفی جنبه توصیفی دارند.
    2 – روشهای کیفی مشاهده مفصل و از نزدیک را شامل می شوند.
    3 – مشاهده گر به وضع حال علاقمند است نه نتایج نهایی.
    4 – تاکید بر معنی از راه توصیف کلامی است نه از راه اعداد و ارقام.
    5 – اطلاعات کیفی از راه استفاده از منابع داده ها مانند مشاهده ، مصاحبه ، زمینه یابی ، مطالعه موردی ، و اسناد و دست ساخته ها جمع اوری می شوند.
    6 – پژوهش کیفی به ادراک ، فهمیدن از طریق ابزارهای کلامی و استدلال قیاسی وابسته است.
    7 – روشهای کیفی از فلسفه پس اثبات گرایی سرچشمه می گیرند.
    مراحل انجام پژوهش :
    1 – عنوان سوال یا مسئله
    2 – طرح فرضیه (یک حدس علمی که درست یا غلط بودن ان پس از انجام پژوهش و جمع اوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل انها معلوم می شود).
    3 – جمع اوری داده ها ( روش پژوهش research method )، نقشه و نحوه جمع اوری اطلاعات یا داده های لازم برای ازمودن فرضیه .

    • اگر فرضیه ای در چندین پژوهش مشابه مورد تایید قرار بگیرد ان فرضیه بصورت قانون علمی scientific law در می اید.
    • قانون علمی : بیان یک رابطه تایید شده بین دو یا چند متغیر یا رویداد .
    • از ترکیب و ادغام چند قانون در یک زمینه علمی ، نظریه علمی بدست می اید.
    اصل :
    به بیانی که رابطه بین دو متغیر اشاره می کند اما از لحاظ علمی هنوز به اثبات نرسیده است.
    مثال : تاثیر نظام های متفاوت نمره گذاری بر انگیزش دانش اموزان .
    مثال قانون علمی : تاثیر اضطراب بر عملکرد تحصیلی .


    به نقل از وبلاگ محسن عزیزی
  6. F@RSHID
    آفلاین

    F@RSHID داره خودمونی میشه!

    تاریخ عضویت:
    ‏Aug 2, 2011
    ارسال ها:
    11,003
    تشکر شده:
    26
    امتیاز:
    48
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    روانشناسي
    محل سکونت:
    کردستـان - جوانرود
    "مصاحبه و انواع آن"



    ابتدا تعریفی از مصاحبه به همراه اصول آن در روانشناسی را ارائه می کنیم و سپس انواع مصاحبه را مورد بررسی قرار می دهیم.
    مصاحبه و اصول آن در روانشناسی
    مصاحبه یکی از روشهای بسیار معتبر و رایج تشخیص و ارزشیابی می باشد و شاید بتوان آن را از اولین روشهایی دانست که بشر در این مورد به کار برده است. بن جانسون می گوید تا تو را ببینم و بسیاری از روانشناسان نیز معتقدند اگر بخواهیم اطلاعاتی در مورد شخصی بدست آوریم و او را بشناسیم چرا از خود او نپرسیم(دانشمند، 1357).
    مصاحبه را به رابطه کلامی چهره به چهره تعریف کرده اند که مانند سایر روشهای ارزشیابی شخصیت و تشخیص برای گردآوری اطلاعاتی به منظور شناخت ویژگی های فرد صورت می گیرد. بر خلاف آنچه در مکالمات روزمره خود با افراد مشاهده می کنیم مصاحبه در تشخیص و ارزشیابی شخصیت رابطه کلامی است که برای تحقق هدف مشخصی ایجاد می گردد. این کنش متقابل کلامی همه گاه واجد ارزش درمانی می باشد و لذا انجام آن را به وسیله افراد تعلیم دیده توصیه کرده اند.
    پس از این بررسی اجمالی و قبل از شروع بحث در باره انواع مصاحبه و کاربرد هریک باید یادآور شویم که مصاحبه را به طور کلی به دو نوع تقسیم می کنند.
    1- مصاحبه سازمان یافته
    2- مصاحبه آزاد.
    در مصاحبه سازمان یافته که آنرا مصاحبه محدود نیز می نامند مصاحبه گر مقید است در چهارچوب مشخص، اطلاعات مشخصی را از مصاحبه شونده گردآوری کند. تحجر و خشکی مشهود در این مصاحبه از ایراداتی است که بر آن وارد دانسته اند. در ارائه هر نوع خدمت روانی، از تشخیص و ارزشیابی گرفته تا درمان، ایجاد ارتباط و تفاهم از اصول اساسی و اولیه می باشد و باید اعتراف داشت وقتی مصاحبه شونده ناگزیر بود در مدت زمان مشخصی به سوالات محدودی پاسخ دهد از ایجاد چنین رابطه ای جلوگیری می شود به طوری که مصاحبه گر حتی از گردآوری اطلاعات لازم عاجز خواهد بود. عده ای از روانشناسان، به مسئله تقویت بازداری و واپس زنی اشاره کرده اند و این نوع مصاحبه با یکی از عوامل تقویت کننده آن دانسته اند. مراجع در مصاحبه محدود ناگزیر از بازداری بیشتر در بیان عواطف و سرکوبی نیازهای خویش می شود که بدون شک به برداشت منفی وی از روانشناسی منجر می گردد(دانشمند، 1357).
    برای رفع اشکالاتی که بدان اشاره کردیم تدابیری اندیشیده اند. گاه در مصاحبه سازمان یافته، در صورتی که به وسیله افراد باتجربه انجام پذیرد، آزادیهایی را مجاز می دارند. بدین معنی که موارد مطالعه و نوع سوالات را مشخص می کنند اما مصاحبه شونده را در بیان آنچه در موردی خاص به ذهنش آمد و یا نیاز به بازگویی آن را احساس کرد آزاد می گذارند. مثلا مصاحبه گر می داند که موضوع مصاحبه گردآوری اطلاعاتی در مورد وضع شغلی مراجع می باشد اما مصاحبه شونده آزاد است در این مورد هر چه می خواهد بیان کند.
    برعکس آنچه در مصاحبه سازمان یافته مطرح است در مصاحبه آزاد هیچ قید و شرطی وجود ندارد و مصاحبه گر بدون هیچ محدویتی به اقتضای اوضاع و احوال و بنا به میل و سلیقه خویش دامنه وسیع تر و لایه های گوناگونی را مورد بررسی قرار می دهد. در این نوع مصاحبه، مراجع نیز در بیان خود آزادی کامل را دارا می باشد.
    به طور کلی می توان گفت در مواردی که نیاز به کمی ساختن اطلاعات حاصله محسوس گردد مصاحبه سازمان یافته واجد ارزش عینی و اعتبار بیشتری خواهد بود بخصوص اگر مصاحبه گران تجربه کافی برای انجام مصاحبه آزاد را نداشته باشند. به هر حال به طوری که یادآور شدیم خشکی و تحجر موجود در این نوع مصاحبه مشکلاتی را در راه ایجاد رابطه با بیمار و تسهیل در بیان عواطف، افکار و عقاید وی ایجاد می کند.
    کاربرد مصاحبه
    مصاحبه را می توان بر اساس محل انجام، و هدف های آن به هفت نوع گوناگون تقسیم کرد که به شرح هریک می پردازیم.
    1- مصاحبه استخدامی
    کاربرد این نوع مصاحبه بیشتر در مدیریت و صنعت بوده هدف آن ارزیابی لیاقت و شایستگی داوطلبان برای احراز یک شغل و یا سمت سازمانی می باشد.
    2- مصاحبه مشکل یابی
    این مصاحبه در ادارات و یا واحدهای صنعتی برای کشف و فهم عواملی که اختلالاتی در انجام صحیح امور و یا روابط بین کارمندان ایجاد کرده اند انجام می پذیرد.
    3- نظر خواهی
    در این نوع مصاحبه سعی می شود از طریق مراجعه به نمونه ای از جمعیت از افکار و عقاید، برداشتها و بازخوردهای مردم نسبت به موضوع خاصی به گردآوری اطلاعات بپردازند.
    4- مصاحبه تحت فشار
    این نوع مصاحبه در شرایط تصنعی و در موقعیت های ناگواری که عمدا برای بررسی دقیق و ارزشیابی واکنش افراد ایجاد می شوند صورت می گیرد. هدف عبارت است از مشاهده و مطالعه دقیق واکنش در برابر شرایط ناخوشایند و فشارهایی که در پاره ای امور بر انسان وارد می شود.
    5- مصاحبه تشخیصی
    کاربرد این نوع مصاحبه در کلینیک ها، بیمارستانها و مراکز بهداشت روانی برای تشخیص اختلالات، گردآوری اطلاعات اولیه در مورد مراجع و برآورد و ارزیابی وضع روانی وی می باشد. مصاحبه برای تنظیم تاریخچه فردی که به امر تشخیص کمک می کند نیز به عنوان نوعی مصاحبه تشخیصی شناخته شده است.
    6- مصاحبه قبل و بعد از انجام آزمونهای روانی
    هدف از این نوع مصاحبه اتخاذ تصمیم در مورد مراجع می باشد.البته پیشداوری ناشی از بررسی آزمونهایی که در مورد مراجع اجرا گردیده است مشکلاتی را در انجام صحیح این نوع مصاحبه فراهم می آورد.
    7- مصاحبه اختتامی یا ترخیصی
    این مصاحبه نیز در بیمارستانها و کلینیک های روانی به منظور ارزشیابی وضع بیمار و اتخاذ تصمیم در مورد ادامه درمان و یا ترخیص وی صورت می گیرد.

