آثار دوره ساسانی

[ARAM]

آثار ساسانی در سروستان

کاخ ساسانی است به فاصله 9 کیلومتری جنوب غربی سروستان که آثار بهرام گور است که پادشاهان دیگر ساسانی آن را تعمیر کرده‌اند.

آثار ساسانی در فسا

فسا در جنوب‌شرقی سروستان به مسافت 80 کیلومتری آن قرار دارد. به گفته مورخین کلمه فسا از «پارساگرد» گرفته شده و در لوح‌های تخت‌جمشید «باشی» (باشی یا) خوانده می‌شده‌است. در فاصله 28 کیلومتری شمال شرقی فسا در محل تنگ کریم، آتشکده عصر ساسانی وجود دارد که از سنگ گچ ساخته شده‌است.

آثار ساسانی در داربگرد

دارابگرد نام قدیم یبوده نام شهر کنونی آن داراب است که در فاصله یکصدو یازده کیلومتری جنوب شرقی شهر فسا قرار دارد و مسافت آن تا شیراز در حدود 275 کیلومتر است. محل اصلی درابگرد، در پنج کیلومتری جنوب شرقی داراب فعلی است. آثار چهارگانه دوره ساسانی داراب عبارتند از 1- قلعه دحیه، نقش رستم، مسجد سنگی و آتشکده.

قلعه دحیه چه بوده‌است؟

این بنا در پنج کیلومتری جنوب داراب و یک قلعه ساسانی است که دایره شکل است که مصالح اصلی آن سنگ، آجر و گچ است. در وسط این قلعه کوهسار مخروطی شکلی در آن قرار دارد.

نقش رستم داراب درچه موردی بوده است؟

این نقش رستم غیر از نقش رستم سابق الذکر است. در این نقش رستم، پیروزی شاپور اول بر والدین امپراتو رروم دوباره حجاری شده‌است. سرداران ایرانی د راین نقش برجسته پشت سر شاپور ایستاده‌اند.

مسجد سنگی چه اهمیتی داشته‌است؟

این مسجد در واقع کوه تراشیده ایست که به نام مسجد سنگی خوانده می شود کمی بالاتر از این مسجد کاخ شاپور اول وجود داشته‌است این کوه تراشیده کاخ شاپور اول در دوره اسلامی تبدیل به مسجد شده‌است و در دو فرسنگی شمال داراب بنای گنبدی آجری دیده می‌شود که ارتفاع آن 12 متر است و به نام آتشکده آذر جو معروف است.

آثارساسانی در شهرستان جهرم

معروف‌ترین اثر دوره ساسانی «آتشکده کاریان»است. آتشکده کاریان که همان آتشکده موبدان و آذرفرنبع بوده و یکی از سه آتشکده بزرگ ایران در عهد ساسانی به شمار می‌رفته. از این آتشکده، آتش را به آتشکده فسا و نیریز و از آنجا به هندوستان می‌برده‌اند. این عمل زمانی انجام گرفته که عده‌ای از زرتشتیان تحت عنوان پارسیان به هند مهاجرت کرده‌اند. آقای پروفسور «واندنبرک بلژیکی» prof vander berghe در کتابی که در 1330 هجری شمسی درباره آتشکده‌ کاریان نوشته چنین می‌نگارد: «کاریان ویرانه‌های آتشکده‌ای را که بقایای آتشکده آذرفرنبغ یک یاز سه آتش بزرگ ایران باستان است دیدیم بدبختانه امروز چیز مهمی از این آتشکده معظم باقی مانده‌است»

