1. اطلاعات ما نشان میدهد که شما عضو انجمن نیستید، لطفا برای استفاده کامل از انجمن ثبت نام کنید یا وارد انجمن شوید.
  2. 1- لطفا اول ایمیل تان .www نگذارید !
    2-بعد از ثبت نام,ایمیلی برای شما ارسال خواهد شد, که باید بر روی لینک داده شده کلیک نمایید تا اکانت شما فعال شود.

تپه های ماسه ای(اشکال فرسایش تراکمی باد )

شروع موضوع توسط semiramis ‏Aug 26, 2011 در انجمن سایر رشته ها

  1. آفلاین

    semiramis دوست تازه وارد

    تاریخ عضویت:
    ‏Jun 30, 2011
    ارسال ها:
    199
    تشکر شده:
    2
    امتیاز:
    0
    اشکال فرسایش تراکمی باد
    پیکان ماسه ای
    ساده ترین وابتدای ترین اشکال تراکم ماسه، پیکان ماسه ای است.
    چنانچه درمسیرسقوط دانه های مانعی وجود داشته باشد، به علت کاهش سرعت باد،در برخورد با مانع، دانه به زمین می افتد. مناسبت ترین نواحی دراین زمینه ، بیابانهای با پوشش استپی است.
    هراندازه از بوته فاصله بکلمه مورد نظر شما در تالار فیلتر می باشدد از عوض ماسه ها فاصله می گردد و سرانجام به شکل یک پیکان ظاهر می شود.
    چنانچه مانع،سنگی ویا به صورت یک تپه، حجم بزرگتری داشته باشد ماسه ها به صورت یک پشته متراکم واغلب بی شکل درجبهه پشت به باد روی هم انباشته می شوند که آنرا اصطلاحاً تل ماسه ای می نامند.



    مسئله قابلیت تحریک تلماسه ها و صحاری تلماسه ای:
    جابجایی ماسه در پشت برخان باعث تشکیل چینها می شود و این امر نشان دهنده آن است که از آستانه حمل فاصله ای نداریم. این آستانه حمل زمانی است که چینها با افزایش مختصر ناهمواری ظاهر می شوند. اندازه قطر ذرات در بالای چینها 28/0 میلی متر و در بین آنها 15/0 میلی متر می باشد، همین ماسه بالای چینها است که جابجا می شود و به قله تلماسه رسیده و از آنجا فرو می ریزد و اندازه قطر ذرات جبهه تلماسه را نیز به 28/0 میلی متر می رساند. در دنبال تلماسه در صحرای سنگی که تلماسه از آن گذشته است آثاری از ماسه باقی می ماند که از دانه های کاملاً درشت تری تشکیل می شود که اندازه متوسط قطر آنها 6/0 میلی متر می باشد. اندازه مذکور حداکثر قطر ماسه تلماسه می باشد و این موضوع نشان می دهد که در شرایط محلی حرکت ماسه فقط به دانه های بزرگتر از 6/0 میلی متر یعنی فقط به ماسه های متوسط و ریز محدود می شود.

    Sand sheets:
    سطوح پوشیده از ماسه است که یا نتیجه تخریب تپه های ماسه ای متوسط توسط آب و باد است و یا حاصل جارو شدن (Deflation) سطوح و تپه های ماسه ای است. به عبارت دیگر مورد اول را مناطقی دربر میگیرند که از ابتدا فاقد ماسه بوده اند ولی در اثر تخریب تپه های ماسه ای هموار شده و یا به هر صورت از همسایگی تپه های ماسه ای و یا سطوح ماسه ای بوده اند ولی در اثر عملکرد شدید باد اکنون جاروب شده اند و تنها دارای میزان کمی ماسه در سطح می باشند.