    مقاومت و حل آن در مصاحبه
    می دانیم مصاحبه وسیله ارتباط بین روانشناس و فرد مراجع است که طی آن به بررسی درباره وی می پردازیم و تدابیری را برای تسهیل و ایجاد تداوم در قدرتهای بیانی او می اندیشیم. گرچه جلب اعتماد مراجع، تقویت امیدواری و ایجاد این برداشت که ما قادر به ارائه کمک های لازم هستیم، همکاری او را تا حدودی تضمین می کند، معهذا رعایت نکات زیر در از میان برداشتن خطوط دفاعی مصاحبه شونده تاکید و توصیه می شود(دانشمند، 1357).
    1- اجتناب از اظهار تعجب درباره گفته های بیمار.
    2- خودداری از اظهار علاقه زیاد نسبت به یک موضوع.
    3- خودداری از قضاوت های اخلاقی و ارزشی.
    4- اجتناب از ایفای نقش مجازات کننده.
    5- خودداری از انتقاد از وی.
    6- پرهیز از قول دادن بیجا.
    7- خودداری مصاحبه گر از سخن گفتن درباره خود.
    8- اجتناب از تهدید کردن مراجع.
    9- اجتناب از اشاره به مسائل و مشکلات خود.
    10-خودداری از نشان دادن بی صبری و ناشکیبایی.
    11-خودداری از بحث های سیاسی و مذهبی.
    12- اجتناب از تمسخر مراجع.
    13-اجتناب از تحقیر مراجع.
    14-خودداری از سرزنش مراجع به خاطر شکستها و کمبودهایش.
    15- اجتناب از تفسیر زودرس و تجزیه و تحلیل عمقی.
    16-خودداری از تفسیر و تعبیر خواب.
    17- اجتناب از بررسی خاطرات و تجربیات ناگوار تا هنگامی که مقاومت وجود دارد.
    18-خود داری از تمجید ظاهر و آرایش مراجع.
    19-اجتناب از اطمینان دادن به مراجع.
    20- احترام به حقوق مراجع در اظهار عقاید و افکارش.
    21-تکرار منظور و هدف مصاحبه.
    22-خودداری از اعلام تشخیص.
    23- اجتناب از پرسش درباره مسائلی که وی نسبت به آنها حساسیت دارد.
    24- انجام مصاحبه چهره به چهره در جلسات اول.
    25- اجتناب از حرف زدن زیاد.
    26-خود داری از بلند حرف زدن.
    27-خود داری از پند و اندرز.
    اشتباهات مصاحبه و راه حل آنها
    در مصاحبه نیز روانشناس با مشکلاتی مواجه است که از اعتبار مصاحبه به عنوان یک وسیله ارزشیابی و تشخیص می کاهد. این مشکلات ناشی از اشتباهاتی هستند که معلول فرایند مصاحبه، مصاحبه شونده و مصاحبه گر می باشند.
    اشتباهات ناشی از فرایند مصاحبه را می توان معلول شبکه بغرنج و بسیار پیچیده کنشهایی دانست که در روابط چهره به چهره بین مصاحبه گر و مصاحبه شونده صورت می گیرد(ببی، 1384).
    موقعیتی که در آن مصاحبه صورت می گیرد نیز ممکن است خطاهایی را موجب گردد. راه حلی که برای این مشکل پیشنهاد شده است تکرار هرچه بیشتر مصاحبه با فرد مورد نظر می باشد.
    اشتباه دوم ناشی از ترس ها و دلهره های مصاحبه شونده و نقش هایی است که ایفای آن از وی انتظار می رود. سازمان بخشی دقیق مصاحبه و پیش بینی این نقشها تا حدودی از بروز این اشتباه می کاهد.
    اشتباه و مشکل دیگر ناشی از خود مصاحبه گر است که بیشتر معلول ویژگیهای شخصی مصاحبه گر، اشتباه در یادداشت کردن جریان مطالعه، استناط غلط، نداشتن آموزش کافی و مکتبی که مصاحبه گر از آن پیروی دارد می باشد(رفیع پور،1360).
    میزان کردن جریان مصاحبه و آموزش دقیق مصاحبه گران تا حدودی از این مشکل می کاهد. در انتها به معرفی یکی از پرسش نامه هایی که در مصاحبه تشخیصی ساختار یافته در مورد کودکان بیشترین کاربرد را دارند می پردازیم.
    جدول مصاحبه تشخیصی برای کودکان (DISC)
    ساخت و محتوا
    DISC (شافر و دیگران، 1991) شامل 231 پرسش اصلی و 1186 پرسش متناسب با پاسخ های مصاحبه شوندگان است و دو فرم موازی دارد؛ فرم کودکان (DISC-c) که برای افراد 9 تا 17 سال و فرم والدین (DISC-P) که برای افراد 6 تا 17 سال طراحی شده اند. در سالهای بعد فرم معلم (DISC-T) آن نیز با توجه به ملاک های DSM-IV طراحی شده است (فریک و دیگران، 1994). در این فرمها خود کودکان، والدین و معلمان آنها رفتار کودکان را توصیف می کنند.
    اعتبار
    ویژگی های روانسنجی DISC از سوی پیاسن تینی و دیگران (1993) ، شواب – استون و دیگران (1993)، شافر و دیگران (1993) با استفاده از گروهی مشتمل بر 75 نفر بررسی شده است. ضریب آلفای کرونباخ در مقیاسهای مختلف بین 56/0 تا 88/0 گزارش شده است.
    روایی
    پیاسن تینی و دیگران (1993) رابطه میان تشخیص مبتنی بر DISC و تشخیص متخصصان بالینی را که شاخصی از روایی است، بررسی کردند. در کل میزان توافق میان داده های حاصل از دو روش یاد شده در فرم والدین DISC متوسط (50/0) و درفرم کودکان DISC پایین (34/0) و میزان توافق کل نیز 41/0 گزارش شده است.
    مصاحبه ها را به چند طریق دیگر نیز می توان دسته بندی کرد:
    مصاحبه فردى
    در مصاحبه‌هاى فردي، هدف، بيشتر کسب آگاهى و شناساندن افراد (خبرساز يا عارى و غيرمعروف)، عقايد، افکار و نظرهاى آنان در زمينه‌هاى سياسي، فرهنگي، مذهبي، اجتماعي، علمى ... است. تفاوت اين نوع مصاحبه با نوشتن بيوگرافى (شرح حال) در اين است که بيوگرافى در مورد شخص نوشته مى‌شود (کى و کجا متولد شده، تحصيلات او در چه پايه است، چه کارهائى انجام داده و در چه سمت‌هائى خدمت کره است، تأليفات او چه بوده و...) درحالى‌که در مصاحبه فردى شخص در مورد خويش سخن مى‌گويد. اين‌گونه مصاحبه را مى‌توان با هر فردى از افراد جامعه انجام داد ولى بايد به اين نکات توجه داشت.
    ۱. فرد به‌خاطر شخصيت خود در جامعه معروف است (بُعد شهرت) و کارها و گفته‌هاى او ارزش ويژه دارد.
    ۲. فرد مشهور نيست، اما عملى که انجام داده يا مى‌دهد يا در جايگاهى که فعلاً قرار دارد، مورد توجه قرار گرفته است. مثلاً اختراع يا اکتشافى کرده، در جبهه جنگ شهامت ويژه‌اى از خود نشان داده، پرستار فداکارى بوده و کارهائى از اين قبيل ...
    در تهيه ”مصاحبه فردي“ بايد به اين نکات توجه کرد:
    ۱. برخلاف مصاحبه خبرى که توصيف محيط مصاحبه و حرکات مصاحبه شونده ضرورى نيست، در تنظيم مصاحبه فردى چه با افراد معروف و چه افراد عادى اين کار ضرورى است.
    ۲. ذکر تکيه‌کلام مصاحبه شونده يا عبارت‌هائى که او در مصاحبه زياد تکرار مى‌کند، در مصاحبه خبرى ضرورى نيست، درحالى‌که در مصاحبه فردى در اکثر مواقع لازم است، زيرا اين‌گونه مطالب ويژگى‌هاى فردى شخص را نمايان مى‌کند، اما بايد توجه داشت که بيان اين‌گونه مطالب نبايد موضوع اصلى مصاحبه را تحت‌الشعاع قرار دهد.
    ۳. به‌طورکلى در مصاحبه، اشتباه‌هاى مصاحبه شونده از لحاظ دستور زبان مى‌يابد تصحيح شود. فراموش نشود که در مصاحبه فردي، هدف اصلى شناساندن طرز فکر، عقيده و نظر مصاحبه شونده است و در مصاحبه خبرى ارائه اطلاعات جديد در مورد يک رويداد.
    مصاحبه گروهى (جمعی)
    در مصاحبه گروهى (جمعي)، آگاهى از عقايد، افکار و نظر تعداد زيادى از افراد جامعه مورد توجه و نظر است و خبرنگار، اطلاعات خود را از چندين نفر به‌دست مى‌آورد. معمولاً موضوع مصاحبه گروهى مطالبى در رابطه با وقايع جارى است که مستقيماً به مردم مربوط مى‌شود. تفاوت مصاحبه گروهى با مصاحبه خبرى در اين است که مصاحبه شونده شخص مسئولى نيست، بلکه فردى است که صرفاً نظر خود را بيان مى‌کند. مصاحبه گروهى تحت‌عنوان نظرخواهى نيز صورت مى‌گيرد. فرض کنيد دولت مى‌خواهد درباره پذيرش دانشجو در دانشگاه‌ها تصميم بگيرد که شرط ورود به دانشگاه را ميزان معدل سال آخر دبيرستان تعيين کند. خبرنگاران روزنامه در سطح شهر نظر گروهى از دانش‌آموزان را درباره اين تصميم جويا مى‌شوند و نظرات آنان را کسب مى‌کنند و به چاپ مى‌رسانند، اين نوع نظرخواهى‌ها، گاه يک تصميم را مسجل و برخى اوقات تغيير مى‌دهد.
    در تهيه مصاحبه گروهى بايد به نکات زير توجه داشت:
    ۱. گرچه يافتن افراد براى مصاحبه گروهى کار مشکلى نيست، ولى بايد توجه داشت که انتخاب افراد بايد با موضوع مصاحبه منطبق باشد، مثلاً اگر موضوع مصاحبه در زمينه مسائل کارگرى است، مصاحبه شوندگان را بايد از ميان کارگران کارخانه‌ها انتخاب کرد و نه مردم کوچه و بازار.
    ۲. تعداد مصاحبه شوندگان اندازه معينى ندارد، در اکثر موارد تعدادى بين ۱۰ تا ۲۰ نفر کافى است ولى بايد توجه داشت که اين‌گونه مصاحبه‌ها را هيچ‌گاه نمى‌توان به‌عنوان يک تحقيق علمى تلقى کرد مگر تعداد و روش انتخاب افراد با اصول آمار و رو‌ش‌هاى سنجش افکار منطبق باشد. اگر هدف تنها ارائه تصويرى از نظرها و افکار افراد محدود و معينى از جامعه باشد، مصاحبه گروهى براى اين منظور مناسب است. بنابراين در مصاحبه گروهى نبايد اطلاعات جمع‌آورى شده را به کل جامعه و حتى به گروه خاص تعميم داد. از اين‌رو، به‌جاى اينکه نوشته شود ”کارگران کارخانه‌ها معتقد هستند که...“ بايد نوشت: ”اکثر کارگرانى که در اين مصاحبه شرکت داشتند، معتقد هستند که...“.
    ۳. در اين‌گونه مصاحبه‌ها بايد توجه داشت براى اينکه بتوان پاسخ‌ها را با يکديگر ترکيب کرد، براى همه مصاحبه شوندگان بايد سؤال يکسان باشد. اگر در زمينه يک موضوع سؤال‌ها به گونه‌هاى مختلف طرح شود، ترکيب يا تجزيه و تحليل پاسخ‌ها امکان‌پذير نخواهد بود.
    پرسش بايد ساده و روشن طرح شود تا مصاحبه شوند بتواند مفهوم مطلب را به‌سرعت دريابد. بنابراين نبايد پرسش‌هاى طولانى و پيچيده را در مصاحبه گروهى مطرح کرد. همچنين پرسش‌هاى نبايد ”جهت‌دار“ باشد، زيرا در چنين مواردي، پاسخ‌ها حاوى تأثير مصاحبه‌کننده بر روى مصاحبه شونده خواهد بود.
    مصاحبه شفاهى (حضورى)
    در مصاحبه‌هاى حضورى يا مصاحبه‌هائى که به‌وسيله تلفن صورت مى‌گيرد، رکن اصلى مصاحبه‌کننده است. مصاحبه‌کننده بايد علاوه بر تسلط بر تکنيک‌هاى مصاحبه، آگاهى‌هاى عمومى گسترده‌اى داشته باشد، اين آگاهى‌ها در حد تخصص‌هاى روزنامه‌نگارى است. يک مصاحبه‌کننده بايد از علوم مختلف به‌ويژه جامعه‌شناسى و روانشناسي، شناخت کافى داشته باشد.
    شناخت سريع مخاطب و حالات روحى او، مهم‌ترين ابزار دست مصاحبه‌کننده است، چون به هر حال يک رابطه متقابل بين مصاحبه‌کننده و مصاحبه‌شونده به‌وجود مى‌آيد و کسى که قادر است اين ارتباط را حفظ کند و مانع از گسستن آن شود، مصاحبه‌کننده است. با اولين نگاه بايد حالت‌هاى مصاحبه‌شونده ارزيابى شود و با نخستين سؤال اين ادراک کامل شود و در عين حال مصاحبه‌کننده بايد هميشه چند سؤال پى‌درپى در حافظه خود آماده عرضه داشته باشد.
    مصاحبه کتبى (غیر حضوری)
    عده‌اى از مصاحبه‌شونده‌ها ترجيح مى‌دهند جواب سؤال‌هائى را به‌صورت کتبى بدهند، زيرا هم تسلط بيشترى پيدا مى‌کنند و هم فرصت کافى براى پاسخ دادن در اختيار دارند. در چنين موردى خبرنگار سؤال‌ها را به‌صورت کتبى به مصاحبه‌شوندده ارائه مى‌دهد و مصاحبه‌شونده نيز پاسخ سؤال‌ها را به‌صورت کتبى مى‌دهد. اگر پاسخ به سؤال‌هاى ”پرسشنامه‌“ها را نيز در زمره مصاحبه‌هاى کتبى بدانيم، معمولاً اين نوع مصاحبه‌ها براى کارهاى تحقيقى مورد استفاده قرار مى‌‌گيرد. مصاحبه کتبى کمتر جنبه خبرى پيدا مى‌کند و از عمده‌ترين کاستى آن نيز عدم حضور خبرنگار است و اين احتمال همواره وجود دارد که مصاحبه‌شونده به سؤال يا سؤال‌هائى پاسخ ندهد.
    مصاحبه هدايت‌شده
    مصاحبه هدايت‌شده (Directive Interview)، مصاحبه‌اى را گويند که اختيار طرح پرسش‌ها و کنترل جريان مصاحبه در دست مصاحبه‌گر (مصاحبه‌کننده) باشد. مصاحبه‌‌کننده پرسش‌هاى مشخص (Specific Question)، مطرح مى‌کند و جواب‌هاى مشخص هم از مصاحبه‌شونده مى‌خواهد، به‌عبارت ديگر در مصاحبه هدايت‌شده موضوع مصاحبه از قبل تعيين شده و مورد موافقت طرفين قرار گرفته است.
    يکى از کاستى‌هاى مصاحبه کاملاً هدايت شده در اين است که مصاحبه‌شونده تحت تأثير نفوذ مصاحبه‌کننده قرار مى‌گيرد. سؤال‌هائى که مطرح مى‌شود، جهت جواب را تعيين مى‌کند و امکان دارد، اطلاعات لازم در مورد موضوع مصاحبه ابراز نشود. همچنين، سؤال‌هاى مشخص ممکن است، سبب رنجش مصاحبه‌شونده شود. اگر از همان ابتداى مصاحبه، سؤال‌هاى دقيق و مشخص طرح شود، اين امکان وجود دارد که مصاحبه‌شونده از پاسخ به پرسش‌هاى مهمى که در پيش است اجتناب ورزد.
    ارزيابى رفتار و حرکات (ارتباط غيرکلامي) مصاحبه‌شونده ضرورى است، زيرا خبرنگار ممکن است بتواند ميزان تمايل يا عدم تمايل مصاحبه شونده را نسبت به مصاحبه تعيين کند. اگر مصاحبه‌شونده نسبت به موضوع مصاحبه و مصاحبه‌کننده نظر موافق داشته باشد، مى‌توان حدس زد که مصاحبه با موفقيت به انجام خواهد رسيد. در هر صورت اولين قسمت مصاحبه هميشه مشکل‌ترين مرحله است. اگر احساس شود که مصاحبه‌شونده مايل به همکارى در تهيه مصاحبه است، مى‌توان پرسش‌هاى مشخص را از همان ابتدا مطرح کرد، اما برعکس، اگر حس شود که او حالت دفاعى به خود گرفته است، بهتر است که مصاحبه را با سؤال‌هاى ”آسان“ يا در واقع پرسش‌هائى که پاسخ به آن راحت است، شروع کرد و سؤال‌هاى مهمتر را به مراحل بعدى مصاحبه موکول کرد.
    مزاياى مصاحبه هدايت شده اين است که چون مصاحبه با پرسش‌هاى مشخص و دقيق صورت مى‌گيرد، کارآئى و سرعت بيشترى نيز با خود همراه دارد. خبرنگار، هدايت مصاحبه را برعهده دارد و بنابراين مى‌تواند جهت مصاحبه را تعيين کند و اطلاعات لازم را به‌دست آورد.
    مصاحبه هدايت ‌نشده
    مصاحبه هدايت‌نشده (Nondirective Interview)، مصاحبه‌اى را گويند که موضوع و پرسش‌ها قبلاً تعيين نشده باشد و کنترل جريان مصاحبه در دست مصاحبه شونده باشد، اين نوع مصاحبه مانند يک گفتگوى دوطرفه است، از اين‌رو به مصاحبه هدايت‌نشده، مصاحبه آزاد هم مى‌گويند.
    کاستى مهم مصاحبه هدايت‌نشده اين است که براى تهيه و تنظيم آن احتياج به صرف وقت زيادى است. خبرنگارى که موظف است در روز چند خبر تهيه کند نمى‌تواند وقت خود را براى موضوع‌هائى که ارتباطى به موضوع اصلى مصاحبه ندارد، صرف کند.
    در مصاحبه هدايت نشده، کنترل مصاحبه در دست کسى است که معمولاً نبايد باشد. خبرنگارى که تماماً متکى به روش هدايت نشده است در مواردى که احتياج است جهت جريان مصاحبه را تعيين کند، اختيار ناچيزى از خود دارد. امکان خارج شدن از موضوع و طرح مسائل غيرضرور در مصاحبه هدايت‌نشده بسيار است.
    از مزاياى مصاحبه هدايت نشده اين است که مصاحبه از حالت رسمى خارج شده و مصاحبه‌شونده به اختيار خود مى‌تواند به پرسش‌ها پاسخ گويد، بنابراين مصاحبه‌شونده کمتر زير نفوذ خبرنگار قرار مى‌گيرد.
    ترکيب روش هدايت شده و آزاد
    خبرنگاران به‌ندرت از يکى از دو روش مصاحبه هدايت شده (بسته) يا هدايت‌نشده (آزاد) استفاده مى‌کنند. بهترين روش اين است که هر دو حالت با يکديگر ترکيب شود و مصاحبه به‌صورت ترکيبى از هر دو نوع باشد، يعنى خبرنگار هم سؤال‌هاى مشخص و دقيق و هم پرسش‌هاى کلى (Broad Questions)، و عمومى را در نظر داشته باشد و بپرسد. بهتر است مصاحبه را با پرسش‌هاى کلى و بدون جهت آغازکرد تا مصاحبه‌شونده با آرامش خاطر، مصاحبه را شروع کند. طرح چنين سؤال‌هائى حتى ممکن است طرح موضوع جديدى را در مصاحبه پيش آورد که نه فقط خبرنگار سؤالى در مورد آن مطرح نکرده، بلکه قبل از مصاحبه هم پيش‌بينى نکرده است.
    پس از طرح کردن سؤال يا سؤال‌هاى کلى اوليه، خبرنگار مى‌تواند پرسش‌هاى دقيق و مشخص خود را براى رفع ابهام‌ها طرح کند. بايد توجه داشت که نحوه سؤال به‌صورت کلى يا مشخص، علاوه بر ارتباطى که به نحوه جريان اداره مصاحبه دارد، به نوع مصاحبه هم مربوط است. در مصاحبه خبرى و مصاحبه گروهى (جمعي) مناسب است خبرنگار مصاحبه را به‌صورت هدايت شده اداره کند، پرسش‌هاى مشخص بپرسد و کنترل جريان مصاحبه را در دست بگيرد. در مصاحبه فردي، هنگامى که خبرنگار مى‌خواهد به مصاحبه‌شونده اجازه دهد تا عقايد، نظرات و مطالب جديد و جالب توجه خود را بيان دارد مصاحبه هدايت‌نشده يا آزاد با طرح کردن سؤال‌هاى کلى و عمومى مناسب‌تر است.
    مصاحبه نیمه ساختارمند
    برخلاف مصاحبه کاملا ساختارمند که سوالات کاملا مشخص هستند ، در مصاحبه نیمه ساختارمند ما شاهد انعطاف در مصاحبه هستیم. در این نوع مصاحبه، سوالات باتوجه به نوع گفتگوهایی که بین طرفین صورت می گیرد، ممکن است دستخوش تغییراتی شوند.
    در این نوع مصاحبه، بهتر است از راهنمای مصاحبه که عبارت از "یک دسته بندی غیررسمی از موضوعات و سوالاتی که مصاحبه کننده می تواند به شیوه های مختلف از مصاحبه شوندگان مختلف بپرسد" است، استفاده کنیم.(لیندلف و تیلور،2002).
    این راهنماهای مصاحبه به مصاحبه کنندگان کمک می کنند که بدون اعمال محدودیت در سوالات و موضوعات در یک فرمت خاص، تمرکز خود را بر آنها حفظ کنند. این آزادی به مصاحبه کنندگان کمک می کند که سوالات خود را باتوجه به بافت و موقعیت مصاحبه و هریک از مصاحبه کنندگان تنظیم کنند(لیندلف و تیلور،2002).
    مصاحبه عمقى
    مصاحبه عمقى (In-Depth Interview)، در واقع يک گفتگوى دوطرفه است. از يک‌سو روزنامه‌نگار متخصص و صاحب‌نظر و از سوى ديگر صاحب يا صاحبان انديشه و تخصص و نظر در زمينه‌هاى سياست، اقتصاد، ادب و فرهنگ، هنر و... به‌عنوان مصاحبه‌شونده يا مصاحبه‌شوندگان. دايره موضوع مورد گفتگو در مصاحبه عمقى هرچه محدودتر باشد به‌سمت تخصصى شدن پيش مى‌رود.
    فرض کنيد يک روزنامه‌نگار متخصص در امور سينما با کارگرانى گفتگوئى در مورد صرفاً سينما به‌عمل آورد. موضوع سينما يک موضوع تخصصى است و بحث حول محورهاى فني، تکنيکى و پيام سينمائى دور مى‌زند. چنين گفتگوئى دوطرفه شکل يک مصاحبه عمقى مى‌گيرد. با اين حال مى‌توان گفت از اين هم تخصصى‌تر مى‌توان برخورد کرد. مثلاً گفتگوى يک روزنامه‌نگار متخصص با يک صاحب‌‌نظر در امور سينما صرفاً در مورد سينماى سياسي، کمدى يا موزيکال و...
    بدين ترتيب دايره بحث محدودتر و عمق گفتگو بيشتر شده است. در مورد هر يک از زمينه‌هاى سياسي، اقتصادي، فرهنگى و هنرى مى‌توان با افراد صاحب‌نظر اقدام به انجام يک مصاحبه عمقى کرد.
    پرسش و پاسخ در مصاحبه‌هاى عمقى با ديگر انواع مصاحبه‌ها تفاوت اساسى دارد. روزنامه‌نگار متخصص يک پرسشگر صرف نيست، خود صاحب‌نظرى است که با اداره مصاحبه، نظرات مصاحبه‌شونده متخصص را مورد تجزيه و تحليل قرار مى‌دهد. سؤال‌ها فقط براى شکافتن موضوع مورد بحث است. به همين دليل مصاحبه عمقى به يک مباحثه شبيه مى‌شود چرا که الزاماً نظرات روزنامه‌نگار متخصص با مصاحبه‌شونده يکسان نيست. اگر نگوئيم هميشه، اما در بيشتر مصاحبه‌هاى عمقى همسان نبودن نظرات روزنامه‌نگار با مصاحبه‌شونده، پديده‌اى است که در اين نوع مصاحبه‌ها به کرات پيش مى‌آيد و همين نکته است که مصاحبه‌هاى عمقى را خواندنى و جالب توجه مى‌کند.
    روزنامه‌نگار در ابتدا موضوع مصاحبه را براى خواننده روشن مى‌کند و با معرفى مصاحبه‌شونده چگونگى انجام مصاحبه را تشريح مى‌نمايد پرسش‌ها در اين نوع مصاحبه‌ها تلفيقى از سؤال‌هاى ساده و يک‌وجهى توأم با پرسش‌هاى مرکب (چند سؤالي) است.

