سونوگرافی

چرا این تست انجام می‌شود؟

در این تست، امواج صوتی روی استخوان‌ها و بافت‌های نوزاد رفته تا تصویری ایجاد کند که شکل و محل قرارگیری نوزاد در رحم را نشان دهد. زمانی از سونوگرافی فقط برای بارداری‌های پرخطر استفاده می‌شد اما این روزها اینقدر متداول‌ شده است که جزء برنامه مراقبت های بارداری قرار می‌گیرد.

از سونوگرافی برای موارد زیر استفاده می‌شود:

• تعیین نرمال بودن رشد جنین
• تعیین زمان وضع‌حمل
• ثبت ضربان‌قلب و تنفس نوزاد
• مشاهده وجود بیش از یک جنین
• تعیین و تشخیص ناهنجاری‌هایی که ممکن است در بارداری یا وضع‌حمل ایجاد شود
• اطمینان یافتن از کافی بودن میزان مایع آمنیوتیک در رحم
• نشان دادن محل قرارگیری حفت در اواخر بارداری (که ممکن است راه خارج شدن نوزاد ار رحم را ببندد)
• تشخیص بارداری خارج از رحم
• بعنوان راهنمایی برای سایر تست‌ها مثل آمنیوسنتز
از سونوگرافی برای تشخیص موارد زیر نیز استفاده می‌شود:
• نقص‌های ساختاری مثل اسپینا بیفیدا و آنانسفالی
• بدشکلی معده-روده و کلیه‌ها
• شکاف لب یا کام
آیا باید این تست را انجام دهم؟

همه زن‌ها معمولاً حداقل یکبار در طول دوران بارداری خود سونوگرافی را انجام می‌دهند. این تست کاملاً ایمن معرفی شده است. برخی از زنان در طول بارداری خود چندین مرتبه سونوگرافی می‌کنند و برخی اصلاً این تست را انجام نمی‌دهند. در این زمینه می‌توانید با پزشک خود مشورت کنید.
چه زمان باید این تست را انجام دهم؟

سونوگرافی معمولاٌ 18 ا 20 هفته از بارداری برای نگاه کردن به آناتومی جنین انجام می‌شود. اگر بخواهید حنسیت فرزندتان را بدانید می‌توانید در این زمان آن را بفهمید—البته اگر اندام تناسلی در وضعیت قابل‌رویتی باشند.

برحسب بارداری فرد و نظر پزشک، سونوگرافی را می‌تواند زودتر یا دیرتر از این زمان و گاهی بیشتر از یکبار هم انجام داد. بعنوان مثال، برخی پزشکان برای دریافت تاریخ بارداری، در 3 ماهه اول سونوگرافی را تجویز می‌کنند. و برخی دیگر از پزشکان در اواخر بارداری برای اطمینان از درست چرخیدن نوزاد قبل از وضع‌حمل، درخواست سونوگرافی می‌‌دهند.

زنانی که بارداری‌های پرخطر دارند لازم است با تجهیزات تخصصی‌تری چندین مرتبه سونوگرافی کنند. استفاده تجهیزات سه بعدی به متخصص این امکان را می‌دهد نگای جزئی‌تر به نوزاد بیندازد.
این تست چگونه انجام می‌شود؟

برای سنوگرافی شکم در ماه‌های اول بارداری، باید فرد مثانه‌ای پر داشته باشد—از شما خواسته می‌شود که مقدار زیادی آب بخورید و ادرار نکنید. روی تخت خوابیده و روی شکمتان ژلی مخصوص سونوگرافی مالیده می‌شود. متخصص وسیله‌ای ترکه مانند که مبدل نامیده می‌شود روی شکمتان می‌گرداند. وقتی متخصص روی مثانه‌تان فشار می‌آورد، کمی احساس فشار می‌کنید. امواج صوتی با فرکانس بالا در مانیتور کامپیوتر تصویری از جنین خلق می‌کنند.

می‌توانید خواهش کنید که تصویر را برای شما توضیح دهند—حتی در اواخر بارداری هم ممکن است تصویر شبیه به یک نوزاد نباشد.

