برای اکثر کاربران کامپیوتر که برای خرید کامپیوتر، لوازم جانبی، تجهیزاتدیجیتالی، گوشی موبایل و... به بازار مراجعه کرده‌اند پیش آمده که بابرخورد و رفتارهایی از جانب گروهی از فروشندگان مواجه شوند که نه تنهااعتمادشان را به فروشندگان، بلکه نسبت به کل بازار از دست بدهند.

این بی‌اعتمادی می‌تواند ماحصل اعتماد به پیشنهادهای فروشنده برای خرید یاارائه اطلاعات اشتباه از جانب فروشنده باشد یا اینکه نتیجه سوء استفادهمالی برخی از فروشندگان از شرایط خاص بازار مانند بحران‌های ناشی ازنوسانات ارزی و... باشد.


گاه نیز اتفاق می‌افتد که فروشنده کالای تقلبی، مرجوعی، کارکرده، ناقص وایراد دار را به اسم کالای اورجینال و آکبند به خریدار بی‌اطلاع از همه‌جامی‌فروشد که البته اینها تا حدودی به بی‌اطلاعی خریداران بر می‌گردد ومی‌توان گفت، همان‌طور که برخی از فعالان حوزه آی‌تی و دیجیتال از دانشکافی در حوزه فعالیتی خود برخوردار نیستند، بسیاری از خریداران نیز چوباطلاعات ناقص یا نادرست خود را می‌خورند. فروش کالا با گارانتی‌های متفرقه وبی نام و نشان، فروش کالای سرقتی،عرضه کالای از رده خارج، اخذ هزینه‌هایاضافی به بهانه‌هایی چون نصب نرم‌افزارهای خاص و... از اقدامات دیگری استکه موجبات بی‌اعتمادی خریداران را نسبت به فروشندگان بازار فراهم آوردهاست.دامنه این بی‌اعتمادی‌ها حتی به معاملات بین فعالان بازار هم کشیده شدهاست و گاه اتفاق می‌افتد که یک فروشنده کالایی را به اسم آکبند از همکارخود خریداری می‌کند در حالی که تجهیزات جانبی داخل جعبه کامل نیست وفروشنده به علت عدم اطلاع از آنچه باید در جعبه باشد یا چک نکردن محتویاتجعبه با مشکلاتی مواجه می‌شود.اینها همه اتفاقاتی است که باعث بی‌اعتمادیخریداران نسبت به کسبه بازار و همچنین ناامنی فضای بازار کامپیوتر شده استکه در این گزارش ما به بررسی دلایل این اتفاقات پرداخته‌ایم. پس اگر شما همنسبت به این موضوعات گله‌مند هستید این گزارش را بخوانید.


آنچه خریداران را بی‌اعتماد کرده است
کافی است پای درد و دل خریداران بنشینید تا وسعت بی اعتمادی آنها به بازار وفروشندگان و حتی برخی از شرکت‌های بزرگ عرضه کننده کالاهای این حوزه رادریابید. اکثر خریداران کالاهای کامپیوتر و تجهیزات دیجیتال که از عرضهکالا با قیمت بالاتر از آنچه باید باشد گله‌مندند می‌گویند، این اصلی‌ترینشکایت ما است که نسبت به فعالان بازار داریم.

حامد کلانتری که دل پردردی نسبت به افزایش قیمت‌ها به دلیل نوسانات نرخ ارزدارد می‌گوید: «با وجودی که برخی از فعالان بازار کالاهای قدیمی را از سالقبل در موجودی خود دارند، اما همگام با نوسانات نرخ ارز قیمت‌ها را دوبرابر کرده‌اند که این موضوع به‌هیچ‌وجه منصفانه نیست».به گفته وی، درشرایط فعلی فروشندگان کالاها را با هر قیمتی که می‌خواهند به فروشمی‌رسانند و هر میزان سودی که می‌خواهند برای خود در نظرمی‌گیرند.محمدعسگری یکی دیگر از افرادی که از عرضه کالاهای تقلبی در بازاردل پردردی دارد، می‌گوید: «دست روی هر کالایی برای خرید می‌گذاری باید دلتهزار و یک راه برود که کالا سرقتی، مرجوعی، تقلبی، از رده خارج و... نباشد ودر شرایط فعلی خریدار باید نهایت دقت را بکند تا دچار دردسرهای خریدکالاهای این چنینی نشود». نازنین غلامی هم از ارائه اطلاعات غلط فروشنده کهاز نظر وی تعمدی است گله‌مند است و می‌گوید، «برایم پیش آمده است که بهقصد خرید یک کالای ارزان می‌روم ولی فروشنده چنان رای من را عوض می‌کند کهناچار می‌شوم کالایی که وی پیشنهاد می‌دهد خریداری کنم که بعدا متوجهمی‌شوم یا کالا از رده خارج است یا اینکه در خرید اشتباه کرده‌ام و همانکالای ارزان قیمت هم از عهده انجام کار من بر می‌آمد.»