    مصاحبه گسترده (در سطح)
    مصاحبه گسترده در سطح به مسائل و موضوع‌هاى مختلف مى‌پردازد و عمق مطالب را مورد توجه قرار نمى‌دهد. سؤالات کوتاه و درنتيجه پاسخ‌ها نيز کوتاه خواهد بود و گاه مصاحبه‌شونده با ”بلى و خير“ مى‌تواند به پرسش‌ها پاسخ گويد.
    در اين نوع مصاحبه ميزان سواد، دانش، آگاهى و تخصص موردنظر نيست و به همين دليل موضوع‌هاى مختلفي، آن هم در سطح مورد سؤال قرار مى‌گيرد. مصاحبه‌شونده ممکن است يک رئيس‌جمهور، يک پزشک، يک راننده تاکسى يا يک فروشنده کالا باشد. در اين نوع مصاحبه‌ها که پرسش‌ها و پاسخ‌ها ساده است، هدف کسب اطلاعات و اخبار بدون ريشه‌يابى موضوع يا معرفى افراد از نظر زندگي، نوع برخورد بامسائل مختلف جامعه و چگونگى کسب و کار وى است. در مصاحبه گسترده ممکن است پرسش‌ها از دانستن اسم، شغل، محل زندگي، چگونگى گذراندن اوقات فراغت، ”آيا به سينما مى‌رويد؟“، ”چه فيلم‌هائى را دوست داريد؟“ و... تجاوز نکند، اما در عين حال‌گيرائى اين نوع مصاحبه به چگونگى پرداخت و ترکيب و رديف سؤال‌ها و پاسخ‌هائى که خبرنگار دريافت مى‌کند و پيامى که در خلال آن قرار است به مخاطبين داده شود، بستگى پيدا مى‌کند.
    مصاحبه خبرى
    در مصاحبه خبرى (Interviewer)، هدف مصاحبه‌گر، کسب اطلاعات دقيق و مشخص از منبع خبر جهت روشن شدن موضوع يا موضوع‌هاى خبرى روز است. در اين نوع مصاحبه، مطالب تنظيم شده حاوى اطلاعات جديدى است که قبلاً انتشار يافته است. فرض کنيد دولت اعلام مى‌کند که تعدادى کارشناس ايرانى را براى همکارى با دولت کويت به آن کشور اعزام خواهد کرد تا در زمينه اکتشاف و بهره‌بردارى از منابع نفت با متخصصان کويتى همکارى کند. خبر اين موضوع در روزنامه منتشر مى‌شود، اما چندين سؤال باقى است که براى يافتن پاسخ آنها، نياز است مقامات مسئول (در اينجا وزير نفت) توضيح دهد. مثلاً:
    - آيا ايران در کار اکتشاف و بهره‌بردارى منابع نفت در آن کشور سرمايه‌گذارى هم مى‌کند؟
    - همکارى دو کشور به چه صورت و تا چه حد خواهد بود؟
    - چه تعداد کارشناس ايرانى به کويت خواهند رفت و مدت همکارى دو کشور چه مدت خواهد بود؟
    و پرسش‌هائى از اين قبيل ... که براى دريافت پاسخ به آنها خبرنگار بايد با مقامات مسئول کشور مصاحبه کند.
    مثال:
    تهران - گروه خبر:
    در پى خارج شدن قطار مسافربرى تهران-مشهد از خط، مسئول خطوط راه‌آهن، فرسودگى ريل‌ها را عامل اين حادثه ذکر کرد. قطار مسافربرى تهران-مشهد ديروز بعدازظهر در منطقه سمنان از خط خارج شد و ۱۸ مسافر مجروح شدند.
    در پى اين حادثه (نام و نام خانوادگي) مسئول خطوط راه‌آهن در مصاحبه‌اى گفت: هم‌اکنون مأموران مشغول مرمت ريل‌ها هستند.
    وى گفت: اين دومين حادثه طى امسال در اين مسير است و به همين دليل قرار شد تا پايان سال کليه ريل‌هاى فرسوده و مرمت يا تعويض شود.
    مسئول خطوط راه‌آهن افزود: همه مجروحان حادثه ديروز به‌طور سرپائى مداوا شدند و با اعزام يک قطار ويژه به مسير خود ادامه دادند.
    مصاحبه تفسيرى
    پس از وقوع هر خبرى براى روشن شدن جزئيات رويداد اقدام به مصاحبه خبرى مى‌شود تا اطلاعات تازه به آگاهى خوانندگان برسد، همگام با اين نوع مصاحبه، مصاحبه تفسيرى (Commentary Interview)، نيز صورت مى‌‌گيرد که مصاحبه شونده در مورد انگيزه وقوع رويداد، نظر خود را بيان مى‌کند. مصاحبه شوندگان در اين نوع از مصاحبه داراى ديدگاهى هستند که گاه به خبر اعتبار مى‌بخشند و آن را توجيه مى‌کنند و گاه ممکن است نظر آنان مغاير خبر اعلام شده باشد. در هر حال مصاحبه‌هاى تفسيرى جايگاه ويژه‌اى در روزنامه‌ها و ساير رسانه‌هاى خبرى دارند. مثلاً در مورد خبرى که در بررسى مصاحبه خبرى گفته شد، خبرنگار براى کسب نظر برخى افراد که صاحب‌نظر شناخته مى‌شوند، مصاحبه‌اى ترتيب مى‌‌دهد تا از ديدگاه آنان درباره تصميم دولت در مورد اعزام کارشناس به کشور کويت، خوانندگان خود را مطلع کند. ممکن است اين شخص نظر مساعد نسبت به اعزام کارشناسان ايرانى داشته باشد و آن را به‌نفع کشور بداند يا برعکس اين اقدام را مغاير منافع و مصالح ملى تشخيص بدهد. به‌هر حال اين يک نظر شخصى است و انتخاب چنين افرادى ارتباط مستقيم با مشى روزنامه دارد.
    مثال: ناآرامى‌ها در جاکارتا (اندونزي) زمانى آغاز شد که سربازان به ساختمان مقر حزب اپوزيسيون (حزب دموکراتيک) به رهبرى خانم ”مگاواتى سوکارنو پونزه“ دختر احمد سوکارنو رئيس‌جمهور پيشين اندونزى حمله‌ور شدند و با ضرب و جرح طرفداران وي، نزديک به ۲۰۰ نفر از آنان را دستگير کردند.
    در سال ۱۹۹۳ حزب دموکراتيک ”پي.دي.آي“ خانم مگاواتى سوکارنو را به رهبرى خود برگزيد. ظرف سه‌سال گذشته بر محبوبيت خانم سوکارنو به ميزان قابل توجهى افزوده شد.
    سوهارتو از افزايش محبوبيت دختر سوکارنو به وحشت افتاد و سرانجام دو ماده پيش با تحريک و کمک يک گروه انشعابى از حزب دموکراتيک، وى را از رهبرى حزب کنار گذاشت. بحران رهبرى در حزب به خيابان جاکارتا کشيده شد و دولت نگران حکومت ۳۰ ساله ژنرال شد.
    خانم ”کامل بوجاجيو“ از گروه حمايت از حقوق بشر در اندونزى که مقر آن در لندن است، در مصاحبه‌اى با شبکه خبرى بي.بي.سى اوضاع کنونى اندونزى را چنين ارزيابى مى‌کند:
    - آيا فکر مى‌کنيد که اعتراض‌هاى مردمى به بهانه حمايت از خانم سوکارنو، در نهايت خطرى براى دولت سوهارتو فراهم خواهد آورد؟
    کارمل بوجاجيو: بله، اين امکان وجود دارد. سوهارتو در موقعيت دشوارى قرار گرفته است و اگر با طرفدارن دموکراسى سازش کند، حکومت خودکامه ۳۰ ساله خود را به خطر خواهد انداخت. در صورت نشان دادن خشونت نيز او فقط عصبانيت مردم را افزايش خواهد داد و آنان را وادار به نشان دادن اعتراض بيشتر خواهد کرد.
    - آيا فراهم کردن وسايل برکنارى خانم سوکارنو از رهبرى حزب دموکراتيک، به ضرر ژنرال سوهارتو تمام نشده است؟
    کارمل بوجاجيو: بله، همين‌طور است. در پى برکنارى خانم سوکارنو، محبوبيت او به اوج رسيده است. نه تنها در جاکارتا، بلکه در بسيارى از شهرهاى کوچکتر مردم به او به‌صورت يک رهبر اوپوزيسيون و طرفدار آزادى مى‌نگرند. در واقع سوهارتو با اشتباهى که مرتکب شد، از دختر سوکارنو يک قهرمان ساخت.
    - ولى مثل اينکه جداى از ۳۰۰۰ نفرى که به طرفدارى از خانم سوکارنو دست به تظاهرات زدند، عده زيادى از مردم کوچه و بازار فقط نظاره‌گر اوضاع بودند؟
    کارمل بوجاجيو: رقمى که من دارم، بيشتر از ۳۰۰۰ نفر است.
    فراموش نکنيد که مردم با دست خالى نمى‌توانند به مقابله با سربازان به‌شدت مسلح بپردازند. ارتش فقط به ماشين‌هاى آبپاش و باتون پليس ضد شورش اکتفاء نکرد، بلکه در روزهاى آخر تظاهرات، حتى تانک‌هاى خود را در خيابان‌ها مستقر کرد. مردم از نمايش قدرت ارتش به وحشت افتادند.
    - آيا سوهارتو از قدرت لازم براى سرکوب آزادى‌خواهان برخوردار است؟
    کارمل بوجاجيو: او مطمئن نيست که از حمايت بى‌چون و چراى ارتش برخوردار است يا نه. اين به‌‌صورت يک علامت سؤال بزرگ براى او درآمده است. فرماندهان بلندپايه ارتش از او حمايت مى‌کنند، اما معلوم نيست که افسران جزء و يا سربازان ارتش هم از او اطاعت خواهند کرد يا نه. خبرهاى پشت پرده حاکى از نارضايتى برخى افسران پليس و نيروى هوائى از نحوه برخورد خشن ژنرال با دختر سوکارنو است.
    کنفرانس مطبوعاتی(خبری)
    يکى از راه‌هاى اطلاع‌رسانى به‌واسطه مطبوعات يا به‌طورکلى رسانه‌هاى خبرى به مردم کنفرانس مطبوعاتى (Press Conference)، است. مسئولان براى آگاه کردن مردم از تصميم‌هاى تازه، فعاليت‌ها و اعلام مواضع با دعوت از خبرنگاران و روزنامه‌نگاران رسانه‌هاى خبري، اقدام به تشکيل کنفرانس مطبوعاتى مى‌کنند.
    در اين گردهمائى‌ها، مسئول دعوت‌کننده ابتدا هدف خود را از اين تجمع بيان مى‌دارد و به تشريح نکات موردنظر مى‌پردازد و سپس به خبرنگاران فرصت ارائه پرسش‌ها داده مى‌شود. کنفرانس‌هاى مطبوعاتى ممکن است حول يک موضوع واحد يا موضوع‌‌هاى مختلف باشد.
    نقش پرسش‌ها در کنفرانس مطبوعاتى بسيار مهم است. سؤال سنجيده، پخته و روشن ارتباط با مصاحبه‌شونده را تا حدى برقرار مى‌کند. سؤال بايد طورى مطرح شود که ضمن وضوح کامل، مصاحبه‌شونده را از طفره رفتن باز دارد. بدين ترتيب طرح پرسش‌هاى مرکب بهترين نوع سؤال در کنفرانس‌هاى مطبوعاتى است. زيرا معمولاً خبرنگار در چنين مصاحبه‌هائى فرصت طرح چند سؤال را ندارد و چند سؤال پى‌درپى ممکن است سبب اعتراض‌گردانندگان مصاحبه شود.
    هنگام طرح سؤال بايد به چشم مصاحبه‌شونده مستقيماً نگريست و پرسش را با صداى بلند و شمرده باز گفت. با طرح سؤال سنجيده، مخاطب به‌سمت خبرنگار جلب مى‌شود و به همين وسيله ارتباط معقول در حد کنفرانس مطبوعاتى بين مصاحبه‌شونده و مصاحبه‌کننده مى‌شود. ناگفته نمايند مخاطب قرار دادن مصاحبه‌شونده به اسم و عنوان و وضع آراسته خبرنگار در ايجاد اين ارتباط مؤثر است.
    مصاحبه بالینی تشخیصی در روان شناسی

    نگاه اجمالی
    توانایی اجرای یک مصاحبه بالینی (Clinical Interview) جامع نخستین و اساسی ترین گام در ارزیابی و درمان بیمار است. برای اجرای یک مصاحبه موثر و سلیس ، متخصصان بهداشت روانی باید اصول اساسی و زیر بنایی فرایند را بدانند. بطور کلی مصاحبه دارای چهار بعد و پنج مرحله است. ابعاد مصاحبه شامل رابطه (Rapport) ، تکنیک (Technique)، وضعیت روانی (mental Status) و تشخیص (Diagnosis) است. مراحل مصاحبه نیز شامل سه مرحله کلی شروع و بازگشایی (آماده کردن و غربال مشکل) ، مرحله میانی (شامل پیگیری نظریات اولیه ، اخذ تاریخچه روان پزشکی ، ارائه تشخیص و پسخوراند) و مرحله پایانی (پیش آگهی و تعیین برنامه‌درمانی) است.
    ابعاد مصاحبه
    رابطه
    منظور از رابطه چگونگی برقراری ارتباط بین بیمار و مصاحبه‌گر است. این ویژگی مشترک همه روان‌درمانی‌ها (Psychotherapy) است. در واقع ایجاد یک رابطه درمانی خوب بین درمان گر (مصاحبه‌گر) و بیمار (مراجع) از شرایط مهم برای پیشرفت درمانی است. اگر به هر دلیلی مراجع نسبت به درمان‌گر نگرش منفی پیدا کند، احتمال می‌رود که با حاضر نشدن بیمار در جلسه ، فرایند درمان قبل از موعد مقرر قطع شود، یا پیشرفت درمانی کمی حاصل آید.
    تکنیک
    منظور از تکنیک شیوه‌هایی است که مصاحبه‌گر (درمان‌گر) استفاده می‌کند، تا رابطه درمانی را ایجاد کند و اطلاعات را کسب نماید. دامنه تکنیک‌ها متفاوت است از سوالات باز تا سوالات بسته از تفسیر تا بازپرسی. این تکنیک‌ها در واقع ابزاری هستند که به مصاحبه‌گر (درمان‌گر) این امکان را می‌دهند تا با هر شخصی به شیوه خودش صحبت کند، و اطلاعات لازم را کسب نماید.
    وضعیت روانی
    منظور از وضعیت روانی حالت کلی روانی بیمار (مراجع) در زمانی است که با او صحبت می‌شود. آیا پاسخ‌های بیمار واضح هستند یا مبهم؟ بیمار عصبانی است یا خوشحال؟ بدبین است یا اعتماد کننده؟ افکار او چگونه‌اند و…
    تشخیص
    تشخیص آخرین بعد ، از مصاحبه بالینی است. هر چه مصاحبه‌گر (درمان‌گر) درباره توانایی‌ها ، نقاط ضعف ، ناراحتی‌ها و رنج‌های بیمار (مراجع) بیشتر بداند، بهتر می‌تواند یک تشخیص صحیح و دقیق را مطرح کند. برای این کار مصاحبه‌گر هر چه با تجربه‌تر باشد و هر چه موارد اختلال‌ (Disorders) ، عوامل استرس‌زا و مهارت‌های مقابله‌ای (Coping Skills) بیشتر بداند، بهتر می‌تواند به یک ارزیابی خوب از وضعیت روانی دست بزند و در نهایت یک تشخیص دقیق ارائه دهد.
    مراحل مصاحبه
    مرحله شروع و بازگشایی
    در مرحله اولیه مصاحبه ، مصاحبه‌گر (درمان‌گر) ، بیمار (مراجع) را آماده نموده و رابطه ایجاد می‌کند. در این مرحله باید بیمار برای ورود به مرحله اصلی مصاحبه آماده شود.
    مرحله میانی
    قسمت اعظم مصاحبه قسمت میانی است. در واقع خود مرحله میانی شامل سه مرحله است که شامل پی‌گیری نظریات اولیه ، اخذ تاریخچه روان پزشکی و ارائه تشخیص و پسخوراند می‌شود. این مرحله بیشترین زمان مصاحبه را به خود اختصاص می‌دهد.
    مرحله پایانی
    در مرحله پایانی مصاحبه ، بیمار (مراجع) برای اتمام مصاحبه آماده می‌شود. برای این کار از طرح مطالب بسیار هیجان‌انگیز خودداری می‌شود و در کنار آن آنچه از مصاحبه بدست آمده همراه با دورنمایی از آینده بیمار (مراجع) بطور خلاصه در اختیار او گذارده می‌شود (پیش آگهی و تعیین برنامه‌درمانی).
    نتیجه گیری
    ابعاد و مراحل مصاحبه دو مقوله جدا از هم نیستند، بلکه آنها به هم وابسته و در هم تنیده بوده و با هم بکار می‌روند (جدول پایین). از طرف دیگر تقسیم مصاحبه به مراحل مختلف بدان معنی نیست که یک مصاحبه عینا همین مراحل را طی می‌کند، بلکه در یک مصاحبه این توالی به هم می‌خورد و مراحل پس و پیش می‌شوند. زیرا معمولا این بیمار (مراجع) است که مصاحبه‌گر (درمان‌گر) را هدایت می‌کند. فایده این مرحله‌ بندی در آن است که با پس و پیش شدن مراحل، می‌دانیم به کدام مرحله باز گردیم تا اطلاعات مورد نیاز را بدست آوریم.
    مرحله/ بعد رابطه تکنیک وضعیت روانی تشخیص
    مرحله اول : آماده کردن راحتی بخشیدن به بیمار ، تعیین حدود ، ابراز همدردی و… سوالات مفید را انتخاب کنید، سوالات باز پاسخ طرح کنید. ظاهر ، عملکرد روانی – حرکتی ، تکلم ، تفکر ، عاطفه و حافظه و… بیمار را ارزیابی کنید. شکایات عمده را طبقه‌بندی کنید. علائم ، شدت ، سیر بیماری و.. ارزیابی کنید.
    مرحله دوم : پیگیری نظریات اولیه با بیمار متحد (همدل) باشید. از سوالات باز پاسخ بطرف سوالات بسته پاسخ حرکت کنید. سرعت تفکر ، توانایی‌ها و انحراف از زمینه‌ها را بررسی کنید. برداشت‌های تشخیصی را تایید یا رد کنید.
    مرحله سوم : تاریخچه روانپزشکی تخصص ، دقت ، علاقه و رهبری خود را نشان دهید، برای آزمایش تشویق کنید. موضوعات را پیگیری کنید، سرنخ‌ها را تعقیب کنید و بی‌ثباتی را با هم تطبیق دهید. از آزمونهای روانی استفاده کنید، حافظه قضاوت و IQ بیمار را امتحان کنید. سیر بیماری ، تاثیر بر زندگی اجتماعی ، سابقه خانوادگی و پزشکی را بررسی کنید.
    مرحله چهارم : تشخیص و پسخوراند. اطمینان حاصل کنید که تشخیص شما را می‌پذیرد. اختلال و راههای درمان را مورد بحث قرار دهید. یافته‌های وضعیت روانی را با بیمار در میان بگذارید. تشخیص‌ها را مشخص کنید (در صورت امکان با استفاده از D.S.M)
    مرحله پنجم : پیش‌آگهی و تعیین برنامه درمانی. نقش صاحب قدرت را بخود بگیرید و از بابت همکاری بیمار اطمینان حاصل کنید. در مورد قرارداد درمانی با بیمار صحبت کنید. در مورد بینش ، قضاوت و همکاری با درمان استنباط کنید. پیش‌ آکهی را معلوم کنید. آثار درمان را پیش بینی کنید.

    منابع:
    اخوت، ولی الله و دانشمند، لقمان (1357). ارزشیابی شخصیت. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    ببی، ارل. روشهای تحقیق در علوم اجتماعی. ترجمه دکتر رضا فاضل، 1384، تهران: سمت.
    رفیع پور، فرامرز (1360). کندوکاوها و پنداشته ها. تهران: شرکت سهامی انتشار.
    ژانت. م. زارب. ارزیابی و شناخت – رفتار درمانی نوجوانان، ترجمه دکتر محمد خدایاری فرد و یاسمین عابدینی (1383). انتشارات رشد.
  7. F@RSHID
    آفلاین

    F@RSHID داره خودمونی میشه!

    تاریخ عضویت:
    ‏Aug 2, 2011
    ارسال ها:
    11,003
    تشکر شده:
    26
    امتیاز:
    48
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    روانشناسي
    محل سکونت:
    کردستـان - جوانرود
    [h=1]شیوه نگارش مقاله و انواع مقاله[/h]
    [h=1]شیوه نگارش مقاله[/h] 1– عنوان مقاله
    عنوان هر اثر جلوه ای از هویت آن اثر است؛ خواه اثر هنری باشد یا علمی. عنوان فشرده ای منضبط از مطالب متن است، بنابراین انتخاب عنوانی مناسب که معرف کامل موضوع مقاله باشد، ضروری است. عنوان انتخاب شده از اهمیت بالایی برخوردار است، لذا باید معرف کامل مقاله نوشته شده باشد. بارها مشاهده شده است که به جهت مغایرت در عنوان، با موضوعات نوشته شده در مقاله، کلیات مقاله مردود اعلام گردیده است . پیشنهاد می شود جهت انتخاب عنوان مقاله، با تعدادی از کارشناسان موفق مشورت گردد.
    [​IMG]
    2– چکیده مقاله
    همواره چکیده مقاله مورد توجه صاحب نظران قرار می گیرد. نیاز است تا چکیده مقاله نگاهی کلی به موضوع مقاله ، فعالیت انجام شده، نظرات نگارنده و نتیجه به دست آمده باشد. چكیده خلاصه كوتاهی از مقاله همراه با نكات اصلی متن مقاله است و به گونه ای تنظیم می شود كه خواننده را در تصمیم گیری برای مراجعه یا عدم مراجعه به اصل مقاله قادر می سازد. در صورتی که چکیده مقاله به صورت کامل و تخصصی نوشته شود، خواننده به قرائت کامل مقاله تشویق شده و با اهداف و تجربیات نگارنده بیشتر آشنا می گردد .