    ساختمان داخلی تلماسه:
    حرکت ماسه ها از سطح کم شیب و ریزش آنها به سطح پرشیب تلماسه، در این سطح لایه های موربی ایجاد می کند که به آن لایه بندی متقاطع یا لایه بندی مورب (Cross bedding) می گویند. اگر سرعت باد ثابت باشد تلماسه پیوسته در یک جهت جابجا می شود و لایه بندی ساده را به وجود می آورد که در آن شیب لایه ها در یک جهت است. اما چون سرعت و جهت باد معمولاً متغیر است، لایه بندی متقاطع در تلماسه ها منظم نیست بلکه یکسری لایه نازک با شیب متفاوت یکدیگر را قطع می کنند.

    رسوبات محيط هاي صحرايي شامل
    حمادا، سرير، سبخا و درياچه هاي نواحي صحرايي، وادي، لس و رسوبات ماسه اي بادي مي باشد.

    بايد توجه داشت كه رسوبات صحرايي منحصراً به رسوبات تپه هاي ماسه اي كه خود بخشي از رسوبات ماسه اي بادي است اطلاق نمي گردد و ساير رسوبات را نيز در برمي گيرد ولي رسوبات تپه هاي ماسه اي به دليل فراواني بيشتر و نيز خساراتي كه ناشي از حركت آنها بوسيله باد مي باشد از اهميت بيشتري برخوردار است.


    اشکال مخرب ماسه های بادی: این عوامل به عوامل طبیعی و عوامل بوجود آمده توسط انسان تقسیم شده اند.
    عوامل طبیعی شامل باد و ماسه می باشند. خاک نقش مهمی را در نواحی بیابانی ایفا می کند. از آنجا که اکوسیستم بیابان در اثر فعالیتهای انسان شروع و گسترش می یابد، منابع طبیعی و توپوگرافی به عنوان یک حالت تعادل در ثبات منطقه بشمار می روند. اگر منابع طبیعی در منطقه به مقدار کم موجود باشد، موازنه اکوسیستم بیابان به هم می خورد و سبب افزایش فرسایش بادی و پدیدار گشتن جریانهای ماسه ای معلق در هوا و تپه های ماسه ای متحرک می گردد.

    فرسایش لایه های سطحی خاک توسط باد:
    این موضوع یکی از اصلی ترین عوامل مداخله ماسه های بادی می باشد، زمینهای ماسه ای و خاکهای سست به راحتی توسط بادهای قوی فرسایش پیدا می کنند. بذرهای پاشیده شده جهت کشاورزی در این زمینها اغلب در هوا معلق می گردند و از منطقه دور می شوند. این یکی از مهمترین و مشترکترین سوانح در نواحی بیابانی می باشد. لایه های قابل کشت شروع به نازک و نازکتر شدن می کنند. دانه های ریز و مواد آلی موجود در خاک همراه با باد از منطقه خارج می شوند، و حاصلخیزی خاک را پایین می آورند و محصولات کشاورزی سال به سال کاهش می یابد.