فروشندگان پاسخ می‌دهند
«چاقو زیر گردن خریدار نگذاشته‌ایم که از ما خرید کند» این پاسخی است کهاکثر فروشندگان بازار کامپیوتر به این سوال که علت عدم اعتماد خریداران بهفروشندگان بازار چیست، می‌دهند. یکی از فعالان بازار که به شدت از اوضاع واحوال بازار گله مند است می‌گوید، «همه فکر می‌کنند فروشنده با افزایشقیمت‌ها سود بالایی عایدش می‌شود و از خدایش است که بازار با چنین مشکلاتیمواجه شود تا بتواند قیمت‌ها را افزایش دهد، اما این‌طور نیست و این یکقضاوت اشتباه است. شما باید ببینید ما چه هزینه‌هایی داریم؟ چه مشکلاتیبرای واردات کالا داریم؟ گاه اتفاق می‌افتد به یک بهانه کوچک کالاهای ما یکهفته یا ده روز در انبار گمرک می‌ماند یا در راه در کشتی می‌ماند و ماناچاریم هزینه تمام این تاخیرها را از جیبمان بدهیم. چطور در چنین شرایطیکسی نمی‌گوید این هزینه‌ها چگونه و از چه محلی تامین می‌شود، اما وقتیقیمت‌ها را با توجه به نوسانات نرخ ارز افزایش می‌دهیم همه ما را به بیوجدانی و سودجویی متهم می‌کنند؟»

یکی دیگر از فعالان بازار هم می‌گوید، «باید از ما ممنون باشید که ما باچنگ و دندان این بازار را حفظ کرده‌ایم و آن را زنده نگه داشته‌ایم. وگرنهبا این شرایط و کاهش موجودی بازار تاکنون تعطیل می‌شد.»


علت چیست؟
با وجودی که گروهی از کارشناسان و فروشندگان بازار کامپیوتر و تجهیزاتدیجیتال معتقدند که نگاه خریداران به فروشندگان نگاهی تاریک است و مجموعهعواملی مانند گستردگی واحدهای خرده فروش و کمبود واحدهای فروشگاهی معتبر ونمایندگی‌های فروش و یا فروشگاه‌های زنجیره‌ای مانند «لاوان»، جو ناامن وپر خطر بازار و... منجر به بروز برخی از رفتارها یا به قول خریدارانسوءاستفاده‌هایی از جانب خریداران می‌شود، گروه دیگری نظر متفاوتی دارند.به اعتقاد گروه دیگری از کارشناسان بازار، عدم نظارت ارگان‌های ذی‌ربط وسازمان‌های مربوطه و همچنین بی‌اطلاعی برخی از خریداران و همچنین بی‌ثباتیقیمت‌ها باعث شده است گروهی از فعالان بازار از شرایط سوءاستفاده کرده وباعث بی‌اعتمادی خریداران شوند.

احمد علیپور، رییس هیات‌مدیره شرکت فراسو در این باره می‌گوید، «در چنینشرایطی مصرف‌کننده حق دارد از فضای بازار ناراضی باشد و من منکر این قضیهنیستم که رفتار و منش برخی از فروشندگان باعث بی‌اعتمادی مصرف‌کنندگان بهبازار می‌شود. اما با این موضوع هم موافق نیستم که همه تقصیرها بر گردنفروشنده است. چرا که فروشنده هم در یک فضای ناامن و پرخطر فعالیت می‌کند وهمچنین تعهدات زیادی دارد که باید از عهده آنها برآید. به همین دلیل گاهناچار می‌شود که اقداماتی کند تا خود و سرمایه اش را نجات دهد.»