    3– واژه های کلیدی
    برخی از پژوهشگران جهت به دست آوردن مطلب مورد نظر خود با تایپ کلمه مدنظر، اقدام به جستجو در صفحات اینترنت می نمایند. واژه های کلیدی در مقالات نیز نماینده موضوعات مطرح شده در مقاله می باشد. لذا نیاز است تا کلماتی که اصل مقاله بر اساس آن نوشته شده است، در واژه های کلیدی آورده شوند.
    [​IMG]
    4– مقدمه( طرح مسئله )
    مطالب نوشته شده در مقدمه باید کامل و جامع باشد فعالیت های موجود که در زمینه موضوع مقاله در محافل علمی و اجتماعی صورت می گیرد، بررسی سوابق مطالعاتی دیگران، چگونگی شکل گیری ایده نگارنده جهت نگارش مقاله، تاریخچه موضوعی که نگارنده در خصوص آن اقدام به نگارش نموده است، مقایسه فعالیت های پیشین با موضوعی که در مقاله مطرح شده است، شرح مختصری از دلیل برتری موضوع پیشنهادی نگارنده و نهایتاً هدفی روشن از ارایه مقاله در قسمت مقدمه آورده شود .

    5– مواد و روش ها (تکنولوژی پیشنهادی)
    روند کامل فعالیت انجام شده در دوره تحقیق می بایست در این قست آورده شود. خواننده باید بتواند تا با خواندن قسمت مواد و روش ها، از کلیه فعالیت ها، تجربیات کسب شده و علوم جدید مطرح شده آگاهی یابد. نیاز است تا از کلی گویی در این قسمت خودداری شده و روند اعلام مطالب به صورت منطقی و کاملا علمی صورت گیرد. پراکنده گویی در این قست باعث سردرگمی خوانندگان خواهد شد. ارایه راه کارهای کاملاً علمی و استناد به تجربیات کسب شده از عوامل موفقیت نگارش بخش مواد و روش ها است.
    [​IMG]
    در بخش مواد و روش ها می توان بخش های مرتبط با موضوع مقاله را بطور جداگانه و با عناوین مشخص مطرح نمود. برای مثال اگر عنوان مقاله در خصوص ایجاد زهکش سراسری باشد، می توان در قسمت مواد و روش ها از عنوانی تحت عنوان ": چگونگی اجرای زهکش " ، " مصالح به کار گرفته شده " و دیگر موارد مرتبط استفاده نموده و در خصوص هر کدام از آن ها توضیحاتی جامع و مستند را ارایه داد.

    6– تجزیه و تحلیل
    برخی از مقالات به جهت بهره گیری از مستنداتی گوناگون و یا استفاده از فرمول های مختلف ریاضی، نیاز به تحلیل و تجزیه نتایج کسب شده دارند. مطرح شدن این قسمت از مقاله، دلالت بر توان نگارنده جهت تکمیل علمی مقاله را دارد.

    7– نتیجه گیری
    جمع بندی کل مقاله و اعلام نتیجه ای مشخص و شفاف از مواردی است که می بایست در قسمت نتیجه گیری مطرح شود. در نتیجه گیری نباید به مواردی اشاره نمود که در چکیده مقاله و یا در مواد و روش ها به آن اشاره نشده باشد. مطالب نوشته شده در قسمت نتیجه گیری، نمایانگر تلاش نگارنده مقاله در طول دوران تحقیق و فعالیت است لذا نیاز است تا از کلماتی کاملاً روشن و علمی جهت بیان نتایج به دست آمده استفاده شود. پیشنهاد می گردد جهت تکمیل این بخش نیز با کارشناسان موفق مشورت گردد.
    [​IMG]
    8- منابع
    منابع یعنی محلی که اطلاعات خود را از آن جا گرفته‌اید و شامل همه نوشته‌ها و حتی اطلاعات مربوط به افرادی است كه با آن‌ها مصاحبه كردید. برای مطالب نوشته شده از کتاب‌ها مشخصات کتاب را بنویسید. در مورد افراد، اسامی افرادی كه با آن‌ها مصاحبه كردید را به ترتیب حروف الفبا تك تك بنویسید.

    9 – سپاسگزاری
    هیچ کس بدون کمک دیگران نمی تواند در مراحل مختلف زندگی خصوصاً فعالیت های علمی، موفق باشد. قدردانی نمودن از کسانی که نگارنده را به موفقیت رسانده است، بیانگر شخصیت نگارنده و قدرشناسی و معرفت اوست.

    نگارش مقاله اثرات مثبتی بر روند رو به رشد کلیه علوم را دارد. برخی از کارشناسان و نیروهای فنی مستقر در کارگاه ها، به جهت درگیر بودن مستقیم با فعالیت های اجرایی، تجربیاتی را کسب می کنند که انعکاس آن می تواند کمک بزرگی به جامعه علمی جهان باشد.
    دانستن علت نگارش مقاله و آموختن چگونگی نوشتن آن می تواند کمکی قابل ملاحظه به آن دسته از نیروهای متخصصی باشد که تاکنون اقدام به مقاله نویسی ننموده و با روند آن آگاهی ندارند. تشویق کارشناسان به مقاله نویسی و انتقال تجربه به جامعه علمی، می تواند پایه های استواری جهت شکل گیری سریعتر دانش در جهان شود.


    [HR][/HR] [h=1]انواع مقاله[/h] مقالات را از چند دیدگاه می توان دسته بندی كرد. یكی از این دسته بندی ها می تواند بر اساس محتوای اطلاعات مقاله باشد كه از این منظر مقالات به چهار نوع پژوهشی ، تحلیلی ، مروری و گردآوری تقسیم می شوند:

    1. مقالة پژوهشی: برگرفته از تحقیقی است كه به تازگی پایان یافته است و چون متكی بر یافته های تحقیقاتی است، گزارش تحقیق نیز به آن گفته می شود.
    [​IMG]
    2. مقالة تحلیلی: این نوع مقاله كه به نام مقاله نظری نیز شناخته می شود، مقاله ای است كه مؤلف با استفاده از منابع پژوهشی پیشین، نظریة خاصی را در حوزه كار خود مطرح می نماید. در این نوع مقاله نویسنده ممكن است نظریه های قبلی را گسترش دهد، آن ها را با استفاده از شواهد استحكام بخشد، آن ها را به شكل دیگری بیان كند یا آن ها را مورد تأمل و تردید قرار دهد.

    3. مقالة مروری: این مقاله به تحلیل كلان و ارزیابی انتقادی نوشته هایی می پردازد كه قبلاً منتشر شده است. مؤلف مقاله مروری از طریق مقوله بندی، یكپارچه سازی و ارزشیابی متون منتشر شدة پیشین، سیر پیشرفت پژوهش های جاری را در جهت روشن ساختن مسئله ای مشخص دنبال می كند.

    4. مقاله گردآوری: این نوع مقاله صرفاً به گردآوری و انعكاس نقطه نظرهای مختلف مندرج در نوشته های مرتبط با موضوعی خاص می پردازد و در واقع كار تازه ای را عرضه نمی كند. تفاوت آن با مقاله تحلیلی این است كه به ارائه نظریه جدیدی منتهی نمی شود و نیز با مقاله مروری این تفاوت را دارد که الزاماً به سنجش و ارزیابی كلیه آثار قبلی نمی پردازد.
    [​IMG]
    البته علاوه بر 4 مورد ذكر شده، گونه های دیگری از نوشته های مجلات وجود دارند كه از فراوانی كمتری برخوردارند؛ نظیر یاداشت های انتقادی، نقد و بررسی، گزار ش كوتاه و...

    نکات مهم و کلیدی
    برای نوشتن مقاله، باید مراحل و اقداماتی به صورت گام به گام طی كنیم كه در اینجا به بررسی آنها می پردازیم :

    1. مشخص كردن موضوع كلی: داشتن انگیزه لازم برای یافتن موضوع مناسب و توجه به نیازهای جامعه از مسائل مهم در این مرحله است.

    2. بررسی و تحلیل موضوع به لحاظ ارزشمندی و امكانپذیری
    برای ارزشیابی و امكانپذیر بودن نگارش مقاله می توان چند سؤال طرح كرد:
    موضوع مقاله تا چه اندازه ارزشمند و بدیع است؟
    از چه جنبه ای و برای چه كسانی مفید خواهد بود؟
    آیا تهیه چنین مقاله ای امكان پذیر است؟
    موانع و مشكلات احتمالی انجام كار كدام است ؟
    در صورتی كه بتوانیم برای این پرسش ها پاسخی مناسب بیابیم، طبیعتاً مراحل نوشتن آسانتر خواهد بود.
    [​IMG]
    3. طرح ریزی مقدماتی و تدوین ساختار كلی: تهیه فهرست مقدماتی مطالب، تهیه عنوان بخش های اصلی و فرعی، توجه به هدف و طیف مخاطبین، هماهنگی بین ساختار و نوع مقاله و مشورت با افراد صاحب نظر از مواردی است كه در این مرحله باید در نظر گرفته شود.

    4. تعیین برنامه زمانی برای انجام كار(مدیریت زمان)
    زمانبندی مناسب و انجام مرحله به مرحله كارها از مسائلی است كه تهیه و تدوین مقاله را در مد ت زمان از پیش تعیین شده امكان پذیر می سازد.

    5. جستجو برای یافتن منابع اطلاعاتی پایه

    [h=2]منبع : بخش پژوهش های دانش آموزی سایت تبیان[/h]
  8. F@RSHID
    آفلاین

    F@RSHID داره خودمونی میشه!

    تاریخ عضویت:
    ‏Aug 2, 2011
    ارسال ها:
    11,003
    تشکر شده:
    26
    امتیاز:
    48
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    روانشناسي
    محل سکونت:
    کردستـان - جوانرود
    بررسی پیامدهای هیجانی سبک‌های دلبستگی در دانشجویان