گاهی‌اوقات اگر متخصص قادر نباشد تصویر خوبی ببیند، تشخیص خواهد داد که نیاز به سونوگرافی ترانس‌واژینال است. این مورد در اوایل بارداری شایع‌تر است. برای این عمل، مثانه شما باید خالی باشد. به‌حای اینکه مبدل روی شکمتان کشیده شود، یک میله باریک و بلند درون واژن گذاشته می‌شود. این تکنیک معمولاً تصاویر دقیق‌تری از جنین و تخمدان‌ها ایجاد می‌کند.

برخی مخصصین تجهیرات و پرسنل آموزش‌دیده لازم برای انجام سونوگرافی در مطب خود را دارند، اما برخی متخصصین دیگر شما را به بیمارستان ارجاع می‌دهند. برحسب اینکه سونوگرافی را کجا انجام داده باشید، می‌توانید تصویری پرینت‌شده از فرزندتان دیسک فشرده تصاویر را از آنجا دریافت کنید.
نتیجه تست چه زمان آماده می‌شود؟
بااینکه متخصص می‌تواند تصاویر را همان لحظه ببیند اما ارزیابی دقیق و کامل‌تر آم ممکن است یک هفته طول بکشد.

برحسب اینکه سونوگرافی راکجا انجام داده باشید، متخصص می‌تواند همان روز به شما اعلام کند که همه چیز درست است یا خیر اما اکثر مراکز رادیولوژی ترجیح می‌دهند که متخصص تازمانیکه دکتر نگاهی به نتیجه تست نکرده است، پاسخی به بیمار ندهند.




غربالگری گلوکز

چرا این تست انجام می‌شود؟
غربالگری گلوکز دیابت بارداری که نوعی دیابت کوتاه‌مدت است که برای زنان باردار اتفاق می‌افتد را بررسی می‌کند. دیابت بارداری این روزها رو به افزایش است و می‌تواند مشکلات جسمی برای نوزاد به وجود آورد، مخصوصاً اگر تشخیص داده نشده و درمان نشود.

آیا باید این آزمایش را انجام دهم؟
اکثر زنان برای تشخیص و درمان دیابت بارداری و کاهش خطر آن برای نوزاد این تست را انجام می‌دهند.

چه زمان باید این تست را انجام دهم؟


غربالگری دیابت بارداری معمولاً بعد از 24 تا 28 هفتگی بارداری انجام می‌شود. این تست برای خانم‌هایی که در خطر بیشتری از دیابت بارداری هستند ممکن است زودتر انجام شود، مثل افراد زیر:

• قبلاً نوزادی به دنیا آورده‌اند که بیشتر از 4 کیلو وزن داشته است.
• سابقه خانوادگی دیابت دارند
• چاق هستند
• در آزماش عادی قند در ادرارشان دیده شده است
• فشارخون بالا دارند
• دچار سندرم تخمدان پلی‌کیستی هستند

این تست چگونه انجام می‌شود؟


برای این تست باید یک نوشیدنی قنددار نوشیده و بعد از یک ساعت از شما نمونه‌خون گرفته می‌شود. اگر سطح قندخون بالا بود، تست تحمل گلوکز گرفته می‌شود که یعنی با شکم خالی یک محلول گلوگز می‌نوشید و هر ساعت یک بار به مدت سه ساعت نمونه خون می‌دهید.
نتیجه تست چه زمان آماده می‌شود؟

نتیجه این تست معمولا طی یک تا دو روز آماده می‌شود. از متخصص بخواهید که نتیجه را تلفنی برای شما بخواند تا ببینید نرمال است یا بالا است و نیاز است که یک بار دیگر برای تست بروید.




نمونه‌برداری از پُرزهای کریونی (CVS)

چرا این تست انجام می‌شود؟

پرزهای کربونی واحدهای ریز انگشت‌مانندی هستند که جفت را می‌سازند (یک ساختار شکل دیسک که به پوشش داخلی رحم چسبیده و از راه بندناف موادمغذی را از مادر به جنین منتقل می‌کند و دقیقاً همان کروموزوم‌ها و ساختار ژنتیکی جنین را دارا است.

این جایگزین آمنیوسنتز برخی از پرزهای کریونی را برداشته و آن را برای ناهنجاری های کروموزومی مثل سندرم داوم تست می‌کند. مزیت آن بر آمنیوسنتز این است که می‌توان آن را زودتر انجام داد و فرصت بیشتری برای تصمیم‌گیری و مشورت با پزشک برای والدین فراهم می‌کند. خطرات CVS بیشتر از آمنیوسنتز هستند، از اینرو مزایا و معایب تست باید با هم در نظر گرفته شوند.