    حرکت رو به جلوی تپه های ماسه ای و تدفین زمینهای کشاورزی:
    این عامل مداخله ماسه های بادی اغلب در زمینهای کشاورزی و روستایی که در مرز تپه های ماسه ای متحرک قرار دارند دیده می شوند. مقدار زیادی از حرکت ماسه ها در مرز روستاها و بعضی از تپه های ماسه ای در درون روستاها در اثر بادهای شدید به سمت مزارع حرکت کرده و مزارع و روستاها را مدفون می کنند. در انتها دانه های ماسه ای با توجه به توپوگرافی مزارع، در آنجا انباشته می شوند. هر چه سرعت حرکت تپه های ماسه ای بیشتر باشد شدت خسارات نیز بیشتر است.
    بیشتر بررسی هایی که در ایران و در زمینه ماسه های روان انجام شده است، عمدتاً جنبه بیولوژیکی دارد که با احداث پرچین، بادشکن و کشت گونه های سازگار و پاشیدن مالچ های نفتی توأم با نهال کاری، اقدامات بسیار مهمی در جهت تثبیت ماسه و جلوگیری از پیشروی ماسه های روان به سوی شهرها، روستاها، تأسیسات صنعتی، مزارع و حفظ آنها از هجوم بی امان توده های ماسه صورت گرفته است.
    از سال 1880 در شوروی سابق با استفاده از خاک رس و موادی که برای جاده سازی به کار می رفت توأم با شاخه و برگ گیاهان برای حفاظت جاده ها و راه آهن از هجوم ماسه های روان استفاده می کردند. و از سال 1890 استفاده از بادشکن به صورت پرچین متداول گشت. بعدها نیز از بادشکن موازی یا شطرنجی به صورت قائم، مایل و خوابیده استفاده شد.
    کاربرد مواد شیمیایی نیز در شوروی سابق از قرن نوزدهم شروع شد و در حال حاضر برای تثبیت تپه های ماسه ای از انواع تثبیت کننده های شیمیایی استفاده می شود. مطالعات متعددی نیز توسط مرکز تحقیقات اقلیم شناسی دانشگاه ویسکانیسن امریکا در مناطق خشک جهانی به خصوص در بیابانهای پرو و شیلی درباره برخانها و تپه های ماسه ای صورت گرفته است. در ایران نیز در حقیقت اولین مطالعات اساسی درباره فرسایش بادی و مکانیسم حرکت ماسه های روان بوسیله بگنولد از سال 1935 آغاز شد.

    جلوگیری از حرکت ماسه ها بوسیله افزایش گونه های گیاهی:
    اندام بیرون از خاک گونه های گیاهی به صورت یک سدی در برابر جریان باد می باشند. فرسایش بادی در اطراف بیشه زارها و نواحی با تراکم بالای گونه های گیاهی نمی تواند اثرگذار باشد. وقتی که جریان باد از میان گیاهان عبور می کند، انرژی دینامیک باد کاهش می یابد. گیاهان گوناگون به علت تنوع در ارتفاعاتشان و جرم برگهایشان اثر متفاوتی را در برابر باد اعمال می کنند به عبارت دیگر گیاهان با مرفولوژی مختلف می توانند مقاومتهای متفاوتی را در برابر جریان باد ایجاد کنند.
    رابطه بین مقاومت گیاهان و قدرت باد مورد بررسی قرار گرفته و این رابطه به صورت زیر بیان می شود.
    (فرمول)
    عملکرد گیاهان در تثبیت ماسه های روان:
    گیاهان باعث تثبیت ماسه ها در مقابل وزش باد می گردند. گیاهان مانند یک سد می توانند درجه ناهمواری ناحیه ماسه ای را افزایش دهند و سرعت وزش باد را در نزدیکی سطح زمین کاهش دهند. در کنار آن گیاهان سبب احیاء شدن خاک و بالا رفتن میزان چسبندگی خاک می گردند. گیاهان روئیده شده در تپه های ماسه هی نه تنها می توانند ماسه ها را ثابت نگه دارند بلکه می توانند به صورت سدی در برابر ماسه های معلق در هوا عمل کرده و سبب انباشته شدن در پای گیاه می گردند، زیرا سرعت باد در سطح زمین توسط گیاهان کاهش می یابد. تلماسه های ایجاد شده در پای گیاهان توانایی بسیار خوبی در ثابت نگه داشتن و مهار ماسه ها دارا می باشند و استعداد آنها در جلوگیری از حرکت ماسه ها زیاد است.

    روشهای علمی ارائه شده در دیگر کشورها:
    برای اصلاح زمینهایی که به شدت بیابان شده و به کویرهای ماسه ای یا نمکی تبدیل شده اند از جنگلکاری می توان استفاده کرد:
    چین مناطقی گسترده ای را که قبل از این با تپه های ماسه ای و ماسه های روان پوشانده شده بود اصلاح کرده است. از نیمه دهه 1950 در جزیره نان شان Nanshani sland در استان گوانگ دونگ Guong Dong providnce، 57 کیلومتر از بادشکنهای کرانه ای با عرض متفاوتی از 1 تا5 کیلومتر احداث شده است. درختان کازووارینا، ای کوی زتی فولیا(Casuhina/ Eohuisetifolia) مقاوم به بادهای نمکی اقیانوس بوده و اکنون زمینهای کشاورزی را از شن ها و مواج تهدید کننده آنها محافظت کنند، میزان محصول سه برابر شده است.