    [HR][/HR]
    چکیده
    هدف پژوهش حاضر بررسی ارتباط سبک‌های دلبستگی با توانایی‌های هیجانی و پیش‌بینی این توانایی‌ها به وسیله‌ سبک‌های دلبستگی است. نمونه مورد مطالعه 108 نفر دانشجوی دختر (65 نفر) و پسر (43 نفر) دانشگاه تربیت معلم تهران بودند که با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش را مقیاس سبک‌های دلبستگی بزرگسالان (AAS) و مقیاس رگه فراخلقی (TMMS) تشکیل می‌دادند. نتایج تحقیق نشان داد دلبستگی ایمن با تمایز و بازسازی یا مدیریت هیجانی رابطه مستقیم و سبک‌های دلبستگی ناایمن- اجتنابی و دوسوگرا با هر دو مولفه تمایز و بازسازی هیجانی رابطه معکوس دارد. سبک‌های دلبستگی توانایی‌های هیجانی را پیش‌بینی می‌کند.
    کلید واژه‌ها:
    سبک دلبستگی، رگه فراخلقی، پیامد هیجانی
    مقدمه
    بدون شک یکی از تحولات بسیار مهم در حوزه روان‌شناسی معاصر، نظریه دلبستگی بالبی است که اهمیت نقش تجارب هیجانی اولیه کودک با مراقب خود را در رشد هیجانی و شناختی فرد برجسته می‌سازد. از نظر بالبی، دلبستگی یکی از نیازهای بنیادین انسان‌ها است (قربانی، 1382).
    جان بالبی و مری آینزورث نکات برجسته‌ای را از روان تحلیل‌گری، کردارشناسی، روان‌شناسی تحولی و روان‌شناسی شناختی در مورد پیوستگی هیجانی و نظم‌بخشی هیجانی، ترکیب کرده و در سازماندهی نظریه دلبستگی به‌کار گرفتند (میکولینسر و شاور، 2005). آنها همانند دیگر نظریه‌پردازان روان‌تحلیل‌گری معتقد بودند که تبیین رفتارهای بزرگسالی ریشه در دوران کودکی دارد، با این تفاوت که به نظر آنها انگیزش انسان توسط سیستم‌های رفتاری ذاتی، به جای سایق‌های زیستی مثل میل جنسی و گرسنگی راهنمایی می‌شود که سازش یافتگی و بقا را در فرایند انتخاب طبیعی تسهیل می‌کند (آینزورث، 1989، میکولینسر و شاور، 2005). بالبی و آینزورث علاوه بر توجه به فرایندهای ناهشیار پویشی، توجه خاصی هم بر تجارب بین فردی واقعی و پیامدهای هیجانی و شناختی این روابط- به عنوان عامل موثر بر روابط بعدی- مبذول نمودند (میکولینسر و شاور،2005).
    مطابق نظریه بالبی (1982-1969)، انسان با یک سیستم روانی-زیستی به نام سیستم رفتاردلبستگی متولد می‌شود. این سیستم، ارزش انطباقی داشته و فرد را به حفظ نزدیکی و همجواری با افراد مهم زندگی یا تصاویر دلبستگی- کسانی که کودک می‌تواند در موقعیت‌های تهدیدآمیز نزدیک آنها بماند تا شانس او برای سازش یافتگی و بقا افزایش یابد- سوق می‌دهد. هدف این سیستم در کودک، دستیابی به یک احساس ایمنی و حمایت شدگی واقعی یا ادراک شده از تعامل نزدیک و صمیمی با تصویر دلبستگی است (آینزورث، 1989، هازن و شاور1994، میکولینسر و شاور، 2005). به نظر بالبی برای تامین سلامت روانی و رشد هیجانی و عاطفی مطلوب کودک، برقراری روابط صمیمی، گرم،دایمی و رضایت بخش بین او و مادرش یا کسی که بطور شایسته‌ای بتواند جانشین وی شود، ضروری است. براساس نظریه دلبستگی فعالیت سیستم دلبستگی، محدود به دوران کودکی نبوده و در تمام طول زندگی و پیوندهای عاطفی دیگری چون دوستی‌ها، ازدواج، روابط خویشاوندی و غیره‌فعال باقی می‌ماند و انسان‌ها در هیچ سنی بطور کامل از احساس اعتماد نسبت به افراد مهم زندگی آزاد نیستند (مظاهری، 1379، آینزوث، 1989، هازن شاور، 1994)
    عملکرد مطلوب سیستم دلبستگی و به تبع آن دلبستگی ایمن، متاثر از کیفیت تعامل میان کودک و تصاویر دلبستگی است که حاصل درون‌سازی انتظارات کودک از حساسیت، در دسترس بودن و پاسخگو و حامی بودن تصویر دلبستگی در مواقع لزوم می‌باشد، به این ترتیب که کودک در طول سال اول زندگی انتظاراتی را از نحوه تعامل خود با تصویر دلبستگی و اتفاقاتی که در پیرامونش رخ می‌دهد، شکل داده و به تدریج این انتظارات را در قالب یک سری بازنمایی ذهنی که بالبی به آنها الگوهای فعال درونی می‌گوید، درون‌سازی می‌کند (آینزورث، 1989، پیتروموناکو و بارت، aر2000، کولینز و فینی، 2004). به نظر بالبی این بازنمایی‌های ذهنی به دو شکل در حافظه ذخیره می‌شود، بازنمایی‌های ذهنی از پاسخ‌های تصاویر دلبستگی یا الگوهای فعال دیگران و بازنمایی‌های ذهنی از کارآمدی و ارزشمندی خود یاالگوهای فعال خود (میکولینسر و شاور، 2005)
    مفهوم الگوهای فعال درونی، پایه و اساس فهم چگونگی تاثیر فرایندهای دلبستگی در روابط بزرگسالی بوده (پیترومونا و بارت، aر2000) و علت اصلی تداوم و پیوستگی بین تجارب دلبستگی اولیه با شناخت‌ها، احساسات و رفتارها در روابط بعدی است (میکولینسر و شاور، 2005) این الگوها در مراحل مختلف رشد- هشیارانه و ناهشیارانه (عمدتاً ناهشیارانه)- در سطح روابط میان فردی تعمیم یافته، نقش مهمی در شکل‌گیری شناخت‌ها، عواطف و رفتارهای ما بازی کرده و معمولاً در مقابل اصلاح و تغییر مقاومند (کولینز و فینی، 2004، کافتسیوس، 2004؛ پیتروموناکو و بارت، aر2000 و bر2000). الگوهای فعال درونی افراد را در فهم و پیش‌بینی محیط خود، بکارگیری رفتارهای انطباقی مانند حفظ همجـــــــواری و تثبیت احســـــاس روان‌شناختی ایمنی یاری می‌دهد (پیتروموناکو و بارت، aر2000)
    تفاوت‌های فردی در الگوهای فعال درونی، موجب شکل‌گیری سبک‌های دلبستگی متفاوتی می‌گردد. بررسی‌های اولیه در زمینه سبک‌های دلبستگی از سوی آینزورث و همکاران (1978) انجام گرفت و سه الگوی دلبستگی ایمن، دلبستگی ناایمن-اجتنابی و دلبستگی ناایمن اضطرابی- دوسوگرا(کروننبرگ و همکاران، 1997) شناسایی شد. بعدها مین و سولومون (1990) تعدادی از کودکان را که در هیچ یک از 3 گروه قبلی قرار نمی‌گرفتند بررسی کرده و آنها را در طبقه جدیدی، به نام دلبستگی ناایمن بی‌سازمان- بی‌هدف جای دادند (ون آیزندورن و کراننبرگ،2004).
    در یک مفهوم‌سازی دیگر از الگوهای فعال درونی خود دیگران، بارتلمو و هورویتز (1991) با ترکیب ابعاد عاطفی و شناختی دلبستگی، مدل جدیدی از سبک‌های دلبستگی ارایه می‌دهند. در این مدل، انواع دلبستگی به دلبستگی ایمن، دل مشغول، انفصالی و ترس آگین تقسیم می‌گردند که هر کدام براساس ترکیبی از بازنمایی‌های ذهنی مثبت و منفی از خود و دیگران شکل می‌گیرند.
    براساس یافته‌های نظریه دلبستگی، تفاوت‌های فردی در الگوهای فعال و به تبع آن در جهت‌گیری دلبستگی بزرگسالان با الگوهای متمایزی از سبک‌های کنار آمدن و راهبردهای نظم بخشی هیجانی و شناختی مرتبط است (کافتسیوس، 2004، وی و همکاران، 2005، میکولینسر، شاور و پرگ، 2003، پرگ و میکولینسر، 2004، شاور و میکولینسر، 2002، مک کارتی و همکاران، 2001، گرینبرگر و مک‌لالین، 1998، کوباک و همکاران، 1993، کوباک و سیری،1998)، به عبارت دیگر افراد با سبک‌های دلبستگی متفاوت، راه‌کارهای متفاوتی را برای تنظیم عواطف و پردازش اطلاعات هیجانی بکار می‌برند.
    توانایی‌های مختلف مربوط به پردازش و نظم‌بخشی اطلاعات هیجانی توسط برخی از روان‌شناسان تحت عنوان هوش هیجانی مفهوم سازی شده است، این مفهوم برای نخسیتن بار توسط دو روان‌شناس آمریکایی به نام‌های پیتر سالووی و جان دی مایر در سال 1990 وارد ادبیات روان‌شناسی شد. مایر، سیاروچی و فورگاس ( aر2001) معتقدند که هوش هیجانی آخرین تحول در فهم ارتباط بین منطق و هیجان است. مایر، سالووی و کاروسو (2000) هوش هیجانی را زیر مجموعه‌ای از هوش اجتماعی دانسته و معتقدند که قابلیت‌های هیجانی بنیادی‌‌ترین بخش هوش اجتماعی و در واقع پایه و اساس آن هستند.
    به عقیده سالووی و همکاران (2000) توانایی افراد در مقابله و سازگاری با رویدادهای زندگی به همکاری نزدیک ظرفیت‌های عقلانی و هیجانی وابسته است، به عبارت دیگر موفقیت فرد در زندگی بسته به این است که فرد بتواند به تجارب هیجانی خود و دیگران اندیشیده و بطور متقابل قادر باشد به استدلال‌هایی که عقل در مورد یک شخص با یک موقعیت ترسیم می‌کند، پاسخ‌های هیجانی سازش یافته‌ای بدهد. مایر و همکاران (1990،1991،1996، 1999، 2000، bر2001، 2002) هوش هیجانی را نوعی از پردازش اطلاعات هیجانی می‌دانند که در آن هیجان‌ها به عنوان منابع مهم اطلاعاتی، انگیزشی و مدیریتی مورد استفاده قرار گیرند. این فرایند شامل توجه به هیجان‌ها (شناسایی هیجان‌ها)، پردازش هیجان‌ها(تسهیل هیجانی تفکر و فهم هیجان‌ها) و نظم‌بخشی سازمان یافته هیجان‌ها(مدیریت هیجان) است. به عقیده آنها افراد در توانایی توجه به پردازش و مدیریت اطلاعات هیجانی از یکدیگر متفاوت هستند. (وارویک و نتلبک، 2004)
    براساس مطالعات کوباک و سیری (1988) سبک‌های دلبستگی با تفاوت‌های نظم بخشی هیجانی در مراحل مختلف زندگی مرتبط است. به عنوان مثال، نوجوانان ناایمن نسبت به دوستان ایمن خود هیجان‌های منفی بیشتر و هیجان‌های مثبت کمتری را در بطن روابط تجربه می کنند. کوباک و همکاران (1993) بین دلبستگی ایمن با توانایی حل مساله، استفاده از سبک مقابله‌ای مساله مدار و تجربه خشم کمتر، همبستگی مثبت و بین دلبستگی‌های ناایمن با توانایی حل مساله کمتر و تجربه خشم بیشتر، همبستگی مثبت یافتند.
    پرگ و میکولینسر (2004) نشان دادند که افراد ایمن برای کاهش عواطف منفی از الگوی شناخت‌های مخالف با عاطفه (بهترین راه بازخوانی اطلاعات مثبت) و افراد ناایمن اضطرابی از الگوی شناخته‌های موافق با عاطفه (بدترین راه برای بازخوانی اطلاعات مثبت) استفاده می‌کنند.
    گرینبرگر و مک لالین (1998) در مطالعه خود نشان دادند که نوجوانان ایمن در رویارویی با مسایل و مشکلات از راهبردهای مقابله‌ای فعال استفاده می‌کنند. براساس یافته‌های بشارت، شریفی و ایروانی (1380)، آزمودنی‌های ایمن بیشتر از مکانیسم‌های دفاعی رشد یافته مثل والایش و شوخی و دلبسته‌های ناایمن بیشتر از مکانیسم‌های رشد نایافته و نوروتیک استفاده می‌کنند، همچنین در مطالعات مختلف بین سبک دلبستگی ایمن، با اعتماد به نفس و اعتماد به دیگران (کسیدی، 1988 نقل از بشارت و همکاران، 1380)، سازگاری زناشویی(مظاهری، 1379) و سلامت روان (فینی، 2000) و دلبستگی ناایمن با اختلالاتی چون افسردگی و اضطراب (لوپز و همکاران، 2001)، عواطف منفی و نوروزگرایی (سیمپسون، 1990 و کولینز، 1996 نقل از وی و همکاران، 2005)، نگرش‌های ناکارآمد و حرمت نفس پایین (رابرتز، گاتلیپ و کاسل، 1996)، فشارهای روانی و مشکلات بین فردی(وی و همکاران، 2005)، ناامیدی، خشم واضطراب (وی و همکاران، 2003) و مشکلات زناشویی (مظاهری، 1379) رابطه مستقیم وجود دارد.
    از طرف دیگر هوش هیجانی بالا با همدلی و رضایت بین شخصی بالا، سبک‌های کنار آمدن سازش یافته، افسردگی و اضطراب اجتماعی پایین(سالووی و همکاران، 2002)، خلق با ثبات، کنترل هیجانی، توانایی حل مساله(مایر و همکاران، 2000)، تعارضات بین شخصی و توانایی رهبری بالا (شوت و همکاران، 2001) و شیوه‌های کنترل و بروز سازش یافته خشم (رمضانی و عبداللهی،1385)، رابطه مستقیم و با روان نژندی، آلکسی تایمیا (مایر و همکاران، 2002 و قربانی و همکاران، 2002) افسردگی، ناامیدی، افکار خودکشی (شوت و همکاران، 2001)، مکانیسم‌های دفاعی رشد نایافته، نوروتیک و نارسیستیک (پلپتری، 2002) و خشم و پرخاشگری (رازل و کب‌من، 2002) رابطه معکوس وجود دارد.
    با توجه به مبانی نظری دلبستگی و هوش هیجانی، با توجه به نتایج پژوهش‌های قبلی که همگی از رابطه مستقیم بین سبک دلبستگی ایمن و هوش هیجانی و رابطه معکوس سبک‌های دلبستگی ناایمن و هوش هیجانی است، این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین سبک‌های دلبستگی با هوش هیجانی و مولفه‌های آن و بررسی و پیش‌بینی هوش هیجانی به وسیله سبک‌های دلبستگی در پی بررسی فرضیه‌های زیر است: 1- سبک دلبستگی ایمن با هوش هیجانی و مولفه‌های سه گانه آن رابطه مستقیم دارد. 2- بین سبک دلبستگی ناایمن اجتنابی و هوش هیجانی رابطه معکوس وجود دارد. 3- بین سبک دلبستگی ناایمن اضطرابی-دوسوگرا و هوش هیجانی رابطه معکوس وجود دارد. 4- سبک دلبستگی افراد هوش هیجانی آنها را پیش‌بینی می‌کند.
    روش
    این تحقیق از نظر هدف از نوع بنیادی و از نظر شیوه جمع آوری داده‌ها (طرح تحقیق) از نوع توصیفی-همبستگی است (سرمد، بازرگان، حجازی، 1376) و در آن از شاخص‌های آماری همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون استفاده شده است.
    جامعه و نمونه
    جامعه آماری پژوهش حاضر، دانشجویان دوره کارشناسی دانشکده روان‌شناسی علوم تربیتی دانشگاه تربیت معلم تهران - واحد کرج – در سال تحصیلی 85-1384 است که تعداد آنها بر مبنای استعلام از اداره آموزش دانشکده 492 نفر می‌باشد. برای تعیین حجم نمونه تصادفی از فرمول کوکران استفاده گردید که با توجه به حجم جامعه (492 نفر) و ضریب اعتماد 95 درصد، حجم نمونه مورد نظر 100 نفر بدست آمد. افراد نمونه بااستفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شده و آزمون‌ها توسط 108 نفر (65 دختر و 43 پسر) تکمیل گردید.
    ابزار
    مقیاس سبک‌های دلبستگی بزرگسالان (AAS): این آزمون که توسط هازن و شاور (1987) ساخته شده، یک مقیاس خود گزارشی است که بر مبنای سبک‌های دلبستگی سه‌گانه آینزورث (ایمن، اجتنابی و دوسوگرا) و با این فرض که می‌توان در روابط بزرگسالان نیز سبک‌های مشابه سبک‌های دلبستگی کودکان یافت، طراحی شده است (بارتلمو و شاور، 1998). این مقیاس مشتمل بر سه عبارت توصیفی از احساسات فرد درباره روابط میان فردی است که هر کدام از آنها به یکی از سبک‌های دلبستگی اشاره دارد. این مقیاس دارای دو بخش است که در بخش اول، آزمودنی به هر کدام از سه عبارت توصیفی بر روی یک طیف 9 درجه‌ای لیکرت، از کاملاً نامناسب (1) تا کاملاً مناسب(9) پاسخ می‌دهد. در بخش دوم، فرد یکی از عبارت‌ها را به عنوان مناسب‌ترین توصیف در مورد احساسات خود انتخاب می‌نماید.
    بالدوین و فهر (1995 نقل از حسینی، 1383) پایایی کلی این مقیاس را 67٪ گزارش نموده‌اند، به علاوه ضرایب آلفای سبک‌های ایمن، اجتنابی و دوسوگرا به ترتیب 80٪، 57٪ و 32٪ بوده است. در مطالعه خوانین‌زاده و همکاران (1384) ضریب آلفای کل این مقیاس 64٪ گزارش شده است.
    مقایس رگه‌فراخلقی (TMMS): به عقیده مایر، سالووی و همکارانش افراد در توانایی توجه پردازش و مدیریت اطلاعات هیجانی از یکدیگر متفاوت هستند. براین اساس سالووی و همکاران (1995-2002) به منظور سنجش تفاوت‌های فردی در هوش هیجانی مقیاس رگه‌فراخلقی را تهیه کردند که هوش هیجانی را در سه مولفه توجه هیجانی (مرحله درون داد)، تمایز هیجانی یا وضوح بخشیدن به هیجان‌ها (مرحله‌پردازش) و بازسازی هیجانی (مرحله برون‌داد) اندازه‌گیری می‌کند.
    این مقیاس یک مقایس خودگزارشی برای اندازه‌گیری هوش هیجانی است که دو فرم 48 ماده‌ای و 30 ماده‌ای دارد. در این پژوهش از فرم کوتاه آن استفاده شده است. ماده‌های این مقیاس در یک طیف 5 درجه‌ای لیکرت از عمدتاً مخالف (0) تا عمدتاً موافق (4) طراحی گردیده است.
    سالووی و همکاران (2002) در 3 مطالعه پیاپی، ضرایب آلفای کرونباخ مطلوبی را برای مولفه این مقایس به‌دست آوردند: توجه هیجانی (82٪، 78٪، 88٪)، تمایز هیجانی (88٪، 86٪، 74٪) و بازسازی خلقی (85٪، 64٪، 86٪). در مطالعه قربانی و همکاران (2002) ضرایب آلفای توجه، تمایز و بازسازی هیجانی در نمونه ایرانی به ترتیب 62٪، 65٪، 37٪ و در نمونه آمریکایی به ترتیب 83٪، 85٪ و 75٪ بوده است. هم چنین در پژوهش رمضانی و عبدالهی (1385) ضرایب آلفای توجه، تمایز و بازسازی هیجانی به ترتیب 50٪، 70٪ و 51٪ و ضریب آلفای کل 70٪ گزارش شده است.
    پالمر و همکاران (2003)در مطالعه خود همبستگی بالای بین توجه و تمایز هیجانی (p<1% و r=39%) و تمایز و بازسازی هیجانی (p<1% و r=5%) را گزارش می‌دهند. در مطالعه رمضانی وعبدالهی (1385) نیز همبستگی درونی مطلوبی برای مقیاس بدست آمده است: توجه و تمایز هیجانی (p<0/01 و r=0/30)، توجه و بازسازی هیجانی(p<0/01 و r=0/30) و تمایز و بازسازی هیجانی (p<0/01 و r=0/42). قربانی و همکاران در مطالعه خود بر ساختار یکسان هوش هیجانی در دوفرهنگ ایران و آمریکا تاکید دارند که این امر انعکاسی است از روایی سازه مقیاس رگه‌فراخلقی.
    شیوه اجرا
    ابزارهای پژوهش در عرض یک هفته توسط شرکت‌کنندگان در پژوهش پاسخ داده شد: اجرای دو آزمون برای هر فرد بطور متوسط 20 دقیقه زمان نیاز دارد، پس از جمع‌آوری پاسخ‌ها، داده‌ها وارد کامپیوتر شده و توسط نرم‌افزار SPSS و با استفاده از تحلیل رگرسیون گام به گام مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. قابل ذکراست که هیچ مقایس حذف شده‌ای در پژوهش وجود نداشت.
    نتایج
    در جدول 1 با توجه به میانگین‌های سبک‌های دلبستگی می‌توان نتیجه گرفت که فراوانی آزمودنی بر حسب نوع دلبستگی از بیشتر به کمتر عبارت خواهد بود از دلبستگی ایمن، ناایمن-دوسوگرا و در نهایت دلبستگی ناایمن- اجتنابی.

    [TABLE="class: dtext2, align: center"]
    [TR]
    [TD="width: 139"] متغیر
    [/TD]
    [TD="width: 60"] میانگین
    [/TD]
    [TD="width: 108"] انحراف استاندارد
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="width: 139"] دلبستگی ایمن
    [/TD]
    [TD="width: 60, align: center"] 47/6
    [/TD]
    [TD="width: 108, align: center"] 93/1
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="width: 139"] دلبستگی ناایمن-اجتنابی
    [/TD]
    [TD="width: 60, align: center"] 80/2
    [/TD]
    [TD="width: 108, align: center"] 98/1
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="width: 139"] دلبستگی ناایمن-دوسوگرا
    [/TD]
    [TD="width: 60, align: center"] 44/3
    [/TD]
    [TD="width: 108, align: center"] 56/2
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="width: 139"] توجه هیجانی
    [/TD]
    [TD="width: 60, align: center"] 46/4
    [/TD]
    [TD="width: 108, align: center"] 52/0
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="width: 139"] تمایز هیجانی
    [/TD]
    [TD="width: 60, align: center"] 86/3
    [/TD]
    [TD="width: 108, align: center"] 61/0
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="width: 139"] بازسازی خلقی
    [/TD]
    [TD="width: 60, align: center"] 15/2
    [/TD]
    [TD="width: 108, align: center"] 45/0
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="width: 139"] نمره کل هوش هیجانی
    [/TD]
    [TD="width: 60, align: center"] 4/10
    [/TD]
    [TD="width: 108, align: center"] 2/1
    [/TD]
    [/TR]
    [/TABLE]



    [TABLE="class: dtext2, align: center"]
    [TR]
    [TD="width: 398, align: center"] جدول 1: خلاصه نتایج توصیفی گروه نمونه در مقیاس‌ها و خرده‌مقایس‌های پژوهش
    (108= n )

    [/TD]
    [/TR]
    [/TABLE]
    براساس یافته‌های استنباطی پژوهش سبک دلبستگی ایمن با نمره کل هوش هیجانی (p<0/05 و r=0/223)، تمایز هیجانی(p<0/01 و r=0/363) و بازسازی هیجانی رابطه مستقیم دارد ولی این رابطه در مورد بازسازی هیجانی معنی‌دار نشده است.(13/= r ) بر خلاف فرضیه رابطه بسیار ضعیفی بین دلبستگی ایمن و توجه هیجانی وجود دارد. (02/0= r ) (جدول 2).
    برای آزمون فرضیه دوم از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد: سبک دلبستگی ناایمن-اجتنابی و هوش هیجانی و مولفه‌های آن همبستگی منفی وجود دارد. ولی همبستگی بین سبک دلبستگی ناایمن-اجتنابی با توجه و تمایز هیجانی معنی‌دار نشده است. (جدول 2)

    [TABLE="class: dtext2, align: center"]
    [TR]
    [TD="width: 435, align: center"] جدول 2 : ماتریس ضرایب همبستگی بین سبک‌های دلبستگی و مولفه‌های هوش هیجانی
    (108= n )

    [/TD]
    [/TR]
    [/TABLE]



    [TABLE="class: dtext2, align: center"]
    [TR]
    [TD="width: 91, align: center"] سبک‌های دلبستگی
    [/TD]
    [TD="width: 267, colspan: 4, align: center"] هوش هیجانی
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="width: 64, align: center"] توجه
    [/TD]
    [TD="width: 70, align: center"] تمایز
    [/TD]
    [TD="width: 72, align: center"] بازسازی
    [/TD]
    [TD="width: 72, align: center"] نمره کل
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="width: 91"] ایمن
    [/TD]
    [TD="width: 62, align: center"] 027/0-
    [/TD]
    [TD="width: 64, align: center"] 363/0
    [/TD]
    [TD="width: 70, align: center"] 13/0
    [/TD]
    [TD="width: 72, align: center"] 223/0
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="width: 91"] اجتنابی
    [/TD]
    [TD="width: 62, align: center"] 139/0-
    [/TD]
    [TD="width: 64, align: center"] 155/0-
    [/TD]
    [TD="width: 70, align: center"] ** 270/0-
    [/TD]
    [TD="width: 72, align: center"] 40/0-
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="width: 91"] دوسوگرا
    [/TD]
    [TD="width: 62, align: center"] 076/0-
    [/TD]
    [TD="width: 64, align: center"] ** 424/0
    [/TD]
    [TD="width: 70, align: center"] ** 399/0
    [/TD]
    [TD="width: 72, align: center"] ** 40/0
    [/TD]
    [/TR]
    [/TABLE]
    *p<0/05 و **p<<0/01​
    [TABLE="class: dtext2"]
    [TR]
    [TD="width: 118"] متغیر پیش‌بینی
    [/TD]
    [TD="width: 87"] ضریب همبستگی
    [/TD]
    [TD="width: 60"] درصد تبیین
    [/TD]
    [TD="width: 47"] نسبت F
    [/TD]
    [TD="width: 74"] ضریب شیب
    استاندارد

    [/TD]
    [TD="width: 40"] آماره t
    [/TD]
    [TD="width: 71"] سطح معنی‌داری
    [/TD]
    [/TR]
    [TR]
    [TD="width: 118"] دلبستگی
    اضطرابی-دوسوگرا

    [/TD]
    [TD="width: 87, align: center"] 40/0
    [/TD]
    [TD="width: 60, align: center"] 16/0
    [/TD]
    [TD="width: 47, align: center"] 43/20
    [/TD]
    [TD="width: 74, align: center"] 88/1-
    [/TD]
    [TD="width: 40, align: center"] 50/4-
    [/TD]
    [TD="width: 71, align: center"] 001/0
    [/TD]
    [/TR]
    [/TABLE]