فیروز آباد و آثار تاریخی دوره ساسانی در آن

بیرون شهر فیروز آباد در جانب شمال غربی آن محوطه وسعی است که بناهای سنگی و آجری دوره ساسانی وجود دارد که در آن مناره‌ای وجود دارد که د رآن مناره‌ای هم وجود دارد. در فاصله کمی از مناره ویرانه‌های آتشکده فیروز آباد باقی است که از سنگ‌های تراشیده بزرگ ساخته شده‌است. ویرانه‌های شهر قدیم فیروزآباد یا گور قدیم جزیی از قدیم‌ترین فهرست آثار ملی است که از دوره ساسانی مانده‌است. نام اصلی و قدیمی فیروز‌آباد «گور» است که به فرمان اردشیر بابکان آن را ساخته‌اند و بنا به نوشته کتاب آثار عجم، فیروز جد انوشیروان در آن‌جا بناهائی ساخت و در زمان سلطه مسلمانان امیر عضدالوله دیلمی غالباً برای تفریح به آن‌جا می‌رفت و چون نام گور خوشایندش نبود لذا آن را به نام فیروز آباد خواند (منبع آثار عجم چاپ محرم 1314 ص111 تا 113) بنا به گفته ابواسحاق استخری شهر گور به وسیله اردشیر در سرزمینی ساخته شد که آب راکد، آن را فراگرفته بود اردشیر نذرکرد که یک شهر و یک آتشکده در محلی که بر دشمن خود پیروز گردد بسازد و چون در سرزمین گور بر دشمن پیروز شد نذر خویش را ادا کرد. شهر گور مانند بسیاری از شهرهای ساسانیان به شکل دایره بنا شده و در مرکز شهر مناره چهار ضلعی که محل آتش افرئخته بود قرار داشت در کتاب شاهنامه فردوسی هم به آتشکده فیروز آباد و باغ‌ها و ساختمان‌های آن اشاره شده‌است.

نقش برجسته‌های اردشیر بابکان در کنار رودخانه تنگاب

به مسافت 18 کیلومتری پیش از رسیدن به فیروز آباد (از جانب اردشیر) در کوهستان کنار رودخانه تنکاب که آب آن به فیروز آباد می‌رود یک مجلس نقش برجسته از اردشیر بابکان در حالی که حلقه شهریاری را از اهورامزدا می گیرد حجاری گردیده است. پشت سر اردشیر نقش برجسته چهارنفر از کسان و خاصان وی دیده می‌شود که نفر اول آن‌ها طفلی بوده و به احتمال فرزند و ولیعهدش شاپور اول است. به مسافت یک کیلومتری و نیمی بعد از این نقش به جانب فیروز آباد بر بالای کوهستان نزدیک جاده در همان قسمت یعنی جانب راست رودخانه تنگاب محوطه کوچکی را مسطح نموده، نقش برجسته بزرگ دیگری از اردشیر بایکان را بر کوه کنده‌اند و این نقش صحنه پیروزی اردشیر را بر دشمنان نشان می‌دهد. اردشیر سوار بر اسب بر دشمن خود تاخته او را با نیزه از پای درآورده است.

در فیروز آباد چه آثار مهمی از دوران ساسانی کشف شده

در مجله باستان شناسی شماره اول، بهار و تابستان 1338 تحت عنوان گزارش اداره باستان شناسی فارس اطلاعات زیادی درباره آثار ساسانی در فیروز آباد می‌دهد. از 1310 تا 1316 هجری شمسی در بیرون از ویرانه‌های گور قدیم. کاخی از اردشیر بابکان کشف شده که بخش‌هایی از آن فرو ریخته کاخ اردشیر بابکان ذیل شماره 89 در تاریخ 15 دی ماه 1310 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
از آثار مهم در فیروز آباد جاده عهد ساسانی بین فیروز آباد و خلیج فارس است. این جاده سنگ فرش است که سنگهای آن از صخره‌های اطراف تراشیده شده از دره‌های کنار سیاه، دهرام و میان دشت می‌گذرد. این جاده تا قرن دهم میلادی (قرن چهارم هجری) به بندر طاهری و سیراف می‌رسیده‌است. در این باره پروفسور واندنبرگ تحقیق کرده و طول این جاده را 250 کیلومتر نوشته‌است. علاوه بر این جاده، راهی بین فیروز آباد و داربگرد ایجاد شده‌است.
آ

نام آتشکده‌های ساسانیان در منطقه فارس

1- پل آبگینه و کازرون 2- آتشکده کازرون 3- آتشکده فراش بند 4- آتشکده جره (جره نام بلوک است و مرکز آن اشقایقان است)
نقش برجسته بهرام دوم درچه منطقه‌ای از فارس است؟
این نقش برجسته در منطقه سر مشهددر فاصله سی کیلومتری جره واقع است. این نقش برجسته به طور 5/4 متر و پهنای دو متر است و مشتمل بر تصویر بهرام دوم (276 تا 296 میلادی) پنجمین شهریار ساسانی است و صحنه پیکار این پادشاه را با دو شیر نشان می‌دهد.