آیا باید این آزمایش را انجام دهم؟


متخصص در موارد زیر این تست را برای شما تجویز خواهد کرد:

• بیشتر از 35 سال سن داشته باشید
• شما یا همسرتان سابقه خانوادگی یک اختلال ژنتیکی داشته باشید
• قبلاً فرزندی با یک اختلال ژنتیکی به دنیا آورده باشید
• قبلاً تست غربالگری انجام داده باشید که مشکلی را نشان داده باشد

خطرات احتمالی این تست عبارتند از:

• تقریباً 1% احتمال سقط‌جنین (در نوع از طریق دهانه رحم این خطر بالاتر از نوع از طریق شکم است)
• عفونت
• لکه‌بینی یا خونریزی (در نوع از طریق دهانه رحم شایع‌تر است)
• اگر تست خیلی زود انجام شود احتمال نقص مادرزادی وجود دارد
چه زمان باید این تست را انجام دهم؟

در 10 تا 12 هفتگی بارداری.
این تست چگونه انجام می‌شود؟

تست به دو طریق زیر قابل انجام است:

• از طریق دهانه رحم: بااستفاده از سونوگرافی بعنوان راهنما، یک لوله بازیک از واژن وارد گردنه رحم می‌شود. یک مکش آرام نمونه‌ای از بافت پرز کریونی برمی‌دارد. برخی از زمان با بیرون کشیدن نمونه احساس شکم‌درد می‌کنند.
• از طریق شکم: بااستفاده از سونوگرافی بعنوان راهنما سوزنی وارد دیواره شکم شده و نمونه‌ای از پرز کریونی برداشته می شود. در این روش نیز درد شکم احساس می‌شود.
پس از برداشتن نمونه، دکتر ضربان‌قلب جنین را چک می‌کند. مادر نیز باید چندین ساعت بعد از عمل استراحت کند.
نتیجه تست چه زمان آماده می‌شود؟

برحسب اینکه تست برای بررسی چه چیزی انجام می‌شود، نتیجه از یک تا دو هفته بعد آماده می‌شود.




غربالگری خون مادر/تست سه‌گانه/تست چهارگانه

چرا این تست انجام می‌شود؟

دکترها از این تست برای بررسی سندرم داون و نقص‌های لوله عصبی استفاده می‌کنند. آلفا-فتوپروتئین (AFP) پروتئینی است که توسط جنین تولید می‌شود و در زمان‌های مختلف در طول بارداری، در مقدارهای متفاوت در خون مادر و مایع آمنیوتیک یافت می‌شود. یک میزان مشخص از آن در خون مادر نرمال در نظر گرفته می‌شود اما بالاتر یا پایین‌تر از آن نشانگر یک مشکل است.

این تست همچنین سطح‌های دو هورمون بارداری—استیرول و گنادوتروپین کریونی انسان (HCG)—را بررسی می‌کند که به همین دلیل است که گاهی‌اوقات تست سه‌گانه (تریپل تست) یا تریپل مارکر هم نامیده می‌شود. این تست زمانیکه سطح یک ماده اضافه—inhibin-A—را نیز اندازه‌گیری کند، تست چهارگانه (کواد تست) یا کواد مارکر نامیده می شود.

این تست خطر خود مادر را برحسب سطح سه (یا بیشتر) ماده و موارد زیر بررسی می‌کند:

• سن مادر
• وزن مادر
• نژاد مادر
• آیا به دیابت و درمان انسولین نیاز دارد یا نه
• آیا یک جنین حمل می‌کند یا بیشتر

گاهی‌اوقات این تست همراه با سونوگرافی و تست خون در سه ماهه اول بارداری انجام می‌شود که باعث می شود از تست خون سه ماهه دوم به تنهایی دقیق‌تر باشد.
شایان ذکر است که هریک از این تست‌های غربالگری فقط وجود خطر را تعیین می‌کنند—و مشکل را تشخیص نمی‌دهند.
آیا باید این آزمایش را انجام دهم؟