    [TABLE="class: dtext2, align: center"]
    [TR]
    [TD="width: 353, align: center"] جدول 3: تحلیل رگرسیون گام به گام هوش هیجانی براساس سبک‌های دلبستگی
    [/TD]
    [/TR]
    [/TABLE]
    در بررسی فرضیه سوم نتایج تحقیق نشانگر این است که بین سبک دلبستگی ناایمن-اضطرابی با هوش هیجانی و مولفه‌های آن همبستگی منفی وجود دارد، البته همبستگی بین دلبستگی اضطرابی-دوسوگرا وتوجه هیجانی معنی‌دار نشده است. خلاصه یافته‌های پژوهش در مورد همبستگی متغیرها در جدول 2 ارایه شده است.
    بحث
    دلبستگی را پیوند عاطفی نسبتاً پایداری تعریف می‌کنند که بین کودک و یک یا تعداد بیشتری از افراد که در تعامل منظم و واقعی با وی هستند ایجاد می‌گردد (مظاهری، 1377). با دقت در تعریف فوق چند نکته اساسی قابل استباط است: نخست این که دلبستگی یک پیوند و رابطه بین فردی است، دوم این که این ارتباط، یک ارتباط عاطفی است و مسلم است که هیجان‌های مختلفی در این ارتباط درگیر خواهند بود و سوم این که این ارتباط نسبتاً پایدار است. بنابراین با توجه به مفهوم الگوهای فعال درونی (بازنمایی‌های ذهنی از خود و دیگران)، کیفیت این پیوند، حوزه‌های وسیعی از روابط بین فردی و درون فردی را در زمان حال وآینده تحت تاثیر قرار خواهد داد. از طرف دیگر هوش هیجانی، توانایی فرد در بازنگری احساسات و هیجان‌های خود و دیگران، تمایز قائل شدن بین آنها و استفاده از اطلاعات هیجانی در حل مساله و نظم بخشی رفتار تعریف شده است (سالووی و مایر، 1990). در واقع هوش هیجانی بر توانایی توجه، پردازش و نظم بخشی هیجان‌های تجربه شده در بطن روابط اشاره دارد.
    با ملاحظه مطالب فوق و مفروضه‌های نظریه دلبستگی می‌توان استنباط کرد کیفیت پیوند عاطفی کودک با افراد مهم زندگی‌اش می‌تواند در رشد و شکل‌گیری قابلیت‌های هیجانی وی نقش داشته و تاثیر فراوانی در روابط بین فردی و درون فردی آینده او داشته باشد. یافته‌های این پژوهش همسو با پژوهش‌های کافتسیوس (2004) و مک‌کارتی و همکاران (2001) است. بدین معنی که سبک دلبستگی ایمن با توانایی‌های هیجانی ارتباط مستقیم دارد، می‌توان چنین گفت که افراد با سبک دلبستگی ایمن توانایی پردازش سازش یافته اطلاعات هیجانی خود می‌باشند، آنها در ارتباط‌های خود از شیوه‌های کارآمد و موثر ارتباطی استفاده کرده و توانایی مدیریت ارتباط عاطفی و هیجانی را دارند.
    افراد دلبسته ناایمن با ویژگی‌های هیجانی مثل تجربه هیجانی‌های منفی بیشتر در ارتباطات، توجه اندک به اطلاعات هیجانی مثبت، سرکوب اطلاعات هیجانی منفی، سبک‌های مقابله‌ای هیجانی مدار توصیف می‌شوند، این ویژگی‌ها چه به لحاظ نظری و چه بر مبنای یافته‌های پژوهشی با هوش هیجانی بالا ناهمخوان هستند. یافته‌های پژوهش حاضر با نتایج پژوهش‌هایی که نشان داده‌اند سبک‌های ناایمن (اجتنابی و دوسوگرا) با توانایی‌های هیجانی رابطه معکوس دارند همسو است (به عنوان مثال، کافتسیوس، 2004، مک کارتی و همکاران، 2001، کوباک و همکاران، 1993)
    یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که بین سبک دلبستگی ایمن و توجه هیجانی رابطه معکوس وجود دارد، منفی بودن این رابطه اگر چه بسیار ضعیف است، ولی قابل تامل می‌باشد. علت احتمالی این امر را شاید بتوان از طریق یافته‌های پیشین در مورد توجه هیجانی تبیین کرد، به این ترتیب که به نظر سالووی و همکاران (2002) مولفه‌های هوش هیجانی در یک فرایند پردازش اطلاعات در تعامل با یکدیگر قابل درک هستند. به عبارت دیگر هر یک از این مولفه‌ها را نمی‌توان به تنهایی معیاری از هوش هیجانی و سازش یافتگی دانست بلکه سازی یافتگی حاصل همکاری منظم بین این سه مولفه است. اگر توجه هیجانی منجر به فرایندهای تمایز و بازسازی نشود، می‌تواند به بروز خشم و پرخاشگری بینجامد (رمضانی و عبدالهی، 1385). پس می‌توان استدلال کرد که دلبستگی ایمن که با سازی یافتگی تداعی می‌شود با توجه هیجانی (بدون در نظر گرفتن دو مولفه دیگر) که با برخی اختلالات مرتبط است، ارتباط معکوس خواهد داشت.
    دلبستگی ایمن در مقایسه با دو سبک دیگر، بیشترین همبستگی را با مولفه تمایز هیجانی دارد. تمایز هیجانی شامل فهم هیجان‌ها و استفاده از آنهاست. در واقع این مولفه بیشترین نقش را در فهم اطلاعات هیجانی و شیوه‌های درست ابراز رفتارهای هیجانی دارد. پس طبیعی است که نسبت به دو مولفه دیگر ارتباط قوی‌تری با دلبستگی ایمن داشته باشد.
    به لحاظ نظری تعامل با یک تصویر دلبستگی حساس، در دسترس و پاسخگو در تمام زمان‌ها عملکرد مطلوب سیستم دلبستگی را تسهیل کرده و موجب رشد احساس ایمنی دردلبستگی می‌شود، در غیر این صورت در فرد یک احساس شک و تردید در مورد توانمندی خود و نیات دیگران شکل می‌گیرد. در این حالت فرد احتمالاً یکی از دو راهبرد زیر را در پیش خواهد گرفت: بیش فعالی سیستم دلبستگی یاتلاش شدید برای رسیدن به نزدیکی تصاویر دلبستگی و ترس از طرد و ترک شدن که با سبک دلبستگی اضطرابی-دوسوگرا تداعی می‌شود و کم فعالی سیستم دلبستگی یا جلوگیری از فعالیت‌های جستجو وتقرب جویی که با یک سبک دلبستگی اجتنابی مرتبط است (میکولینسر و شاور، 2005). این راهبردها اگر چه در کوتاه مدت موثر واقع می‌شود ولی در بلند مدت مشکلات جدی بین فردی و درون فردی در پی خواهد داشت. به عنوان مثال وی و همکاران (2005) در تحقیق خود دریافتند که سبک دلبستگی اضطرابی از طریق راهبردهای بیش فعالانه و سبک دلبستگی اجتنابی از طریق سرکوب هیجانی یا راهبردهای کم فعالانه با خلق منفی و مشکلات بین فردی ارتباط دارد. پژوهش لوپز و همکاران (2001)نیز نشان داد که ارتباط مستقیمی بین دلبستگی اضطرابی و واکنش‌های هیجانی (راهبرد بیش فعالانه) در دانشجویان وجود دارد.
    عدم وجود ارتباط دلبستگی ناایمن- اجتنابی با تمایز هیجانی نیز قابل تامل است. افراد دلبسته اجتنابی در تقلای رسیدن به قدرت شخصی و اعتماد به نفس جبرانی بوده و خاطرات و افکار استرس‌زا را بازداری می‌کنند (میکولینسر و شاور، 2005) این افراد در مقایسه با دلبسته‌های ناایمن-دوسوگرا (ارتباط معکوس با تمایز هیجانی) به منظور پیشرفت بهزیستی شخصی هیجان‌های خود را به شکل موثرتری دستکاری کرده و سطوح پایین‌تری از شدت هیجانی را تجربه می‌کنند (کافتسیوس، 2004). با توجه به موارد بالا می‌توان گفت که احتمالاً تجربه سطوح پائین شدت هیجانی، فرایند شناختی فهم هیجان‌ها را برای دلبسته‌های اجتنابی تسهیل می‌کند، و به همین دلیل آنها در فرایند تمایز هیجانی مشکل چندانی ندارند، در عوض در بازسازی و مدیریت رفتار هیجانی خود، مشکل داشته و از راهبردهای کم فعالانه در برخورد با ناایمنی دلبستگی استفاده می‌کنند.
    بر خلاف افرادی که دارای سبک دلبستگی ناایمن-اجتنابی بوده و بیشتر در بازسازی هیجانی مشکل دارند، افراددلبسته ناایمن اضطرابی- دوسوگرا، هم در تمایز و هم در بازسازی بامشکل مواجه هستند، آنها به اطلاعات منفی توجه بیشتری داشته و سطوح بالاتری از شدت هیجانی را تجربه می‌کنند. سیستم دلبستگی دلبسته‌های اضطرابی بیش فعال است و به نظر می‌رسد تجربه سطوح بالاتری از شدت هیجانی را تجربه می‌کنند سیستم دلبستگی دلبسته‌های اضطرابی بیش‌فعال است و به نظر می‌رسد تجربه سطوح بالاتر شدت هیجانی باعث اختلال درفرایند فهم و استفاده از اطلاعات هیجانی شده و استفاده از راهبردهای بیش فعالانه بازسازی و مدیریت رفتار هیجانی را مختلف می‌کند.
    یکی از فرض‌های بنیادی نظریه دلبستگی این است که الگوهای فعال درونی پایه و اساس فهم چگونگی تاثیر فرایندهای دلبستگی در روابط آتی افراد است، به عبارت دیگر براساس مفروضات نظریه دلبستگی، الگوهای فعال درونی قادر به پیش‌بینی قابلیت‌های هیجانی و شناختی افراد در بطن روابط بین فردی و درون فردی می‌باشد. یافته‌های پژوهش حاضر را می‌توان موافق با بخشی از فرض فوق یعنی پیش‌بینی توانایی‌های هیجانی توسط سبک‌های دلبستگی دانست.
    با مرور یافته‌های این پژوهش و پژوهش‌هایی از این دست می‌توان در مجموع به چند نکته مهم اشاره کرد:
    1. کیفیت ارتباط بین کودک و افراد مهم زندگی، در تحول راهبردهای نظم بخشی هیجانی و عاطفی وی نقش به سزایی دارد. دلبستگی ایمن از طریق ارتباط با راهبردهای انطباقی و سازش یافته، روابط عاطفی مناسب و در نهایت بهزیستی افراد را پیش‌بینی می‌کند و دلبستگی ناایمن می‌تواند از طریق راهبردهای غیرانطباقی نظم بخشی هیجانی و عاطفی با خلق منفی، اضطراب، اجتناب و مشکلات بین فردی ارتباط داشته باشد.
    2. با توجه به اهمیت تجارب هیجانی دوران کودکی در تحول و شکل‌گیری قابلیت‌های هیجانی از یک سو و آمارهای روزافزون خشونت‌ها، مشکلات بین‌فردی، طلاق و غیره که ناشی از واکنش‌های هیجانی افراد در مقابل یکدیگر است از سوی دیگر، اهمیت توجه به کیفیت تعامل والد-کودک، توجه به راهبردهای نظم بخشی هیجانی سازش یافته و آموزش مهارت‌های لازم به افراد جامعه را دو چندان نموده است تا از این طریق هم به ارتقای شیوه‌های کارآمد فرزندپروری و هم به بهبود روابط بین فردی کمک گردد.
    3. براساس یافته‌های نظریه خود تعیین‌گری که اهمیت عوامل درونی و فطری را در تحول شخصیت و خودنظم‌جویی رفتار بررسی می‌کند، دلبستگی یکی از سه نیاز پایه روان‌شناختی در انسان‌ها است (رایان و دسی، 2000). اگر این گونه باشد دلبستگی و حوزه‌های مرتبط و متاثر از آن باید سهم عمده‌ای در پژوهش‌های روان‌شناختی داشته باشد، به ویژه باید توجه خاصی به ارتباط بین دلبستگی و حوزه‌های مختلف روان‌شناسی مثبت‌نگر شود، چرا که این حوزه از روان‌شناسی به سلامت بیش از اختلال و به پیشگیری بیش از درمان اهمیت می‌دهد.
    4. با توجه به اهمیت کیفیت دلبستگی در بهزیستی افراد می‌توان خطوط پژوهشی زیر را برای آینده ترسیم نمود: بررسی ارتباط دلبستگی با مولفه‌های مختلف روان‌شناسی سلامت مانند شادمانی، امیدواری، کیفیت زندگی، خلاقیت، بررسی میزان تغییرپذیری کیفیت دلبستگی از طریق آموزش مهارت‌های ارتباطی به کودکان و بزرگسالان.

    به نقل از: پژوهش در سلامت روان‌شناختی، دانشگاه تربیت معلم تهران- قطب علمی روان‌شناسی استرس، دوره اول، شماره اول، بهار 1386
  9. F@RSHID
    آفلاین

    F@RSHID داره خودمونی میشه!

    تاریخ عضویت:
    ‏Aug 2, 2011
    ارسال ها:
    11,003
    تشکر شده:
    26
    امتیاز:
    48
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    روانشناسي
    محل سکونت:
    کردستـان - جوانرود
    [FONT= ]مصاحبه و اصول آن در روانشناسی

    [/FONT]