علیپور که مقصر اصلی عدم امنیت بازار را اتحادیه فناوران رایانه می‌داندمی‌گوید: «مسوولیت رسیدگی به مشکلات بازار و حفظ امنیت فضای بازار کامپیوتربه اتحادیه فناوران رایانه سپرده شده است که متاسفانه این اتحادیه از زمانانتصاب اعضای جدید به تنها موضوعی که فکر نکرده است امنیت بازار،خریداران وفروشندگان است». علیپور می‌گوید، «اعضای جدید اتحادیه به جای پرداختن بهمشکلات بازار توان خود را فقط و فقط صرف مقوله واردات و... کرده است و ایناقدامات باعث شده است از امنیت و اعتماد در بازار خبری نباشد».

وی همچنین در مورد افزایش قیمت‌ها به دلیل نوسانات ارزی که این اواخرشکایت‌های زیادی در مورد آن شنیده‌ایم می‌گوید، «این موضوع جدیدی نیست و مادر تمام مواردی که شاهد کاهش عرضه در بازار بوده‌ایم با افزایش قیمت‌هانیز مواجه بوده‌ایم.چرا که فروشنده چاره‌ای جز این کار ندارد». به گفته ویرفع این مشکلات و بازگرداندن اعتماد و امنیت به فضای بازار نیازمندبرخوردهای انجمنی و اتحادیه‌ای است.

رضا‌هاشمی یک کارشناس بازار هم در این‌باره گفت: «متاسفانه سازمان حمایتاز حقوق مصرف‌کنندگان در این مورد چندان فعال نیست و حقوق مصرف‌کننده درست ودقیق تعریف نشده است. همچنین روسای اصناف نظارت کافی روی اعضای خود ندارندو برای متخلفان نیز جرایمی وجود ندارد. تعزیرات نیز در زمینه تخلفاتفروشندگان برخوردهای دائمی ندارد و به برخوردهای موقتی و دوره‌ای بسندهکرده است که مجموع این عوامل باعث شده است مصرف‌کنندگان تا این حد به فضایبازار و فروشندگان بی‌اعتماد شوند.» وی در مورد گستردگی واحدهای خرده‌فروشیهم گفت: «به نظر نمی‌رسد چنین موضوعی باعث ناامنی فضای بازار شود چرا کهدر این بین شرکت‌های بزرگ هم هستند که از عهده تعهدات خود برنمی‌آیند و منفکر می‌کنم مشکلات بازار بیشتر ناشی از عدم نظارت ارگان‌های مربوطه است.»


پاسخ ارگان‌های ذی‌ربط
میرمهدی رییس اتحادیه فناوران رایانه استان تهران با بیان این مطلب کهاتحادیه وظایف و تکالیف خود را می‌داند گفت: «ما شرایط بازار را درکمی‌کنیم و در حال بررسی وضعیت بازار هستیم. در حال حاضر در حال آمارگیری ازواحدهای متخلف در بازار هستیم و با هر واحد فعالی که کالاهایش را با نرخبالاتر از نرخ مصوب دلار به فروش برساند برخورد جدی می‌شود.»

میر مهدی قول داد تا اواخر هفته جاری مشکل قیمت‌ها در بازار کامپیوتر صد در صد حل شود.
وی همچنین افزود: «در مورد عرضه کالاهای تقلبی، مرجوعی، بدون گارانتی و...هم با سازمان حمایت از حقوق مصرف‌کننده تعاملاتی داشته‌اند تا با این افرادبرخورد شود و در صورتی که فردی مرتکب این خطاها شود نه تنها باید مبلغخرید را به خریدار بازگرداند، بلکه چهار برابر قیمت کالای به فروش رساندهنیز جریمه می‌شود.» میرمهدی با بیان این مطلب که در حال حاضر حدود دو هزارواحد فروشگاهی مجوز دار و دو هزار واحد بدون مجوز در سطح تهران فعالیتمی‌کنند گفت تعداد واحدهای شرکتی فعال در سطح تهران نیز 100 واحد است که مابه واحدهای بدون مجوز اخطار داده‌ایم تا نسبت به کسب مجوز اقدام کنند تابه این ترتیب ما بتوانیم روی بازار کنترل بیشتری داشته باشیم. منبع onya-e-eqtesad