    کشاورزی در مرکز تولید نونگ فانگ هونگ به وسیله نزدیک به 20000 تپه ماسه ای که هر کدام سطحی بین 1/0 تا5/0 هکتار را می پوشاند، برای مدت طولانی از رونق افتاده بود، در دهه 1950 با به کارگیری روشی که فقط می توان به آن نام بسیج ملی داد، در یک عملیات هماهنگ دو میلیون متر مکعب ماسه به طور فیزیکی برداشت شد. پس از تسطیح زمین با آبی گل آلود غرقاب شده تا از آن خاک رسوبی (Alluvial soil) ساخته شود. هنگامی که این کار به اتمام رسید مزارع شالیکاری همراه با کمربندهای حفاظتی احداث شد، تا مطمئن شوند که در آینده این مزارع بدون ماسه باقی می مانند.

    در راجستان غربی در هندوستان نیز حدود 3/1 میلیون هکتار یعنی نیمی از وسعت کل زمینهای این ایالت از تپه های ماسه ای پوشیده شده است.
    حدود 10000 هکتار از شنهای ایالت راجستان در هر سال در حال تثبیت است. در برنامه ای با یاری بانک جهانی و برنامه غذایی جهانی(World Food Progrom) در بین سالهای 1975 تا 1979 منطقه ای به وسعت 50000 هکتار به عنوان بخشی از طرح کانال راجستان تثبیت شده است. تپه ها در ابتدا حصارکشی شده تا در مقابل چرای بیشتر دامها محافظت شوند و به باز آوری طبیعی پوشش سبزینه ای کمک شود. سپس تثبیت اولیه از راه محکم کردن نوارهای موازی بوته های درختچه ای، در میان تپه ها انجام شد. با این حفاظ امکان کشت درختان چوبی مانند آکاسیا تورتی لیل، پورسوپیس جولی فلورا و انواع گوناگون زی زی فوسی و بذر پاشی علفهای مناسب فراهم می شود. این تپه ها را باید دست کم برای 2 سال به دقت محافظت کرد و تا 5 سال اجرا چرا در آنها داده نشود، هر چند که پس از چند سال اول از علف پدیده آن می توان در تعلیف دام استفاده کرد.

    در سومالی، فعالیتهای گسترده ای در زمینه تثبیت تپه های ماسه ای انجام شده است. زمینهای زراعی، روستاها، جاده ها به وسیله نزدیک به 500 کیلومترمربع از تپه ها تهدید می شود که در جبهه ناپیوسته 2000 کیلومتر در امتداد ساحل کشیده شده و به عرض تا 25 کیلومتر در عمق خاک سومالی می رسد. بین سالهای 1973-1979 در حدود 5000 و 60 سرباز و 60 کارگر تمام وقت و تا 5000 کارگر پاره وقت با به کارگیری روشی همانند آنچه در هندوستان به کار گرفته شد حدود 12 کیلومترمربع تپه را تثبیت کردند. از درختکاری در اصلاح بیابانهای شور و قلیا می توان استفاده کرد.
    (Encrouching patterns Blown Sands and Basic Principle for Desert June 2000)