    [FONT= ]مصاحبه یکی از روشهای بسیار معتبر و رایج تشخیص و ارزشیابی می باشد و شاید بتوان آن را از اولین روشهایی دانست که بشر در این مورد به کار برده است. بن جانسون می گوید تا تو را ببینم و بسیاری از روانشناسان نیز معتقدند اگر بخواهیم اطلاعاتی در مورد شخصی بدست آوریم و او را بشناسیم چرا از خود او نپرسیم(دانشمند، 1357).[/FONT] [FONT= ]مصاحبه را به رابطه کلامی چهره به چهره تعریف کرده اند که مانند سایر روشهای ارزشیابی شخصیت و تشخیص برای گردآوری اطلاعاتی به منظور شناخت ویژگی های فرد صورت می گیرد. بر خلاف آنچه در مکالمات روزمره خود با افراد مشاهده می کنیم مصاحبه در تشخیص و ارزشیابی شخصیت رابطه کلامی است که برای تحقق هدف مشخصی ایجاد می گردد. این کنش متقابل کلامی همه گاه واجد ارزش درمانی می باشد و لذا انجام آن را به وسیله افراد تعلیم دیده توصیه کرده اند.[/FONT] [FONT= ]پس از این بررسی اجمالی و قبل از شروع بحث در باره انواع مصاحبه و کاربرد هریک باید یادآور شویم که مصاحبه را به طور کلی به دو نوع تقسیم می کنند.[/FONT] [FONT= ] [/FONT] [FONT= ]1- مصاحبه سازمان یافته[/FONT] [FONT= ]2- مصاحبه آزاد.[/FONT] [FONT= ]در مصاحبه سازمان یافته که آنرا مصاحبه محدود نیز می نامند مصاحبه گر مقید است در چهارچوب مشخص، اطلاعات مشخصی را از مصاحبه شونده گردآوری کند. تحجر و خشکی مشهود در این مصاحبه از ایراداتی است که بر آن وارد دانسته اند. در ارائه هر نوع خدمت روانی، از تشخیص و ارزشیابی گرفته تا درمان، ایجاد ارتباط و تفاهم از اصول اساسی و اولیه می باشد و باید اعتراف داشت وقتی مصاحبه شونده ناگزیر بود در مدت زمان مشخصی به سوالات محدودی پاسخ دهد از ایجاد چنین رابطه ای جلوگیری می شود به طوری که مصاحبه گر حتی از گردآوری اطلاعات لازم عاجز خواهد بود. عده ای از روانشناسان، به مسئله تقویت بازداری و واپس زنی اشاره کرده اند و این نوع مصاحبه با یکی از عوامل تقویت کننده آن دانسته اند. مراجع در مصاحبه محدود ناگزیر از بازداری بیشتر در بیان عواطف و سرکوبی نیازهای خویش می شود که بدون شک به برداشت منفی وی از روانشناسی منجر می گردد(دانشمند، 1357).[/FONT] [FONT= ]برای رفع اشکالاتی که بدان اشاره کردیم تدابیری اندیشیده اند. گاه در مصاحبه سازمان یافته، در صورتی که به وسیله افراد باتجربه انجام پذیرد، آزادیهایی را مجاز می دارند. بدین معنی که موارد مطالعه و نوع سوالات را مشخص می کنند اما مصاحبه شونده را در بیان آنچه در موردی خاص به ذهنش آمد و یا نیاز به بازگویی آن را احساس کرد آزاد می گذارند. مثلا مصاحبه گر می داند که موضوع مصاحبه گردآوری اطلاعاتی در مورد وضع شغلی مراجع می باشد اما مصاحبه شونده آزاد است در این مورد هر چه می خواهد بیان کند.[/FONT] [FONT= ]برعکس آنچه در مصاحبه سازمان یافته مطرح است در مصاحبه آزاد هیچ قید و شرطی وجود ندارد و مصاحبه گر بدون هیچ محدویتی به اقتضای اوضاع و احوال و بنا به میل و سلیقه خویش دامنه وسیع تر و لایه های گوناگونی را مورد بررسی قرار می دهد. در این نوع مصاحبه، مراجع نیز در بیان خود آزادی کامل را دارا می باشد. [/FONT] [FONT= ]به طور کلی می توان گفت در مواردی که نیاز به کمی ساختن اطلاعات حاصله محسوس گردد مصاحبه سازمان یافته واجد ارزش عینی و اعتبار بیشتری خواهد بود بخصوص اگر مصاحبه گران تجربه کافی برای انجام مصاحبه آزاد را نداشته باشند. به هر حال به طوری که یادآور شدیم خشکی و تحجر موجود در این نوع مصاحبه مشکلاتی را در راه ایجاد رابطه با بیمار و تسهیل در بیان عواطف، افکار و عقاید وی ایجاد می کند.[/FONT] [FONT= ]کاربرد مصاحبه[/FONT] [FONT= ]مصاحبه را می توان بر اساس محل انجام، و هدف های آن به هفت نوع گوناگون تقسیم کرد که به شرح هریک می پردازیم.[/FONT] [FONT= ]1- مصاحبه استخدامی[/FONT] [FONT= ]کاربرد این نوع مصاحبه بیشتر در مدیریت و صنعت بوده هدف آن ارزیابی لیاقت و شایستگی داوطلبان برای احراز یک شغل و یا سمت سازمانی می باشد. [/FONT] [FONT= ]2- مصاحبه مشکل یابی[/FONT] [FONT= ]این مصاحبه در ادارات و یا واحدهای صنعتی برای کشف و فهم عواملی که اختلالاتی در انجام صحیح امور و یا روابط بین کارمندان ایجاد کرده اند انجام می پذیرد.[/FONT] [FONT= ]3- نظر خواهی[/FONT] [FONT= ]در این نوع مصاحبه سعی می شود از طریق مراجعه به نمونه ای از جمعیت از افکار و عقاید، برداشتها و بازخوردهای مردم نسبت به موضوع خاصی به گردآوری اطلاعات بپردازند.[/FONT] [FONT= ]4- مصاحبه تحت فشار[/FONT] [FONT= ]این نوع مصاحبه در شرایط تصنعی و در موقعیت های ناگواری که عمدا برای بررسی دقیق و ارزشیابی واکنش افراد ایجاد می شوند صورت می گیرد. هدف عبارت است از مشاهده و مطالعه دقیق واکنش در برابر شرایط ناخوشایند و فشارهایی که در پاره ای امور بر انسان وارد می شود.[/FONT] [FONT= ]5- مصاحبه تشخیصی[/FONT] [FONT= ]کاربرد این نوع مصاحبه در کلینیک ها، بیمارستانها و مراکز بهداشت روانی برای تشخیص اختلالات، گردآوری اطلاعات اولیه در مورد مراجع و برآورد و ارزیابی وضع روانی وی می باشد. مصاحبه برای تنظیم تاریخچه فردی که به امر تشخیص کمک می کند نیز به عنوان نوعی مصاحبه تشخیصی شناخته شده است.[/FONT] [FONT= ] [/FONT] [FONT= ]6- مصاحبه قبل و بعد از انجام آزمونهای روانی[/FONT] [FONT= ]هدف از این نوع مصاحبه اتخاذ تصمیم در مورد مراجع می باشد.البته پیشداوری ناشی از بررسی آزمونهایی که در مورد مراجع اجرا گردیده است مشکلاتی را در انجام صحیح این نوع مصاحبه فراهم می آورد.[/FONT] [FONT= ]7- مصاحبه اختتامی یا ترخیصی[/FONT] [FONT= ]این مصاحبه نیز در بیمارستانها و کلینیک های روانی به منظور ارزشیابی وضع بیمار و اتخاذ تصمیم در مورد ادامه درمان و یا ترخیص وی صورت می گیرد.[/FONT] [FONT= ]مقاومت و حل آن در مصاحبه [/FONT] [FONT= ]می دانیم مصاحبه وسیله ارتباط بین روانشناس و فرد مراجع است که طی آن به بررسی درباره وی می پردازیم و تدابیری را برای تسهیل و ایجاد تداوم در قدرتهای بیانی او می اندیشیم. گرچه جلب اعتماد مراجع، تقویت امیدواری و ایجاد این برداشت که ما قادر به ارائه کمک های لازم هستیم، همکاری او را تا حدودی تضمین می کند، معهذا رعایت نکات زیر در از میان برداشتن خطوط دفاعی مصاحبه شونده تاکید و توصیه می شود(دانشمند، 1357).[/FONT]
    [FONT= ][​IMG][/FONT]​
    1- [FONT= ]اجتناب از اظهار تعجب درباره گفته های بیمار.[/FONT] 2- [FONT= ]خودداری از اظهار علاقه زیاد نسبت به یک موضوع.[/FONT] 3- [FONT= ]خودداری از قضاوت های اخلاقی و ارزشی.[/FONT] 4- [FONT= ]اجتناب از ایفای نقش مجازات کننده.[/FONT] 5- [FONT= ]خودداری از انتقاد از وی.[/FONT] 6- [FONT= ]پرهیز از قول دادن بیجا.[/FONT] 7- [FONT= ]خودداری مصاحبه گر از سخن گفتن درباره خود.[/FONT] 8- [FONT= ]اجتناب از تهدید کردن مراجع.[/FONT] 9- [FONT= ]اجتناب از اشاره به مسائل و مشکلات خود.[/FONT] 10-[FONT= ]خودداری از نشان دادن بی صبری و ناشکیبایی.[/FONT] 11-[FONT= ]خودداری از بحث های سیاسی و مذهبی.[/FONT] 12-[FONT= ] اجتناب از تمسخر مراجع.[/FONT] 13-[FONT= ]اجتناب از تحقیر مراجع.[/FONT] 14-[FONT= ]خودداری از سرزنش مراجع به خاطر شکستها و کمبودهایش.[/FONT] 15-[FONT= ] اجتناب از تفسیر زودرس و تجزیه و تحلیل عمقی.[/FONT] 16-[FONT= ]خودداری از تفسیر و تعبیر خواب.[/FONT] 17-[FONT= ] اجتناب از بررسی خاطرات و تجربیات ناگوار تا هنگامی که مقاومت وجود دارد.[/FONT] 18-[FONT= ]خود داری از تمجید ظاهر و آرایش مراجع.[/FONT] 19-[FONT= ]اجتناب از اطمینان دادن به مراجع.[/FONT] 20-[FONT= ] احترام به حقوق مراجع در اظهار عقاید و افکارش.[/FONT] 21-[FONT= ]تکرار منظور و هدف مصاحبه.[/FONT] 22-[FONT= ]خودداری از اعلام تشخیص.[/FONT] 23-[FONT= ] اجتناب از پرسش درباره مسائلی که وی نسبت به آنها حساسیت دارد.[/FONT] 24-[FONT= ] انجام مصاحبه چهره به چهره در جلسات اول.[/FONT] 25-[FONT= ] اجتناب از حرف زدن زیاد.[/FONT] 26-[FONT= ]خود داری از بلند حرف زدن.[/FONT] 27-[FONT= ]خود داری از پند و اندرز.[/FONT] [FONT= ] [/FONT] [FONT= ] [/FONT] [FONT= ]اشتباهات مصاحبه و راه حل آنها[/FONT] [FONT= ]در مصاحبه نیز روانشناس با مشکلاتی مواجه است که از اعتبار مصاحبه به عنوان یک وسیله ارزشیابی و تشخیص می کاهد. این مشکلات ناشی از اشتباهاتی هستند که معلول فرایند مصاحبه، مصاحبه شونده و مصاحبه گر می باشند.[/FONT] [FONT= ]اشتباهات ناشی از فرایند مصاحبه را می توان معلول شبکه بغرنج و بسیار پیچیده کنشهایی دانست که در روابط چهره به چهره بین مصاحبه گر و مصاحبه شونده صورت می گیرد(ببی، 1384).[/FONT] [FONT= ]موقعیتی که در آن مصاحبه صورت می گیرد نیز ممکن است خطاهایی را موجب گردد. راه حلی که برای این مشکل پیشنهاد شده است تکرار هرچه بیشتر مصاحبه با فرد مورد نظر می باشد.[/FONT] [FONT= ]اشتباه دوم ناشی از ترس ها و دلهره های مصاحبه شونده و نقش هایی است که ایفای آن از وی انتظار می رود. سازمان بخشی دقیق مصاحبه و پیش بینی این نقشها تا حدودی از بروز این اشتباه می کاهد.[/FONT] [FONT= ]اشتباه و مشکل دیگر ناشی از خود مصاحبه گر است که بیشتر معلول ویژگیهای شخصی مصاحبه گر، اشتباه در یادداشت کردن جریان مطالعه، استناط غلط، نداشتن آموزش کافی و مکتبی که مصاحبه گر از آن پیروی دارد می باشد(رفیع پور،1360).[/FONT] [FONT= ]میزان کردن جریان مصاحبه و آموزش دقیق مصاحبه گران تا حدودی از این مشکل می کاهد. در انتها به معرفی یکی از پرسش نامه هایی که در مصاحبه تشخیصی ساختار یافته در مورد کودکان بیشترین کاربرد را دارند می پردازیم.[/FONT] [FONT=Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif]جدول مصاحبه تشخیصی برای کودکان (DISC)[/FONT] [FONT= ]ساخت و محتوا[/FONT] [FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif]DISC[FONT= ] (شافر و دیگران، 1991) شامل 231 پرسش اصلی و 1186 پرسش متناسب با پاسخ های مصاحبه شوندگان است و دو فرم موازی دارد؛ فرم کودکان ([/FONT]DISC-c[FONT= ]) که برای افراد 9 تا 17 سال و فرم والدین ([/FONT]DISC-P[FONT= ]) که برای افراد 6 تا 17 سال طراحی شده اند. در سالهای بعد فرم معلم ([/FONT]DISC-T[FONT= ]) آن نیز با توجه به ملاک های [/FONT]DSM-IV[FONT= ] طراحی شده است (فریک و دیگران، 1994). در این فرمها خود کودکان، والدین و معلمان آنها رفتار کودکان را توصیف می کنند.[/FONT][/FONT] [FONT= ]اعتبار[/FONT] [FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif][FONT= ]ویژگی های روانسنجی [/FONT]DISC[FONT= ] از سوی پیاسن تینی و دیگران (1993) ، شواب [/FONT][FONT= ]–[/FONT][FONT= ] استون و دیگران (1993)، شافر و دیگران (1993) با استفاده از گروهی مشتمل بر 75 نفر بررسی شده است. ضریب آلفای کرونباخ در مقیاسهای مختلف بین 56/0 تا 88/0 گزارش شده است.[/FONT][/FONT] [FONT= ]روایی[/FONT] [FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif][FONT= ]پیاسن تینی و دیگران (1993) رابطه میان تشخیص مبتنی بر [/FONT]DISC[FONT= ] و تشخیص متخصصان بالینی را که شاخصی از روایی است، بررسی کردند. در کل میزان توافق میان داده های حاصل از دو روش یاد شده در فرم والدین [/FONT]DISC[FONT= ] متوسط (50/0) و درفرم کودکان [/FONT]DISC[/FONT][FONT= ][FONT=Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif] پایین (34/0) و میزان توافق کل نیز 41/0 گزارش شده است.[/FONT]
    [/FONT] [FONT= ]منابع:[/FONT][FONT= ]
    [/FONT] [FONT= ]اخوت، ولی الله و دانشمند، لقمان (1357). ارزشیابی شخصیت. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.[/FONT][FONT= ]
    [/FONT] [FONT= ]ژانت. م. زارب. ارزیابی و شناخت [/FONT][FONT= ]–[/FONT][FONT= ] رفتار درمانی نوجوانان، ترجمه دکتر محمد خدایاری فرد و یاسمین عابدینی (1383). انتشارات رشد.[/FONT][FONT= ]
    [/FONT] [FONT= ]ببی، ارل. روشهای تحقیق در علوم اجتماعی. ترجمه دکتر رضا فاضل، 1384، تهران: سمت.[/FONT][FONT= ]
    [/FONT] [FONT= ]رفیع پور، فرامرز (1360). کندوکاوها و پنداشته ها. تهران: شرکت سهامی انتشار.[/FONT]
  10. F@RSHID
    آفلاین

    F@RSHID داره خودمونی میشه!

    تاریخ عضویت:
    ‏Aug 2, 2011
    ارسال ها:
    11,003
    تشکر شده:
    26
    امتیاز:
    48
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    روانشناسي
    محل سکونت:
    کردستـان - جوانرود
    تقسیم بندی روش تحقیق در علوم رفتاری