[ARAM]

ایزد خواست و آثار دوره ساسانی

نخستین اثر تاریخی که پس از ورود به خاک فارس می‌توان از آن نام برد ویرانه‌های شهر و «ایزدخواست» است که به فاصله 141 متری اصفهان واقع است. درون شهر قدیمی ایزد خواست. خانه‌های تنگ و کوچه‌های تنگ است که وضعیت دوره ساسانی را نشان می‌دهد. چهار طاقی عهد ساسانیان که آتشکده و نیایشگاه بود تا قلعه بوده‌است که در قرن نهم هجری به مسجد تبدیل شده است و چند سال پیش ویران شده و بخش‌هایی از آن باقی مانده‌است.

اقلید و آثار دوره ساسانی

در دامنه یکی از کوههای اقلید که تل فلات نامیده می‌شود گودالی وجود دارد که د رسنگ کنده‌اند که مردم آن گودال را گودال دختر گبر می دانند و کنار آن کتیبه‌ای به زبان پهلوی ساسانی در 21 سطر بر لوحه ای به درازای تقریباً 2 متر و پهنای 88 سانتی‌متر بر سنگ کنده شده‌است که هنوز اهل فن درباره آن تحقیق نکرده‌اند.

نقش رجب نمایانگر چیست و در کجاست؟

در سه کیلومتری شمال تخت جمشید جانب راست جاده سوشه که به سوی اصفهان می‌رود، فضای کوچکی است در عقب رفتگی کوه و نقوشی از اردشیر بابکان و شاپور اول در آن‌جا حجاری شده‌است و نقش رجب یک نام محلی است. مرحوم فرصت‌الدوله در کتاب آثار عجم آن را نقش قهرمانان می‌خواند. آثار نقش رجب شامل سه نقش برجسته است. سمت روبرو نقش برجسته اردشیر بابکان را نشان می‌دهد که شعار سلطنت را از مظهر اهورامزدا می‌گیرد. د ر وسط آن‌ها نقش دو طفل دیده می‌شود که یکی ظاهراً ولیعهد و دیگری حامل گرز شهریاری است‌. پشت سر اردشیر خواجه‌سرائی مگس‌پران بدست دارد و شخصیت عالی قدرتر به حال کرنش ایستاده‌است. کمی عقب‌تر خارج از نقش‌های مذکوره تصویر «کرتیر: موبد معروف و مقتدر دوران شاهنشاهان ساسانی به حال احترام با نوشته‌های مفصل به زبان پهلوی ساسانی به نظر می‌رسد و نوشته دیگری نیز هست که ترجمه آن چنین است.
«آئین زرتشت از بین رفته بود من که شاهنشا هم آن را از نو برقرار نمودم»

دو نقش برجسته دیگر تصویر شاپور اول فرزند اردشیر بابکان را نشان می دهد نقش جانب راست مظهر اهورامزدا را سوار بر اسب نشان می‌دهد که شعار شهریاری را به شاپور در حال سواری بر اسب می‌بخشد. در نقش جانب چپ شاپور سوار بر اسب است و نه نفر از بزرگان کشور پشت سر وی ایستاده‌اند و علائم خاندان‌های بزرگ بر کاه‌های آن‌ها نمودار است.

در نقش رستم علاوه بر آثار هخامنشی چه اثری از ساسانیان وجود دارد؟

در چهار کیلومتری حاجی‌آباد در جوار آثار هخامنشی نقوش عصر ساسانی دیده می‌شود.
تصویر مهر نرسی (295 تا 304 میلادی) پسر شاپور اول دیده می‌شود که حلقه شهریاری را از مظهر آناهیتا (ناهید) می‌گیرد. از نقش‌های مهم نقش رستم مربوط به دوره ساسانی عبارتست از نقش پیروزی شاپور اول بر والدین امپراتو روم. د راین حجاری شاپور اول با کمال حشمت بر اسب نشسته و والدین در مقابل زانوی خود را بر زمین زده‌است. یک نفر رومی هم که تصور می‌شود «سیریادیس» cyriadis رقیب والدین است که جلو اسب شاپور اول ایستاده و دست به سوی او دراز کرده و ظاهراً حلقه امپراتوری روم شرقی به وی سپرده می‌شود. پشت سر شاپور، تصویر «کرتیر» موبد بزرگ آن دوره دیده می‌شود. علاوه بر این نقش‌ها، نقش هرمز دوم ساسانی را نشان می‌دهد که دشمن خود را با اسب وی روی هم غلطانیده‌است و علاوه بر آن شاپور ذوالاکتاف نیز به خوبی دیده‌است می‌شود و سپس نقش بهرام دوم و بهترین نقش‌ها که دیده می‌شود حجاری مربوط به اردشیر بابکان است که حلقه شهریاری را از اهورامزدا می‌گیرد.