    اصول پایه در کنترل حرکت ماسه ها:
    اثرات زیانبار فعالیت ماسه های بادی و حرکت تپه های ماسه ای به سمت مزارع، مراتع، جاده ها و روستاها حاکی از این است که تهاجم بیابان به انسان شروع شده است، بنابراین کنترل ماسه های بادی یکی از مهمترین کارها برای جلوگیری از گسترش بیابان می باشد. عموماً از دو روش مهندسی و کاشتن گیاه در فرایند کنترل ماسه های متحرک اتخاذ می گردد. روش های مهندسی و کاشت گیاه می تواند سبب شکسته شدن جریان باد که حامل حرکت ماسه ها و تپه های ماسه ای است شود. بنابراین با تقلیل ماسه های موجود در هوا از تهاجم ماسه جلوگیری می شود. در روشهای شیمیایی از مواد شیمیایی استفاده می شود که سبب چسبیده شدم ماسه های موجود در سطح می گردند، بنابراین از تماس ماسه با جریان هوا جلوگیری کرده و حرکت ماسه ها را کنترل می کند. روش کاشتن گیاه برای مهار بیابان، محافظت و جبران گیاهان طبیعی و مصنوعی همانند چمن،Shrub، Phyco phyta و غیره می شود. توسعه و یکپارچگی سرعت پوشش گیاهی در مناطق بیابان سبب کنترل تهاجم ماسه های بادی و بهبود اکولوژی منطقه می گردد. روش کاشت گیاه عمومی ترین و اقتصادی ترین روش در همه جهان می باشد، آن می تواند به تنهایی حرکت ماسه ها را کنترل کند.

    ردیابی و پی گیری ماهواره ای:
    رویارویی با کویر مستلزم وجود یافته هایی است مانند مسئله در کجا وجود داشته و با چه سرعتی در حال افزایش است. چنین یافته هایی را از راه ماهواره و سنجش از راه دور می توان به دست آورد. کنفرانس کویرزایی سازمان ملل متحد، 2 برنامه مطالعه ماهواره ای را (برای غرب آسیا و آمریکای جنوبی) در فهرست پروژه های فرا ملی خود گنجانده است. نظارت ماهواره ای هنگامی به بهترین گونه انجام خواهد شد که در مناطق تحت پوشش ایستگاههای زمینی برای دریافت تازه ترین تصاویر وجود داشته باشد. در غیر این صورت امریکا اولویت جمع آوری یافته های ماهواره ای لندست سازمان (NASA) را به جاهایی که خود سازمان ایستگاههای زمینی دارد محدود خواهند کرد. اکنون چند ایستگاه گیرنده زمینی در حیدرآباد هند و در کوی آبا برزیل و مارچکتیا آرژانتین وجود دارد. بنابراین امکان اجرای پروژه های بررسی فرا ملی پیشنهادی به وسیله (UNCOD) فراهم بوده، در صورتی که تاکنون از این امکانات استفاده نشده است.

    استان يزد در قلب ايران مركزي، وارث بخش نسبتاً وسيعي از تپه هاي ماسه اي فلات ايران مي باشد. ارگ هاي عمده واقع در سطح استان، شامل « شتران»، « زرين » و « يزد » با مساحت دهها كيلومتر از جمله بزرگترين ارگ هاي كشور به شمار مي رود.
موضوعات مشابه با: تپه های
انجمن عنوان تاریخ
سایر رشته ها تپه‌های رمل یخ‌زده / عکس ‏Feb 28, 2012
سایر رشته ها تپه های ماسه ای ‏Aug 26, 2011
سایر رشته ها تپه های ماسه ای(نبکا) ‏Aug 26, 2011
سایر رشته ها تپه های ماسه ای بیابانها و کویرهای ایران ‏Aug 26, 2011
سایر رشته ها تپه های ماسه ای (ربدو) ‏Aug 26, 2011
سایر رشته ها تپه های ماسه ای (بارخان) ‏Aug 26, 2011
سایر رشته ها برترین دانشگاه‌های فنی و مهندسی ایران ‏Dec 12, 2013
سایر رشته ها زلزله ای که هنوز کشته‌های خود را رو نکرده است! ‏Sep 16, 2013
سایر رشته ها 20 شهریور، شروع سال تحصیلی حوزه های علمیه ‏Aug 25, 2013