    [​IMG]پارادایم خردگرایانه با دیدگاه اصالت تحصلی سرو کار دارد. مفروضه این پاراداین این است که واقعیت چیزی است که فرد می تواند به وسیله حواس خود آن را تجزیه کند.این پارادایم بر پایه این اصل استوار است که متغیر های تشکیل دهنده یک فرایند پیچیده را می توان به طور جداگانه از یکدیگر بررسی کرد. از جمله ویژگی های پارادایم خردگرایانه تلخیصی بودن،تکرار پذیر بودن و ابطال پذیری است.
    الف) بر اساس پاردایم
    ۱)ح رویکرد خرد گرایانه: پارادایم خردگرایانه با دیدگاه اصالت تحصلی سرو کار دارد. مفروضه این پاراداین این است که واقعیت چیزی است که فرد می تواند به وسیله حواس خود آن را تجزیه کند.این پارادایم بر پایه این اصل استوار است که متغیر های تشکیل دهنده یک فرایند پیچیده را می توان به طور جداگانه از یکدیگر بررسی کرد. از جمله ویژگی های پارادایم خردگرایانه تلخیصی بودن،تکرار پذیر بودن و ابطال پذیری است.
    ۲‌) رویکرد طبیعت گرایانه: پارادایم این رویکرد این مفروضه استوار است که واقعیت چیزی نیست که همه افراد به طور یکسان آن را مشاهده کنند و تجربه مشابهب از آن به دست آورند . علاوه بر آن تقسیم یک پدیده به اجزا و مطالعه هر یک از اجزا الزاما ما را به شناخت کامل از آن پدیده نمی رساند و از طرفی هم واقعیت مورد مشاهده و مشاهدگر بر یکدیگر تاثیر می گذارند و همچنین ارزش‌های پژوهشگر به نحوی فرایند پژوهش را تحت تاثیر قرار می دهد. بنابر این در پارادایم طبیعت گرایانه مفروضه اصلی مورد تاکید آن است که واقعیت مورد مشاهده به تفسیر افراد و ذهنیت آنان بستگی دارد.
    ب) بر اساس بعد زمانی:
    ۱) گذشته نگر: به طور کلی چنانچه دادهای گردآوری شده در رابطه با رویدادهایی باشد که در گذشته رخ داده است طرح تحقیق را می توان گذشته نگر تلقی کرد.
    ۲) آینده‌نگر: در صورتی که داده ای مورد نیاز پژوهشگر درباره رویدادهایی باشد که پژوهشگر باید رخداد آن ها را طی دستکاری‌هایی نسبت به یک متغیر به وجود آورد و یا به طور کلی متغیر مورد مطالعه چنان باشد که مشاهده آن در آینده میسر باشد در این صورت طرح پژوهشی آینده‌نگرتلقی می شود.
    پ) بر اساس گرایش تحقیق:
    ۱) نتیجه گرا : تحقیقاتی که هدف پژوهشگر صرفا یافتن پاسخ به مساله ای است که هیچ گونه کاربردی بلافاصله بر آن مترتب نمی باشد.
    ۲) تصمیم گرا : در این نوع تحقیق هدف پژوهشگر یافتن پاسخ مسئله‌ای است که نتیجه آن بلافاصله می تواند در تصمیم گیری مورد استفاده قرار گیرد.
    ت) بر اساس هدف تحقیق:
    ۱) تحقیق بنیادی: هدف اساسی این نوع تحقیقات آزمون نظریه ها ، تبیین روابط بین پدیده ها و افزودن به مجموعه دانش موجود در یک زکینه خاص است . تحقیقات بنیادی ،نظریه ها را بررسی کرده ،آنها را تایید ،تعدیل یا رد می کند . با تبیین روابط میان پدیده ها ،تحقیق بینیادی به کشف قوانین و اصول علمی می پردازد . با این اهداف ، تحقیقات بنیادی درصدد توسعه مجموع دانسته های موجود درباره اصول و قوانین علمی است. این نوع تحقیقات نتیجه گرا بوده و در رابطه با نیازهای تصمیم گیری انجام نمی شودبرای مثال تحول استدلال منطقی نزد کودکان را می توان از نوع تحقیقات بنیادی دانست .(بازرگان-۱۳۸۳)
    - تحقیق پایه ای نوعی از تحقیق است که اهداف مشخص تجاری ندارد و درآن سعی می شود که دانش و نظریه ها بطور عام و خاص توسعه و گسترش یابد و کاربرد عملی دستاوردهای تحقیق مورد توجه نمی باشد .
    نمونه ای از تحقیقات پایه ای در مدیریت را می توان توسعه نظریه پردازی های کلی انسان شناسانه پیرامون ساز و کارهای انگیزشی موثر در رفتار انسان دانست.(خاکی-۱۳۸۲)
    ۲) تحقیق کاربردی: هدف تحقیقات کاربردی توسعه دانش کاربردی در یک زمینه خاص است .به عبارت دیگر تحقیقات کاربردی به سمت کاربرد عملی دانش هدایت می شود . نتایج این نوع تحقیقات در تعلیم و تربیت مثلا در طراحی برنامه های درسی و کمک به اتخاذ تصمیم های مربوط به نظام آموزشی به کار می رود . به عنوان مثال کاربرد نظریه های مربوط به فرا شناخت در حل مساله را می توان در زمره تحقیقات کاربردی قرار داد . (بازرگان-۱۳۸۳)
    -تحقیق کاربردی : هدف از تحقیق کاربردی به دست آوردن درک یا دانش لازم برای تعیین ابزاری است که به وسیله آن نیازی مشخص و شناخته شده بر طرف گردد در این نوع تحقیقات هدف کشف دانش تازه ای است که کاربرد مشخصی را درباره فراورده یا فرایندی در واقعیت را دنبال می کند.به عبارت دقیق تر تحقیق کاربردی تلاشی برای پاسخ دادن به یک معضل و مشکل عملی است که در دنیای واقعی وجود دارد . نمونه ای از تحقیقات کاربردی در مدیریت را می توان بررسی دلایل فراگیر نبودن روحیه کار گروهی بین کارگران صنعت خوردرو و ارائه راهکار هایی برای فراگیر نمودن آن در بین کارگران دانست .(خاکی-۱۳۸۲)
    ۳) تحقیق و توسعه: فرایندی است که به منظور تدوین و تشخیص مناسب بودن یک فرایند ، روش ها و برنامه های، شناسایی نیاز یا استعداد، پیدایش اندیشه ها ،آفرینش طراحی ،تولید ، معرفی و انتشار یک محصول و فرایند یا نظام فناوری تازه، انجام می شود (بازرگان-۱۳۸۳)(خاکی-۱۳۸۲). هدف اصلی فعالیت های R&Dنظریه پردازی یا آزمون نظریه نیست بلکه توسعه محصولات یا فرایندهای جدید، تدوین یا تهیه برنامه ها ، طرح ها وامثال آن است(بازرگان-۱۳۸۳)(خاکی-۱۳۸۲).به طوری که ابتدا موقعیت نامعین خاصی مشخص شده و بر اساس یافته های پژوهشی ، طرح یا برنامه ویژه آن تدوین و تولید می شود.(بازرگان-۱۳۸۳)
    فعالیت هایR&D در جهت توسعه محصول خاص معمولا برحسب اهداف ، کارکنان وزمان تکمیل بسیار وسیع اند.این فرایند تامین نیازهای خاص طبق مشخصات ، جزئیاتی را در بر می گیرد. محصولات پس از تکمیل در شرایط واقعی امتحان شده و اصلاحات لازم تا رسیدن به سطح خاصی از اثربخشی در آنها اعمال می گردد . اجرای چرخه تحقیق و توسعه پر هزینه است ، این چرخه به طرح محصولات مطابق با برنامه کلی کسب و کار شرکت می انجامد. با وجود پر هزینه بودن اجرای چرخه تحقیق و توسعه این چرخه، رشد و توسعه آتی را فراهم می سازد.(خاکی-۱۳۸۲)
    ث) براساس نحوه گردآوری داده ها(تحقیق توصیفی):
    تحقیق توصیفی شامل مجموعه روش هایی است که هدف آن ها توصیف کردن شرایط یا پدیده های مورد بررسی است. اجرای تحقیق توصیفی می تواند صرفا برای شناخت شرایط موجود یا یاری دادن به فرایند تصمیم گیری باشد .(بازرگان-۱۳۸۳)
    همچنین مطالعه توصیفی برای تعیین ویژگی های متغیرهای یک موقعیت صورت می گیرد. به طور مثال ،توصیف یک کلاس درس بر حسب پایه های تحصیلی ،جنسیت ،گروه سنی ،شمار نیمسال های باقیمانده تا اتمام تحصیل و شمار دروس بازرگانی گذرانده شده ماهیت توصیفی دارد.در سازمانها در موارد بسیاری مطالعات توصیفی برای کسب آگاهی درباره ویژگی های مثلا گروهی از کارکنان در زمینه سن،سطح تحصیلات ،درجات شغلی و طول خدمت آنان به طور مکرر صورت می گیرد . مطالعات توصیفی همچنین ویژگی های سازمانهایی که رویه های مشابهی دارند به کار می رود . به طور مثال ،ممکن است پژوهشگری بخواهد ویژگی های سازمان هایی را که نظامهای قابل انعطاف تولید را به کار می گیرند یا شیوه های مالی خاصی دارند توصیف کند.(اوماسکاران-۱۳۸۰)
    بیشتر تحقیقات علوم رفتاری را می توان در زمره تحقیق توصیفی به شمار آورد.(بازرگان-۱۳۸۳)
    تقسیم بندی تحقیقات توصیفی :
    ۱) تحقیق پیمایشی
    ۲) تحقیق هبستگی
    ۳) اقدام پژوهی
    ۴) بررسی موردی
    ۵) تحقیق پس رویدادی
    ▪ تحقیق پیمایشی:
    برای بررسی توزیع ویژگی های یک جامعه آماری روش تحقیق پیمایش به کار می رود. این نوع تحقیق می تواندبرای پاسخ به سوال های پژوهشی از نوع زیر مورد استفاده قرار گیرد:
    ۱) ماهیت شرایط موجود چگونه است؟
    ۲) چه رابطه ای میان رویدادها وجود دارد؟
    ۳) وضعیت موجود چگونه است؟
    تحقیق پیمایشی را برحسب جامعه مورد مطالعه می توان به تحقیق پیمایشی در مقیاس کوچک یا در مقیاس بزرگ نامید.
    برخی از نویسندگان از جمله بورگ و گال تحقیقات تحولی را زیر مجموعه ای از تحقیقات پیمایشی دانسته اند در حالی که برخی دیگر تحقیقات تحولی را زیر مجموعه ای از تحقیقات توصیفی محسوب می کنند.تحقیقات تحولی به بررسی روندها و تحول پدیده های مورد بررسی در طول زمان می پردازد. بورگ و گال تحقیق پیمایشی را به سه دسته به شرح زیر تقسیم می کنند:
    ۱) روش مقطعی
    ۲) روش طولی
    ۳) روش دلفی
    الف‌) روش مقطعی: این روش به منظور گردآوری داده ها درباره یک یا چند صفت در یک مقطع از زمان (یک روز،یک هفته ،یک ماه)از طریق نمونه گیری از جامعه انجام می شود.این گونه پژوهش به توصیف جامعه بر اساس یک یا چند متغیر می پردازد.
    در پژوهش های روان شناختی ،مطالعات مقطعی به منظور شناخت ماهیت و میزان تغیرات که نمایانگر سطوح سنی مختلف است انجام می شود. برای مثال بررسی تحول مهارت های زبان فارسی در گروه های سنی مربوط به پایه های اول تا پنجم را می توان در یک تحقیق مقطعی به عمل آورد.(بازرگان-۱۳۸۳) این نوع مطالعات را تک ضربه ای ،مقطعی یا عرضی می نامند.(اوماسکاران-۱۳۸۰)
    ب‌)روش طولی: در بررسی های پیمایشی طولی ،داده ها در طول زمان و یا به عبارت دیگر در زمان های مختلف گردآوری می شود تا تغییرات بر حسب زمان بررسی شده وبه رابطه این متغیرها از نظر تغییرات در طول زمان پی برده شود. سه نوع بررسی طولی را می توان مورد بررسی قرار داد:
    ۱) بررسی روند فرایندها
    ۲)بررسی یک گروه ویژه
    ۳) بررسی یک گروه منتخب
    در پژوهش های روان شناختی ،مطالعات طولی به منظور بررسی چگونگی پدیدای یک رفتار ویا سیر تحولی آن در طول زمان نزد گروه هایی طی زمان انجام می شود.(بازرگان-۱۳۸۳)
    تحقیقات طولی وقت و تلاش بیشتری را نسبت به انواع مقطعی طلب می کند.با این همه ،مطالعات طولی سازمان یافته می تواند به کشف رابطه علت و معلولی کمک کند.به طور مثال ،شخصی که می خواهد میزان فروش یک محصول را قبل وبعد از درج آگهی تبلیغاتی یا تغییر سبک مدیریت بررسی کند وبه شرط آنکه سایر دگرگونی های محیطی بر نتایج تاثیر نگذاشته باشد ،می تواند چنانچه افزایش فروش مشاهده کند آن را به آگهی نسبت دهد . چنانچه افزایش فروش وجود نداشته باشد،یا آگهی بی تاثیر بوده است یا به زمان بیشتری نیاز دارد تا تاثیر خود را بگذارد.
    طرح های تجربی همواره ماهیت طولی دارند زیرا گردآوری داده ها قبل و بعد از دستکاری متغیرها صورت می گیرد.مطالعات میدانی نیز می توانند طولی باشند . مثلا مقایسه بین داده های مربوط به بازتاب مدیران نسبت به زنان شاغل در ده سال پیش و اکنون ،مطالعه طولی خواهد بود. با این همه، اکثر مطالعات میدانی به دلیل تلاش ،زمان و هزینه مصرفی برای گردآوری داده ها در مقاطع مختلف ،سرشت مقطعی دارند.البته اگر مدیری بخواهد عوامل خاصی را طی یک دوره بشناسد (مانند میزان فروش)تا به تواند بهبود را ارزیابی کند یا احتمال روابط علی را کشف کند، پژوهش طولی ضروری خواهد بود .مطالعات طولی اگر چه اغلب پرهزینه اند، ولی بینش سودمندی را پدید می آورند.(اوماسکاران-۱۳۸۰)
    ۳) روش دلفی: زمان یکه بخواهیم درباره اتفاق نظر یک جمع صاحب نظر درباره ی موضوع خاص به بررسی بپردازیم از روش دلفی استفاده می شود.(بازرگان-۱۳۸۳) روش دلفی در آینده‌پژوهی استفاده می‌شود. دلفی یک روش آماری سفت و سخت برای پیش بینی آینده نیست. فقدان نمونه گیری، نامشخص بودن وقایع آینده و عدم فرایندهای واضح تعریف شده برای انجام دادن مطالعات دلفی، تنها چند مورد از مواردی هستند که دلفی را از روشهای علمی کنترل شده متمایز می‌کند.
    برای مثال در برررسی نظر هیئت علمی دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی کشور درباره مسائل و مشکلات رشته های روان شناسی و علوم تربیتی در دانشگاه ها می توان از این روش استفاده کرد.برای این منظور اولین قدم آن است که مجموعه ای از سوال ها یا گویه هایی درباره مسائل تهیه کرد و آن را برای تمام اعضای هیئت علمی ارسال داشت و از آنان خواست که درجه اهمیت آن ها را مشخص کنند.پس از گرد آوری دادها در دور اول،رتبه بندی های به دست آمده درباره مسائل مشخص شده و در دور بعد پرسشنامه ای تنظیم می شود که حاوی رتبه بندی حاصل از نظرخواهی در دور اول است. از این پاسخ دهندگان در دور دوم خواسته می شود در صورتی که نظرشان ، با رتبه بندی به دست آمده مطابقت ندارد نسبت به توجیه تفاوت نظر خود با نتایج دور اول یا تعدیل آن اقدام کنند.بدین طریق می توان به یک توافق از نقطه نظر تشخیص مسائل یادشده دست یافت.معمولا یک مقیاس پنج درجه ای برای رتبه بندی به کار می رود و از پاسخ دهندگان خواسته می شود که در صورت لزوم به فهرست عرضه شده مواردی نیز اضافه کنند.(بازرگان-۱۳۸۳)
    اعتبار روش دلفی نه به تعداد شرکت کنندگان در تحقیق که به اعتبار علمی متخصصان شرکت کننده در پژوهش بستگی دارد. شرکت کنندگان در تحقیق دلفی از ۵ تا ۲۰ نفر را شامل می شوند.
    روش دلفی برای مسائلی با ارزش است که نیازی به تکنیکهای تحلیلی دقیق ندارند: مثلا زمانی که داده ها ناکافی یا فاقد قطعیتند یا وقتی نمونه‌های واقعی موجود نیست و یا وقتی که جمع کردن افراد و بحث کردن در مورد مساله‌ای مشکل است. از آنجا که تکنیک دلفی بر ناشناس بودن، بازخوردهای کنترل شده و پاسخ گروهی آماری تکیه دارد و بنابراین از نفوذ افراد برجسته در گروهای بحث یا فشار گروه برای همنوایی اجتناب می‌کند.
    ج) براساس عمده گی کاربرد:
    ۱) تحقیقات پیمایشی: توصیفی است از نگرش و رفتار جمعیتی بر اساس انتخاب نمونه ای تصادفی و معرف از افراد آن جمعیت و پاسخ آنها به یک رشته سوال.و محققان اجتماعی می کوشند با استفاده از این تحقیقات پیمایشی به تبیین پدیده ها پرداخته و صرفا به توصیف آن بسنده نکنند.که در چنین مواردی فرضیه هایی برای تبیین ساخته شده تابا مرتبط گرداندن پاسخ سوالات مختلف به یکدیگر به آزمون کشیده شوند.
    ۴) تحقیقات آزمایشی: کوششی است برای تبیین نحوه کنش بخش خاصی از واحد اجتماعی که تحت تاثیر تمهیدات آزمایش قرار می گیرد.این روش شامل ایجاد وضعیتی است کنترل شده که در آن افراد مورد بررسی تحت عنوان گروه آزمایش در معرض محرک آزمایش قرار می گیرند.واکنش این افرادبا دسته ای از افراد دیگر که گروه کنترل خوانده می شوند ،مقایسه می شود.دراین آزمایشها با انتصاب تصادفی افراد گروه آزمایش و گروه کنترل تاثیر احتمالی تفاوت افراد بین دو گروه خنثی می شود.
    در چنین مطالعاتی محقق با ایجاد وضعیت(محرک) کاملا سنجیده ای که باعث واکنش می گردد در پی شناخت بخش کوچکی از رفتار و واکنش بر می آید قضیه(اگر....آنگاه...)که نشان می دهد چگونه محرکی باعث واکنشی می شود یک فرضیه است.به عبارت دیگر محور آزمایش محدود بودن آن به آزمون فرضیاتی خاص است.دراینجا محقق در مقام آزمایشگر مسئولیت مهمی بر دوش دارد. ؛وی آزمایش به راه می اندازد.و می کوشدآن را تحت کنترل نگه دارد.تا آنچه مورد آزمون است واقعا همان موضوع مورد تحقیق باشد.
    ۳) تحقیقات میدانی: تلاشی است برای درک و شناخت نحوه عمل یک واحداجتماعی تام، نظیر یک گروه یا سازمان یا اجتماع یا مناسبات درونی آن.محققانی که از این روش استفاده می کنند با شرکت در زندگی با شرکت در زندگی اجتماعی روزمره واح داجتماعی تام و آمیزش با مردم آن می کوشند حضورشان تغییری در محیط ایجاد نکند.سپس با دقت به مشاهده امور پرداخته؛مشاهدات خود را یادداشت کرده؛سعی می کنند تا به درک آن محیط اجتماعی نائل شوند.
    تحقیقات میدانی غالبا برای کندو کاو بخش هایی ار حیات بشر صورت می گیرد.چه بسا عرصه مورد مطالعه برای محقق کاملا بیگانه باشد.مانند هنگامی که انسان شناسان به مطالعه فرهنگهای ناشناخته می پردازند.یا محیط آشنایی باشد که محقق درآنجا در پی کسب بینش تازه ای است .مطالعات میدانی معمولا با سوالات باز آغاز می شوند.محقق باید بسیار تیز بین باشد .اما مزاحم و مخل نباشد.و با آغوش باز به شناخت وضعیت های نامالوف بشتابد اما دچار گمراهی نشود .
    در تحقیقات پیمایشی نیز چه بسا فرضیات خاصی به آزمون کشیده شود.اما در این نوع تحقیقات غالبا اهداف دیگری نیز درمیان است.مانند توصیف و تشریح خصوصیات نمونه انتخاب شده و سنجش وجود و آثار عوامل مختلف؛محقق پیمایش هم دارای تمهیداتی است :
    یک رشته سوالات دقیقا طراحی شده(پرسشنامه)؛ گروه خاصی از افراد به منظور بررسی آنها و طرحی برای نحوه بررسی سوالات جهت دستیابی به نتایج مورد نظر،که در اینجا محقق باید حین گرد آوری پاسخها و ترکیب آنها و. بالاخره تحلیل یافته ها ،کاملا منظم بی طرف و خشک و رسمی باشد.
    پیمایش غالبا با تعیین افرادی که نماینده و معرف گروه مورد بررسی اند و طرح سوالاتی که باید از آنها پرسیده شود آغاز می شود.در ضمن باید افزود در پیمایش همواره لازم نیست افراد محور مطالعه باشند .بلکه گروه یا سازمانها یا حتی کل جامعه را می توان محور مطالعه قرار داد.همچنین ازپیمایش می توان برای آزمودن تبیین های تصدیق شده یانظریه ها و ساختن نظریه های جدید استفاده کرد.
    پیمایش ممکن است عمدتا توصیفی باشد.مانند نظر سنجی از مردم درمورد آراء شان در انتخابات آینده یا تعیین نحوه رای دهی مردم در انتخابات گذشته.اگر از مردم بپرسند به چه کسی رای خواهند داد به سنجش نگرش مردم پرداخته اند.اگر بعد از انتخابات بپرسند به چه کسی رای داده اند رفتار ها را سنجیده اند.پیمایش ممکن است سنجش تغییر نگرش نسبت به موضوع معینی باشد.

    منبع : سایت آفتاب
  11. F@RSHID
    آفلاین

    F@RSHID داره خودمونی میشه!

    تاریخ عضویت:
    ‏Aug 2, 2011
    ارسال ها:
    11,003
    تشکر شده:
    26
    امتیاز:
    48
    جنسیت:
    مرد
    شغل :
    روانشناسي
    محل سکونت:
    کردستـان - جوانرود
    پژوهش‌های روان‌شناسی بامطالعات همبستگی
    هدف از مطالعات همبستگی
    مطالعات همبستگی برای یافتن ارتباط بین متغیرها انجام می‌شود. یک مطالعه همبستگی سه نتیجه محتمل می‌تواند داشته باشد: همبستگی مثبت، همبستگی منفی و نبود همبستگی. ضریب همبستگی معیاری برای شدّت و ضعف همبستگی و از 1- تا 1+ متغیر است.

    • همبستگی مثبت: هر دو متغیر در یک زمان کاهش یا افزایش می‌یابند. ضریب همبستگی نزدیک به 1+ نشانگر یک همبستگی مثبت قوی است.
    • همبستگی منفی: نشان می‌دهد که با افزایش مقدار یک متغیر، دیگری کاهش می‌یابد (و برعکس). ضریب همبستگی نزدیک به 1- نشانگر یک همبستگی منفی قوی است.
    • نبود همبستگی: نشانگر این است که ارتباطی بین دو متغیر وجود ندارد. ضریب همبستگی صفر نشانگر نبود همبستگی است.
    محدودیت‌های مطالعات همبستگی
    هر چند مطالعات همبستگی می‌تواند وجود ارتباط بین دو متغیر را نشان دهد، امّا نمی‌تواند ثابت کند که یک متغیر باعث تغییر در متغیر دیگر می‌شود. به عبارت دیگر، همبستگی معادل رابطه علت و معلولی نیست. برای مثال، یک مطالعه همبستگی ممکن است نشان دهد که بین موفقیت تحصیلی و اعتماد به نفس ارتباط وجود دارد. امّا نمی‌تواند نشان دهد که موفقیت تحصیلی، اعتماد به نفس را کاهش یا افزایش می‌دهد. متغیرهای دیگری نظیر ارتباطات اجتماعی، توانائی‌های شناختی، شخصیت، وضعیت اقتصادی- اجتماعی و بسیاری از عوامل دیگر هم نقش دارند.
    انواع مطالعات همبستگی
    1- مشاهده طبیعی
    مشاهده طبیعی مستلزم مشاهده و ثبت متغیرهای مورد نظر در محیط طبیعی و بدون مداخله یا دستکاری آزمونگر است.
    مزایای مشاهده طبیعی :

    • به آزمونگر فرصت می‌دهد که متغیرهای مورد نظر را در وضعیت طبیعی بنگرد.
    • می‌تواند ایده‌های جدیدی برای پژوهش‌های بعدی فراهم سازد.
    • ممکن است در صورتی که تجربه آزمایشگاهی امکان‌پذیر نباشد، تنها گزینه باشد.
    معایب مشاهده طبیعی :

    • ممکن است زمانگیر و پرهزینه باشد.
    • کنترل علمی متغیرها را مجاز نمی‌دارد.
    • آزمونگر نمی‌تواند متغیرهای نامربوط و اضافی را کنترل کند.
    • ممکن است موضوع مورد مطالعه از حضور آزمونگر آگاه گردد و به شیوه متفاوتی عمل کند.
    2- روش ارزیابی
    ارزیابی و پرسشنامه یکی از متداول‌ترین روش‌های مورد استفاده در پژوهش‌های روان‌شناختی است. در این روش، یک نمونه تصادفی از شرکت‌کنندگان انتخاب می‌شود که با توجه به متغیرهای مورد نظر، مورد ارزیابی یا آزمون قرار می‌گیرند و یا به تکمیل پرسشنامه می‌پردازند. انتخاب نمونه تصادفی، بخش اساسی در این روش است و امکان تعمیم دادن نتایج ارزیابی را فراهم می‌سازد.
    مزایای روش ارزیابی :

    • سریع، ارزان و آسان است. پژوهشگران می‌توانند به جمع‌آوری مقدار زیادی از داده‌ها در زمان نسبتاً کوتاهی بپردازند.
    • انعطاف‌پذیرتر از سایر روش‌هاست.
    معایب روش ارزیابی :

    • می‌تواند تحت تاثیر نمونه انتخابی نامناسب یاپرسش‌های ضعیف قرار گیرد.
    • شرکت‌کنندگان می‌توانند نتیجه ارزیابی را تحت تاثیر قرار دهند. برخی از آن‌ها سعی می‌کنند موافق میل پژوهشگر عمل کنند، برای بهتر نشان دادن خود دروغ می‌گویند و یا ممکن است حافظه ضعیفی داشته باشند.
    3- پژوهش آرشیوی
    پژوهش آرشیوی از طریق تحلیل مطالعات صورت گرفته توسط پژوهشگران دیگر و یا بررسی پرونده‌های بیماران سابق انجام می‌گیرد. برای مثال، پژوهشگران به تازگی پرونده‌های سربازانی که در جنگ‌های داخلی آمریکاشرکت داشتند را بررسی کردند تا اطلاعات بیشتری درباره اختلال استرس پس از سانحه ( ptsd ) به دست آورند.
    مزایای پژوهش آرشیوی :

    • آزمونگر نمی‌تواند باعث تغییر در رفتار شرکت‌کنندگان گردد.
    • حجم زیاد داده‌ها باعث نگاه جامع‌تری به روندها، ارتباطات و نتایج می‌شود.
    • غالباً کم هزینه‌تر از سایر روش‌های مطالعه است. معمولاً دسترسی به پرونده‌ها و داده‌ها برای پژوهشگران رایگان است.
    معایب پژوهش آرشیوی :

    • پژوهشگر کنترلی بر نحوه و چگونگی جمع‌آوری داده‌ها ندارد.
    • ممکن است داده‌های مهم از پرونده‌ها جا افتاده باشد.

    • پژوهش‌های قبلی ممکن است از اطمینان پذیری بالایی برخوردار نباشد.


    منبع و ترجمه: کلینیک الکترونیکی روان‌یار