نوعی از این تست برای همه خانم‌های باردار تجویز می شود. به خاطر داشته باشید که این فقط یک تست غربالگری است نه تشخیصی—فقط تعیین می‌کند که ممکن است زنی جنین ناقص داشته باشد یا نه. همچنین این تست عاری از اشتباه نیست—سندرم داوم، نوعی دیگر از ناهنجاری کروموزومی یا نقص لوله عصبی ممکن است تشخیص داده نشوند و برخی زنان که سطح ناهنجاری دارند فرزندی سالم به دنیا می‌آورند. برای تایید نتیجه مثبت این تست نیاز به تست‌های بیشتر است.
چه زمان باید این تست را انجام دهم؟

تست خون معمولاً بین 15 تا 20 هفتگی بارداری انجام می‌شود. وقتی غربالگری سه ماهه اول اضافه شود، تست‌های اولیه در 11 تا 13 ماهگی بارداری انجام می‌شوند.
این تست چگونه انجام می‌شود؟

از مادر نمونه‌خون گرفته می‌شود. وقتی غربالگری سه ماهه اول اضافه شود، سونوگرافی هم انجام می‌شود.
نتیجه تست چه زمان آماده می‌شود؟
نتیجه معمولاً طی یک هفته آماده است؛ گرچه گاهی تا دو هفته نیز طول می‌کشد.




آمنیوسنتز

چرا این تست انجام می‌شود؟
این تست معمولاً برای شناسایی موارد زیر انجام می‌شود:

• سندرم داون و سایر ناهنجاری‌های کروموزومی
• نقص‌های ساختاری مثل اسپینا بیفیدا و آنانسفالی
• اختلالات متابولیک ارثی

این تست که در اواخر بارداری انجام می شود می‌تواند مشخص کند که ریه‌های نوزاد به اندازه کافی قدرت دارند که نوزاد بتواند بعد از تولد به راحتی تنفس کند. این می‌تواند به متخصص کمک کند درمورد تحریک زایمان یا سعی در جلوگیری آن، تصمیم بگیرد. بعنوان مثال، اگر کیسه آب مادر زود پاره شود، متخصص ممکن است بخواهد که وضع‌حمل را تا حد ممکن به تاخیر بیندازد تا ریه‌های نوزاد خوب شکل بگیرد.

سایر انواع نقص‌های مادرزادی مثل اختلالات قلبی و شکاف لب یا کام با استفاده از این تست قابل تشخیص نیستند.

آیا باید این آزمایش را انجام دهم؟


در موارد زیر متخصص این تست را برای شما تجویز خواهد کرد:

• بیشتر از 35 سال سن داشته باشید
• شما یا همسرتان سابقه خانوادگی یک اختلال زنتیکی داشته باشید
• قبلاً نوزادی با یک نقص مادرزادی به دنیا آورده باشید
• تست غربالگری شما غیرطبیعی اعلام شده باشد

این تست تا حدود 100% می‌تواند دقیق باشد اما فقط برخی اختلالات خاص از طریق آن قابل شناسایی هستند. میزان سقط ناشی از این تست بین 1 در 300 و 1 در 500 است. همچنین خطر بسیار پایینی از عفونت رحم که می‌تواند موجب سقط شود، نشت مایع آمنیوتیک و آسیب رسیدن به جنین را به دنبال دارد.
چه زمان باید این تست را انجام دهم؟

آمنیوسنتز معمولاً بین 15 تا 20 هفتگی بارداری انجام می شود.

این تست چگونه انجام می‌شود؟

دکتر در عین اینکه از طریق سونوگرافی نگاه می‌کند، سوزنی را از دیواره شکم وارد رحم می‌کند تا کمی (به اندازه یک اونس) از مایع آمنیوتیک بردارد. برخی از زنان وقتی سوزن وارد رحم می‌شود احساس دل‌درد یا فشار می‌کنند.

دکتر بعد از عمل ضربان قلب جنین را چک می‌کند تا مطمئن شود که نرمال است. اکثر دکترها چند ساعت استراحت برای مادر را بعد از عمل تجویز می‌کنند.

سلول‌ها موجود در نمونه مایع در یک کشت خاص رشد داده می‌شوند و سپس آنالیز می‌شوند (برحسب سابقه پزشکی و خانوادگی فرد، تست‌های خاصی روی مایع انجام می‌شود).
نتیجه تست چه زمان آماده می‌شود؟

زمان آماده شدن نتیجه متغیر است. برحسب آنچه که مورد تست قرار می‌گیرد، نتیجه معمولاً بین یک تا دو هفته آماده می‌شود. تست های بلوغ ریه معمولاً طی چند ساعت آماده می‌شوند.